7 phút đọc
Học nghề mới ở tuổi 50 để mở 'sự nghiệp thứ hai' – Thay vì chờ nhận sổ hưu để an dưỡng, nhiều người lại cắp sách làm sinh viên, học nghề mới để chuẩn bị cho "sự nghiệp thứ hai" ở tuổi 50.
1. Câu chuyện món ăn
Thay vì chờ nhận sổ hưu để an dưỡng, nhiều người lại cắp sách làm sinh viên, học nghề mới để chuẩn bị cho "sự nghiệp thứ hai" ở tuổi 50.
Anh Nguyễn Anh Văn ở Đồng Nai là một trung tá quân đội. Trong mắt nhiều người anh có một sự nghiệp ổn định và chỉ chờ ngày đủ tuổi về hưu. Nhưng anh vẫn trăn trở vì cảm giác "mình chọn sai nghề".
Năm 2006, khi được phân công làm hội thẩm quân nhân tại tòa án quân sự, anh nhận ra mình có niềm đam mê với lĩnh vực luật. Ngay sau đó, anh vừa công tác vừa theo học và lấy bằng cử nhân luật năm 2014.
Năm 2021, khi đủ 28 năm phục vụ trong quân ngũ, anh Văn nộp đơn xin nghỉ theo diện tinh giản biên chế của đơn vị. "Lúc đó tôi cũng đắn đo vì tiếc công việc ổn định, lại chưa có kinh nghiệm dân sự nên chưa biết ra ngoài sẽ sống bằng gì", anh nhớ lại.
Sau 14 tháng chờ quyết định để chính thức nghỉ hưu ở tuổi 47, anh tự đặt nguyên tắc không dùng đến lương hưu mà dành khoản này cho hai đứa con. Đầu năm 2022, khi dịch Covid-19 lắng xuống, anh đăng ký khóa đào tạo nghề luật sư 12 tháng tại Học viện Tư pháp, sau đó trải qua một năm tập sự. Để trang trải chi phí đi học, cựu sĩ quan chạy xe ôm, giao hàng, nhận đánh máy thuê và giữ thói quen đọc sách mỗi tối.
Anh Văn làm xe ôm năm 2022, sau khi nghỉ hưu. Ảnh: Nhân vật cung cấp
2. Nguyên liệu và cách chế biến
Việc trở lại giảng đường ở tuổi gần 50 không làm khó người lính quen kỷ luật. Thức dậy từ 4h30 hàng ngày, anh dành 1,5 tiếng tập thể dục và tận dụng khoảng thời gian vận động hay uống cà phê sáng để nghiền ngẫm hồ sơ, các bộ luật. Nhờ vận dụng trải nghiệm sống vào việc xử lý tình huống, anh vượt qua kỳ thi kiểm tra kết quả tập sự hành nghề luật sư vốn có tỷ lệ đỗ chỉ 30-40%.
Cuối năm 2025, khi nhận thẻ luật sư, anh Văn đầu quân cho một công ty luật tại phường Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai. Anh chọn nhận thù lao theo vụ việc trong các mảng dân sự, thương mại, hình sự, hôn nhân – gia đình, đồng thời nhận bào chữa miễn phí cho người yếu thế.
Trong một vụ án hình sự gần đây, qua nghiên cứu hồ sơ, anh chỉ ra các chứng cứ chưa đủ sức thuyết phục và sai sót tố tụng của cơ quan điều tra. Tòa chấp nhận lập luận này, trả hồ sơ để điều tra bổ sung. Ngoài ra, kinh nghiệm sống cũng giúp anh hòa giải thành công cho nhiều cặp vợ chồng có ý định ly hôn.
"Nhìn nụ cười và cái ôm của người nhà thân chủ, tôi biết mình đã chọn đúng đường. Một ngày có 24 tiếng, cứ sống khỏe và tạo ra giá trị là đủ", luật sư 51 tuổi nói.
Cùng chọn cách chuẩn bị sớm cho giai đoạn hậu hưu trí, chị Phương Mai, 50 tuổi, cán bộ ngân hàng tại Hà Nội vừa nhận thêm bằng y sĩ y học cổ truyền và dược sĩ cao đẳng sau 6 năm vừa làm vừa học.
Để có thời gian tới bệnh viện thực tập, chị xin đổi lịch làm việc ở ngân hàng. Nhiều ngày, vừa rời cơ quan là chị đến thẳng giảng đường, tan học lại vào bệnh viện. Bữa trưa được rút gọn trong 15 phút để dành hơn một tiếng rèn thể lực.
Động lực của chị Mai xuất phát từ biến cố gia đình hơn 10 năm trước, khi chứng kiến mẹ vừa nghỉ hưu đã đổ bệnh nhưng vẫn phải chăm sóc người thân bị tai biến liệt giường suốt 11 năm qua. Việc học y dược cũng giúp chị nối lại nghề truyền thống 4 đời của gia đình đang đứng trước nguy cơ thất truyền.
3. Góc nhìn văn hóa và an toàn thực phẩm
Hành trình của anh Văn và chị Mai là điển hình cho xu hướng "sự nghiệp thứ hai" (encore career) – thuật ngữ do học giả người Mỹ Marc Freedman, cựu Chủ tịch Hội đồng tư vấn sáng kiến Yale ELI Fellows (Đại học Yale, Mỹ) đưa ra để chỉ công việc mới ở nửa sau cuộc đời.
Khác với việc làm thêm sau khi nghỉ hưu nhằm kiếm sống hoặc đóng vai trò như nhịp cầu chuyển tiếp trước khi nghỉ ngơi hoàn toàn, "sự nghiệp thứ hai" thường kéo dài 10-20 năm, vừa mang lại thu nhập, ý nghĩa cá nhân, vừa thỏa mãn khát khao cống hiến cho xã hội.
Dưới góc độ quản trị, chuyên gia tư vấn cấp cao Trần Bằng Việt, CEO Đông A Solutions, nhận định xu hướng này không chỉ xuất phát từ mong muốn tự thân của người lao động lớn tuổi, mà còn giải cơn khát nhân sự chuyên môn sâu của doanh nghiệp. Trong thời đại AI, khi kiến thức phổ thông ngày càng dễ tìm, giá trị độc bản của người làm nghề lâu năm nằm ở "tri thức ngầm" được đúc kết qua hàng chục năm va chạm thực tế.
"Một kỹ sư 65 tuổi thao tác phần mềm chậm hơn kỹ sư 25 tuổi, nhưng đôi khi chỉ cần nghe tiếng máy đã biết hỏng ở đâu. Một giám đốc tín dụng lão luyện nhìn phương án kinh doanh có thể nhận diện rủi ro mà thuật toán bỏ sót", ông Việt phân tích.
Theo ông Việt, "sự nghiệp thứ hai" có nhiều dư địa nhất ở các ngành đòi hỏi chuyên môn và quản trị rủi ro cao như pháp lý, tài chính, kiểm toán, y tế và đào tạo.
Trong đó, khối doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) là mảnh đất giàu tiềm năng. Các đơn vị này hiếm khi đủ ngân sách thuê giám đốc tài chính hay chiến lược toàn thời gian, nhưng sẵn sàng trả thù lao cao để mời chuyên gia dày dạn kinh nghiệm về tái cấu trúc bộ máy vài ngày mỗi tháng.
Từng hai lần chuyển hướng sự nghiệp từ công nghệ sang quản trị rồi tư vấn cấp cao, ông Việt cho rằng sự nghiệp thứ hai không bắt đầu vào ngày nhận sổ hưu, mà cần được chuẩn bị trước 10-15 năm thông qua tích lũy 5 loại vốn: chuyên môn, uy tín, quan hệ, công nghệ và tài chính.
Người trung niên có thể bắt đầu bằng những "thí nghiệm nghề nghiệp nhỏ" như nhận dự án tư vấn tự do, đứng lớp giảng dạy, cố vấn cho startup hoặc viết sách.
"Nửa đầu sự nghiệp, chúng ta tích lũy chức danh, thu nhập và kinh nghiệm. Nửa sau là lúc cần trả lời câu hỏi: Những tích lũy đó có thể chuyển hóa thành giá trị gì cho cộng đồng?", ông Việt nói.
Thông tin chế biến cần được đối chiếu với nguyên liệu thực tế, điều kiện bảo quản và quy định an toàn thực phẩm.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
