7 phút đọc
Khuyến cáo từ Ban biên tập: Thông tin dưới đây được tổng hợp từ nguồn y khoa uy tín nhằm cung cấp kiến thức tham khảo phổ thông. Người đọc tuyệt đối không tự ý chẩn đoán hoặc tự ý điều trị. Khi có các dấu hiệu bất thường về sức khỏe, hãy tìm đến cơ sở y tế gần nhất để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và tư vấn trực tiếp.
Suy thận là tình trạng hệ thống lọc của cơ thể bị suy giảm hoặc mất hoàn toàn chức năng loại bỏ nước dư thừa cũng như các chất thải ra khỏi tuần hoàn máu. Đây không phải là một căn bệnh bộc phát ngay lập tức, mà thường là kết quả của một quá trình tổn thương kéo dài âm thầm qua nhiều năm. Đáng chú ý, nhiều thói quen sinh hoạt tưởng chừng như vô hại hằng ngày lại có thể là tác nhân thúc đẩy tiến trình tổn thương này nhanh hơn.
Dưới đây là 6 thói quen phổ biến có thể làm gia tăng nguy cơ suy giảm chức năng thận mà chúng ta cần đặc biệt lưu ý để chủ động phòng tránh.
1. Thói quen ăn uống kém lành mạnh: Thừa muối và nhiều đường bổ sung
Chế độ ăn uống ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động lọc của thận. Việc dung nạp quá nhiều các chất không có lợi sẽ tạo áp lực lớn lên cơ quan này.
Lạm dụng thực phẩm chứa nhiều muối
Thói quen thường xuyên sử dụng các loại thực phẩm chế biến sẵn như xúc xích, thịt nguội, mì ăn liền, đồ ăn nhanh hay các món ăn đóng hộp sẽ làm gia tăng đột biến lượng natri nạp vào cơ thể. Chế độ ăn giàu natri, nhiều chất béo và năng lượng này là tác nhân trực tiếp góp phần làm tăng huyết áp, dẫn tới thừa cân và gây ra các rối loạn chuyển hóa. Đây đều là những yếu tố nguy cơ liên quan trực tiếp đến việc làm suy giảm chức năng thận theo thời gian. Do đó, các chuyên gia khuyến cáo mỗi người nên ưu tiên sử dụng thực phẩm tươi sống, ít qua chế biến công nghiệp và chủ động kiểm soát lượng muối trong khẩu phần ăn hằng ngày để mang lại lợi ích cho sức khỏe lâu dài.
Tiêu thụ quá nhiều đường bổ sung
Không chỉ có muối, lượng đường bổ sung dồi dào trong các loại đồ ăn, thức uống ngọt cũng là mối nguy hại lớn cho thận. Đường bổ sung làm gia tăng nguy cơ thừa cân, béo phì, đồng thời gây ra tình trạng kháng insulin – tiền đề dẫn tới bệnh đái tháo đường type 2. Đáng lo ngại, đái tháo đường type 2 chính là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra bệnh thận mạn tính và suy thận. Bên cạnh đó, chế độ ăn nhiều đường còn có thể làm tăng huyết áp, kích hoạt phản ứng viêm và làm tổn thương các mạch máu nhỏ bên trong thận qua thời gian. Để bảo vệ sức khỏe, lượng đường bổ sung tối đa được khuyến cáo sử dụng cho một người trưởng thành mỗi ngày chỉ là 25 g (tương đương khoảng 6 thìa cà phê).
2. Lười uống nước hoặc nhịn tiểu kéo dài
Thói quen uống nước và bài tiết có mối liên hệ mật thiết với hoạt động đào thải độc tố của hệ tiết niệu.
Uống quá ít nước
Khi cơ thể không được cung cấp đủ nước, nước tiểu sẽ bị cô đặc lại. Điều này vô tình tạo điều kiện thuận lợi cho việc hình thành sỏi thận ở một số người. Trong các trường hợp mất nước nghiêm trọng, lưu lượng máu tuần hoàn đến thận bị suy giảm mạnh, có thể gây tổn thương trực tiếp cho cơ quan này. Theo thông tin từ WebMD, nhu cầu nước ở mỗi cá nhân là khác nhau, nhưng trung bình thông thường khoảng hai lít mỗi ngày. Bạn nên chia đều lượng nước để uống rải rác trong ngày, đồng thời chủ động bổ sung thêm nước khi thời tiết nắng nóng hoặc sau khi vận động ra nhiều mồ hôi.
Nhịn tiểu trong thời gian dài
Nhịn tiểu kéo dài buộc bàng quang phải căng ra để chứa đựng nước tiểu trong một khoảng thời gian quá lâu. Hành động này làm gia tăng nguy cơ nhiễm trùng đường tiết niệu ở một số trường hợp cụ thể. Khi tình trạng nhiễm trùng không được kiểm soát tốt, vi khuẩn có thể lội ngược dòng di chuyển lên thận. Nếu hiện tượng nhiễm trùng thận này tái diễn nhiều lần, chức năng hoạt động của thận chắc chắn sẽ bị ảnh hưởng tiêu cực. Vì vậy, tuyệt đối không nên hình thành hay duy trì thói quen nhịn tiểu kéo dài.
3. Tự ý dùng thuốc kháng sinh và chủ quan trong việc kiểm soát các chỉ số sức khỏe
Thận là cơ quan đào thải thuốc chính của cơ thể, do đó việc sử dụng thuốc bừa bãi hoặc bỏ qua các chỉ số cảnh báo sẽ để lại hậu quả nghiêm trọng.
Tự ý sử dụng thuốc kháng sinh không theo chỉ định
Một số loại thuốc kháng sinh có thể gây ra những tác dụng phụ không mong muốn ảnh hưởng tiêu cực đến chức năng thận, đặc biệt là khi người bệnh tự ý mua và sử dụng không đúng cách. Tổn thương thận do độc tính của thuốc rất dễ khiến cho khả năng lọc máu bị suy giảm đột ngột, và trong các trường hợp nghiêm trọng có thể dẫn đến suy thận cấp. Để đảm bảo an toàn, người bệnh chỉ được phép sử dụng thuốc kháng sinh khi có chỉ định rõ ràng từ bác sĩ điều trị.
Chủ quan không kiểm tra thận và không kiểm soát huyết áp, đường huyết
Một trong những đặc điểm nguy hiểm là thận có khả năng thích nghi rất tốt, vì thế các tổn thương ở giai đoạn đầu thường diễn biến âm thầm và không gây ra bất kỳ biểu hiện rõ rệt nào ra bên ngoài. Rất nhiều người chỉ tìm đến bệnh viện khi cơ thể đã xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như phù nề, tiểu tiện bất thường hoặc mệt mỏi kéo dài; lúc này, bệnh thường đã tiến triển sang giai đoạn muộn.
Bên cạnh đó, việc bỏ bê, không kiểm soát tốt các chỉ số huyết áp và đường huyết cũng là nguyên nhân âm thầm tàn phá chức năng thận. Những người có tiền sử gia đình mắc bệnh thận hoặc từng có tiền sử bị tổn thương thận trước đó cần chủ động trao đổi trực tiếp với bác sĩ để thiết lập kế hoạch kiểm tra định kỳ. Chỉ có thông qua các xét nghiệm máu và xét nghiệm nước tiểu mới có thể giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường trước khi chức năng thận bị suy giảm nghiêm trọng.
Kết luận và những điều khoa học cần tiếp tục làm rõ
Tổn thương thận là một quá trình tích tụ lâu dài từ những thói quen sinh hoạt tưởng chừng nhỏ nhặt như ăn mặn, uống ít nước, nhịn tiểu cho đến việc tự ý dùng thuốc hay lơ là các chỉ số sức khỏe cơ bản. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng của các thói quen này lên từng cá thể vẫn còn nhiều điểm chưa được làm rõ hoàn toàn, chẳng hạn như cơ địa cụ thể nào dễ bị tổn thương thận cấp do kháng sinh hơn, hoặc sự khác biệt về ngưỡng dung nạp natri ở mỗi người. Việc duy trì một lối sống khoa học, kết hợp tầm soát định kỳ chính là lá chắn tốt nhất để bảo vệ hệ thống lọc thải của cơ thể.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
