6 phút đọc
Trào lưu “heightmaxxing” (tối đa hóa chiều cao) trên các mạng xã hội đang thúc đẩy nhiều nam thanh thiếu niên tại Mỹ tìm mua loại thuốc điều trị ung thư kê đơn erdafitinib trên thị trường chợ đen. Giới y khoa Hoa Kỳ đã phát đi cảnh báo khẩn cấp về những hậu quả sức khỏe nghiêm trọng như tổn thương đĩa tăng trưởng, gãy xương và nguy cơ hỏng thị lực.
Lưu ý từ biên tập viên: Thông tin trong bài viết được tổng hợp từ các báo cáo y khoa và truyền thông quốc tế, chỉ mang tính chất tham khảo. Bài viết không cung cấp tư vấn y khoa, không thay thế cho chẩn đoán hoặc điều trị chuyên môn. Bạn đọc tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc kê đơn khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Erdafitinib là thuốc gì và vì sao xuất hiện trào lưu nguy hiểm?
Theo đưa tin từ Fox News (trong chương trình America’s Newsroom phát sóng ngày 9/11), giới y khoa Mỹ đang bày tỏ sự lo ngại sâu sắc trước một xu hướng trực tuyến có tên “heightmaxxing”. Trong trào lưu này, nhiều nam thiếu niên lan truyền thông tin và tìm mua hợp chất erdafitinib — thường được gọi tắt trên các diễn đàn là “ERDA” hoặc “Erta”.
Về mặt y khoa, erdafitinib là một loại thuốc kê đơn điều trị đích có tác lực mạnh, vốn chỉ được phê duyệt để điều trị cho bệnh nhân ung thư bàng quang ở giai đoạn nặng. Tuy nhiên, các bài thảo luận trên mạng xã hội đã thêu dệt rằng loại dược phẩm này có khả năng kích thích phát triển chiều cao vượt trội, khiến nhiều thanh thiếu niên tìm cách sở hữu thuốc qua thị trường chợ đen.
Trả lời trên tạp chí Rolling Stone, đại diện hãng dược Johnson & Johnson khẳng định cơ quan quản lý chưa từng cấp phép cho erdafitinib sử dụng cho mục đích tăng chiều cao. Hãng dược nhấn mạnh độ an toàn cũng như hiệu quả của loại thuốc này chưa từng được xác nhận hay thử nghiệm lâm sàng ở trẻ em và thanh thiếu niên.
Bằng chứng y khoa và những nguy cơ biến chứng cấu trúc xương
Lý do trào lưu này bùng phát một phần xuất phát từ các quan sát y khoa riêng lẻ trước đó. Cụ thể, một nghiên cứu đăng trên tạp chí Hormone Research in Paediatrics (năm 2024) từng ghi nhận sự phát triển chiều cao nhanh chóng ở hai bệnh nhi mắc u não được điều trị bằng erdafitinib. Bên cạnh đó, một báo cáo trường hợp riêng biệt cũng ghi nhận một thiếu niên cao thêm hơn 12 cm trong quá trình điều trị u não bằng loại thuốc này.
Tuy nhiên, các chuyên gia y tế nhấn mạnh rằng sự tăng trưởng chiều cao đột ngột này không đồng nghĩa với quá trình phát triển xương lành mạnh. Bác sĩ Jessica Gray, chuyên gia y học gia đình tại Lubbock (bang Texas), cảnh báo việc ép cơ thể tăng trưởng quá nhanh sẽ dẫn tới các biến chứng nguy hiểm về mặt cấu trúc xương. Bệnh nhân có nguy cơ bị tổn thương đĩa tăng trưởng sớm và gãy xương.
Bác sĩ Stephanie Widmer, chuyên gia y khoa cấp cứu tại New York, nhận định tình trạng giới trẻ tự ý dùng thuốc điều trị ung thư nguy hiểm để cải thiện ngoại hình là điều vô cùng đáng báo động. Bà đưa ra các phân tích chuyên môn quan trọng:
- Yếu tố di truyền: Chiều cao phần lớn do gen quyết định, hoàn toàn không có “đường tắt” sinh học nào để thay đổi.
- Cơ chế đĩa tăng trưởng: Khi các đĩa tăng trưởng đã đóng lại vào cuối thời kỳ dậy thì, không có loại thuốc nào có thể làm chúng mở ra lần nữa. Thanh thiếu niên lớn tuổi dùng thuốc vừa không đạt được mục tiêu tăng chiều cao, vừa phải gánh chịu rủi ro sức khỏe nặng nề.
- Tác dụng phụ và biến chứng: Việc tự ý dùng erdafitinib có thể gây hỏng thị lực, nguy cơ gãy xương, đau nhức xương khớp nghiêm trọng (đặc biệt ở vùng hông và đầu gối), lở miệng, bong móng tay và các rối loạn về da.
Lời khuyên cho phụ huynh và những điều chưa được làm rõ
Bác sĩ Stephanie Widmer chỉ ra rằng trào lưu này phản ánh ảnh hưởng tiêu cực của mạng xã hội đối với nhận thức sức khỏe của giới trẻ. Những cuộc thảo luận trực tuyến về tâm lý mặc cảm ngoại hình đã đẩy nhiều nam thiếu niên đến các phương pháp thiếu an toàn và hoàn toàn không có cơ sở khoa học.
Các chuyên gia khuyến cáo rằng khi trẻ có những thắc mắc hoặc băn khoăn về sự phát triển chiều cao, phụ huynh nên đưa con đến gặp và trao đổi trực tiếp với các bác sĩ nhi khoa hoặc chuyên gia y tế thay vì tự tìm kiếm thông tin chưa kiểm chứng trên mạng internet.
Những vấn đề hiện chưa được làm rõ:
Mặc dù giới y khoa đã phát đi cảnh báo, hiện vẫn còn một số thông tin chưa có dữ liệu kiểm chứng đầy đủ:
- Số lượng thực tế: Hiện chưa có dữ liệu thống kê chính xác về số lượng thanh thiếu niên đã và đang tiếp cận hoặc sử dụng erdafitinib qua thị trường chợ đen.
- Tác động lâu dài: Các hậu quả lâu dài đối với hệ nội tiết và sự phát triển toàn diện của người trẻ khi tự ý sử dụng loại thuốc điều trị ung thư này vẫn cần tiếp tục theo dõi và nghiên cứu.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
