6 phút đọc
Nhiều người có tâm lý chủ quan cho rằng chỉ cần kiêng khem các món ăn ngọt như bánh kẹo, trà sữa là đã có thể hoàn toàn yên tâm phòng ngừa hoặc kiểm soát bệnh đái tháo đường. Tuy nhiên, trên thực tế, chỉ số đường huyết của nhiều người khi tiến hành kiểm tra vẫn tăng cao bất thường dù họ đã cắt bỏ các loại đồ ngọt này ra khỏi thực đơn hàng ngày.
Giải thích về hiện tượng này, Bác sĩ thận học Lin Xuanren (Đài Loan, Trung Quốc) cảnh báo rằng có những “sát thủ giấu mặt” không hề có vị ngọt nhưng lại có khả năng đẩy đường huyết lên rất cao. Theo bác sĩ, vị giác ở lưỡi của chúng ta chỉ cảm nhận được vị ngọt, nhưng hệ thống chuyển hóa và tuyến tụy lại tiếp nhận tổng lượng carbohydrate. Do đó, các loại tinh bột tinh chế hoặc các món ăn không có vị ngọt khi đi vào cơ thể vẫn nhanh chóng phân giải thành glucose đi vào máu, thậm chí tốc độ hấp thu của một số loại thực phẩm còn nhanh hơn cả đường cát thông thường.
Bằng chứng khoa học về mối liên hệ giữa tinh bột và nguy cơ đái tháo đường
Mối nguy hại từ các loại tinh bột tinh chế đối với sức khỏe chuyển hóa đã được chứng minh qua các nghiên cứu thực tế. Một phân tích tổng hợp quy mô lớn được công bố trên tạp chí y khoa uy tín BMJ vào năm 2012 đã đưa ra những số liệu cụ thể:
- Mỗi khẩu phần cơm trắng được nạp thêm vào cơ thể mỗi ngày sẽ làm tăng nguy cơ tương đối mắc đái tháo đường type 2 lên 1,11 lần.
- Đặc biệt, đối với nhóm cư dân châu Á có mức độ tiêu thụ cơm trắng cao, nhóm ăn nhiều cơm nhất có nguy cơ mắc bệnh cao gấp 1,55 lần so với nhóm ăn ít nhất.
Nghiên cứu trên tạp chí y khoa BMJ năm 2012 nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kiểm soát định lượng tinh bột trong khẩu phần ăn, đồng thời cảnh giác trước các nhóm thực phẩm chứa lượng carbohydrate rất lớn thường bị bỏ qua.
Nhận diện 3 nhóm thực phẩm không ngọt dễ đẩy đường huyết tăng vọt
Dựa trên các phân tích chuyên khoa, bác sĩ Lin Xuanren đã chỉ ra ba nhóm thực phẩm phổ biến không có vị ngọt nhưng lại chứa lượng carbohydrate rất lớn mà người dân thường bỏ qua trong bữa ăn hàng ngày:
1. Lương thực chính và các loại củ quả giàu tinh bột
Bên cạnh cơm trắng, các món ăn quen thuộc khác như mì sợi, bánh mì gối hay cháo là những thực phẩm có tốc độ phân giải và chuyển hóa thành đường cực kỳ nhanh chóng khi vào ruột. Một sai lầm phổ biến khác là nhiều người thường nhầm lẫn khoai tây, khoai lang, bắp ngô và bí đỏ là các loại rau củ thông thường. Điều này dẫn đến việc ăn uống không kiểm soát, trong khi bản chất của chúng là nguồn cung cấp carbohydrate vô cùng dồi dào.
Khoai tây, khoai lang, bắp ngô và bí đỏ thường bị nhầm lẫn là rau củ thông thường, dẫn đến việc ăn không kiểm soát.
2. Món ăn nấu sốt sánh đặc và thực phẩm chế biến mặn
Nhiều người không ngờ rằng bột năng và bột bắp – những nguyên liệu thường được dùng để tạo độ sánh đặc cho các món canh súp hoặc cơm sốt – thực chất lại là tinh bột tinh chế có chỉ số đường huyết cao. Ngoài ra, các sản phẩm mang vị mặn như tương cà chua, sốt ướp công nghiệp, bánh mì mặn hay bánh quy mặn cũng chứa một lượng đường ngầm và tinh bột đáng kể để tạo độ giòn, xốp và tăng hương vị cho sản phẩm.
3. Bia và các loại rượu
Bia, rượu ngọt hoặc rượu nếp bản thân chúng đã chứa sẵn một hàm lượng carbohydrate lớn. Nguy hiểm hơn, chất cồn khi được dung nạp vào cơ thể sẽ trực tiếp làm gián đoạn khả năng chuyển hóa và điều hòa đường huyết của gan. Sự tác động này khiến cho việc kiểm soát lượng đường trong máu trở nên phức tạp và rất dễ xảy ra những biến động thất thường.
Khuyến nghị điều chỉnh chế độ ăn uống an toàn từ chuyên gia
Để kiểm soát chỉ số đường huyết một cách hiệu quả và bền vững, bác sĩ Lin Xuanren khuyên người dân không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn tinh bột ra khỏi khẩu phần ăn một cách đột ngột. Thay vào đó, chúng ta nên bắt đầu thay đổi từ việc nhận diện rõ khẩu phần và thay đổi thứ tự dùng bữa:
- Ưu tiên ăn các loại rau xanh và các món ăn giàu protein trước để tạo cảm giác no tự nhiên.
- Sau đó mới ăn tinh bột để giúp làm chậm quá trình hấp thu glucose vào máu, hỗ trợ hạ chỉ số đường huyết trung bình (HbA1c) một cách tự nhiên.
Tuy nhiên, chuyên gia cũng đưa ra một cảnh báo đặc biệt quan trọng về mặt sức khỏe thận. Khi cắt giảm lượng tinh bột trong khẩu phần, người bệnh tuyệt đối không được bù đắp khoảng trống năng lượng thiếu hụt bằng cách nạp vào cơ thể một lượng ồ ạt các loại thịt, trứng hoặc bột đạm. Việc dư thừa protein sẽ làm gia tăng áp lực lọc cho cầu thận. Điều này đặc biệt nguy hiểm đối với những người đã có sẵn các dấu hiệu đạm niệu hoặc đang bị suy giảm chức năng thận.
Kết luận và những điểm cần lưu ý thêm
Việc hiểu rõ cơ chế chuyển hóa carbohydrate của cơ thể giúp chúng ta chủ động hơn trong việc lựa chọn thực phẩm, tránh bẫy “thực phẩm không ngọt”. Dù vậy, nghiên cứu và khuyến cáo hiện tại vẫn chưa làm rõ các định lượng tinh bột cụ thể phù hợp cho từng cá nhân dựa trên mức độ vận động, cũng như chưa chỉ ra giới hạn protein chính xác cho từng cấp độ suy giảm chức năng thận khác nhau ở người bệnh đái tháo đường.
Khuyến cáo y tế: Những thông tin trong bài viết này chỉ mang tính chất tham khảo, không có tác dụng thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa chuyên nghiệp. Người có vấn đề về đường huyết hoặc bệnh lý nền tuyệt đối không tự ý chẩn đoán hay tự thay đổi đột ngột chế độ ăn. Bạn nên tham vấn ý kiến của bác sĩ chuyên khoa hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi thực hiện những thay đổi lớn trong chế độ ăn để đảm bảo an toàn lâu dài.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
