7 phút đọc
Các bác sĩ tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức vừa thực hiện thành công ca phẫu thuật ghép đoạn thần kinh bảo quản từ Ngân hàng mô cho một nam bệnh nhân bị tai nạn lao động dập nát vùng mông. Đây là lần đầu tiên kỹ thuật này được triển khai tại bệnh viện, giúp giữ lại cơ hội phục hồi vận động tối đa cho người bệnh mà không phải chịu thêm tổn thương thứ phát.
Nguy cơ liệt chân vĩnh viễn sau tai nạn lao động nghiêm trọng
Bệnh nhân là một nam công nhân 37 tuổi, gặp tai nạn lao động nghiêm trọng khi bị một khối đá lớn đè trực tiếp vào vùng mông. Tai nạn khiến phần mềm vùng mông bị dập nát, chân bên tổn thương hoàn toàn mất khả năng vận động. Sau khi được sơ cứu ban đầu tại bệnh viện địa phương, bệnh nhân nhanh chóng được chuyển tuyến đến Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức.
Qua thăm khám lâm sàng và đánh giá chuyên môn, các bác sĩ nhận định bệnh nhân có nguy cơ mất vĩnh viễn chức năng của chi dưới nếu không được tiến hành tái tạo thần kinh kịp thời. Trong quá trình mổ cắt lọc các tổ chức dập nát, êkíp phẫu thuật phát hiện dây thần kinh tọa của người bệnh đã bị đứt rời hoàn toàn. Đáng ngại hơn, hai đầu của dây thần kinh bị co rút mạnh, tạo ra một khoảng khuyết dài gần 4 cm và không thể tiến hành khâu nối trực tiếp bằng phương pháp thông thường.
Quyết định cân não giữa hai phương án tái tạo
Đối mặt với khoảng khuyết thần kinh lớn, êkíp phẫu thuật đã phải cân nhắc kỹ lưỡng các phương án điều trị. ThS.BS Trần Ngọc Vân, thành viên êkíp phẫu thuật, chia sẻ về thời điểm khó khăn này: “Nếu phẫu thuật viên chỉ xử lý vết thương rồi đóng lại thì người bệnh gần như không còn cơ hội phục hồi chức năng tốt, còn lấy dây thần kinh tự thân để ghép sẽ tạo thêm một tổn thương mới cho bệnh nhân”.
Sau khi hội chẩn kỹ lưỡng, các bác sĩ đã quyết định lựa chọn giải pháp sử dụng đoạn thần kinh đang được bảo quản lạnh từ Ngân hàng mô của chính bệnh viện để tiến hành ghép nối. Dưới sự hỗ trợ của kính hiển vi phẫu thuật hiện đại, các phẫu thuật viên đã tỉ mỉ ghép đoạn thần kinh bảo quản vào khoảng khuyết dài gần 4 cm. Đoạn thần kinh này đóng vai trò như một cầu nối sinh học, tạo đường dẫn để các sợi thần kinh của người bệnh có thể tự tái sinh và phát triển dần theo thời gian.
Phương pháp này không chỉ giải quyết được bài toán khuyết hổng thần kinh mà còn giúp người bệnh tránh được việc phải chịu thêm một vết mổ và tổn thương lành ở vị trí khác trên cơ thể để lấy thần kinh tự thân ghép lên.
Đặc thù phức tạp của quá trình tái sinh thần kinh ngoại biên
Theo PGS.TS Nguyễn Hồng Hà, Trưởng khoa Phẫu thuật Hàm mặt và Tạo hình thẩm mỹ, tổn thương đứt dây thần kinh tọa ở vị trí cao là một trong những thử thách cực kỳ phức tạp trong lĩnh vực vi phẫu thần kinh. Khác hoàn toàn với mạch máu – vốn có thể lưu thông tuần hoàn ngay sau khi được khâu nối thành công – dây thần kinh cần một khoảng thời gian rất dài để có thể tái sinh.
PGS.TS Nguyễn Hồng Hà giải thích thêm về cơ chế phục hồi sinh học này: Sợi thần kinh chỉ phát triển với tốc độ trung bình khoảng 1 mm mỗi ngày. Trong khi đó, quãng đường di chuyển của sợi thần kinh tái sinh từ vị trí tổn thương ở vùng mông xuống đến tận bàn chân là rất dài. Việc tái tạo thần kinh ngay trong quá trình xử trí cấp cứu ban đầu không nhằm mục đích hứa hẹn giúp người bệnh hồi phục hoàn toàn ngay lập tức, mà là để giữ lại cơ hội phục hồi chức năng lớn nhất có thể cho bệnh nhân.
Đối với những tổn thương hệ thần kinh lớn như thế này, từng milimet thần kinh tái sinh thành công đều mang giá trị vô cùng quý giá. Ngay cả khi người bệnh chỉ phục hồi được một phần cảm giác hoặc vận động, điều đó cũng đã tạo ra sự thay đổi cốt lõi, nâng cao đáng kể chất lượng cuộc sống và mở ra khả năng quay trở lại lao động tự chủ.
Mở ra triển vọng mới từ nguồn vật liệu lưu trữ tại Ngân hàng mô
Sự thành công bước đầu của ca phẫu thuật này đã khẳng định vai trò quan trọng của Ngân hàng mô trong y học hiện đại. Theo PGS.TS Nguyễn Hồng Hà, việc sở hữu và vận hành Ngân hàng mô đã tạo điều kiện tối ưu để đội ngũ y bác sĩ triển khai nhiều kỹ thuật tái tạo tiên tiến, cung cấp kịp thời các nguồn vật liệu sinh học chất lượng cao như mô, gân, xương, sụn hoặc thần kinh cho những trường hợp bị chấn thương nặng nề.
Khuyến cáo y khoa: Các thông tin về ca lâm sàng và phương pháp điều trị trong bài viết này chỉ mang tính chất tham khảo, giúp nâng cao nhận thức y học phổ thông. Người dân tuyệt đối không tự ý chẩn đoán hoặc áp dụng các biện pháp điều trị. Khi xảy ra tai nạn lao động hoặc chấn thương nghi ngờ ảnh hưởng đến hệ thần kinh, cần nhanh chóng sơ cứu đúng cách và chuyển bệnh nhân đến các bệnh viện chuyên khoa sâu để được can thiệp kịp thời trong thời gian vàng.
Những khía cạnh y học cần tiếp tục theo dõi
Mặc dù ca mổ ghép thần kinh từ Ngân hàng mô đã diễn ra thành công tốt đẹp về mặt kỹ thuật ngoại khoa, mức độ phục hồi chức năng vận động và cảm giác thực tế của nam bệnh nhân 37 tuổi này vẫn cần thời gian để kiểm chứng. Do đặc thù tốc độ phát triển của sợi thần kinh rất chậm (khoảng 1 mm/ngày), kết quả hồi phục cuối cùng của bệnh nhân hiện vẫn chưa thể xác định chắc chắn và cần phải tiếp tục theo dõi sát sao qua quá trình tập vật lý trị liệu trong nhiều tháng, thậm chí nhiều năm tới. Ngoài ra, tỷ lệ thành công lâu dài của phương pháp ghép thần kinh bảo quản này so với phương pháp ghép tự thân truyền thống tại Việt Nam cũng là điều cần thêm các nghiên cứu lâm sàng diện rộng trong tương lai để đánh giá toàn diện.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
