6 phút đọc
Nhiều người thường cho rằng khi cơ thể vẫn sinh hoạt bình thường, không cảm thấy đau đớn hay mệt mỏi thì có nghĩa là mọi chỉ số sức khỏe đều đang ở mức ổn định. Tuy nhiên, các chuyên gia y tế chỉ ra rằng một số bệnh lý có khả năng tiến triển âm thầm trong nhiều tháng, thậm chí nhiều năm trước khi phát bệnh rõ rệt hoặc gây ra biến chứng nghiêm trọng.
Cảnh báo y tế: Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo chuyên mục Sức khỏe & Dinh dưỡng, không thay thế cho việc chẩn đoán hay chỉ định điều trị y khoa. Người dân tuyệt đối không tự chẩn đoán bệnh dựa trên một lần đo đơn lẻ mà cần có sự đánh giá từ chuyên gia y tế.
Tăng huyết áp và đường huyết cao: Những chỉ số gia tăng không có triệu chứng
Tăng huyết áp là một trong những tình trạng phổ biến nhất không biểu hiện triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Điều này khiến cho rất nhiều người mắc bệnh mà không hề hay biết. Theo số liệu từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) vào năm 2024, ước tính toàn cầu có khoảng 1,4 tỷ người trưởng thành trong độ tuổi từ 30 đến 79 đang sống chung với bệnh tăng huyết áp. Đáng chú ý, có đến khoảng 44% trong số này hoàn toàn chưa biết về tình trạng bệnh của mình.
Khi chỉ số huyết áp duy trì ở mức cao kéo dài mà không được kiểm soát kịp thời, thành mạch máu cùng các cơ quan quan trọng như tim, não và thận sẽ chịu nhiều tổn thương. Quá trình này làm gia tăng nguy cơ dẫn đến biến chứng nguy hiểm như nhồi máu cơ tim, đột quỵ và bệnh thận. Việc kiểm tra huyết áp thường xuyên là phương pháp cần thiết để phát hiện sớm. Các đối tượng như người lớn tuổi, người thừa cân, ít vận động, thói quen ăn nhiều muối hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh nên chú trọng kiểm tra định kỳ.
Tương tự như tăng huyết áp, sự gia tăng đường huyết cũng có thể diễn ra từ từ khiến người bệnh khó nhận thấy bất kỳ sự thay đổi rõ rệt nào trong thời gian đầu. Tiền tiểu đường và tiểu đường type 2 có khả năng tồn tại lâu dài trước khi xuất hiện những biểu hiện đặc trưng như mệt mỏi, khát nước nhiều, đi tiểu thường xuyên hoặc nhìn mờ. Nồng độ đường huyết duy trì ở mức cao liên tục sẽ làm tăng nguy cơ tổn thương mạch máu, tim, thận, mắt và hệ thần kinh.
Để phát hiện tình trạng này, các phương pháp xét nghiệm đường huyết lúc đói hoặc chỉ số HbA1c thường được áp dụng. Việc thực hiện xét nghiệm nên dựa trên độ tuổi, cân nặng, tiền sử gia đình cùng các yếu tố nguy cơ cụ thể của từng cá nhân.
Rối loạn mỡ máu và gan nhiễm mỡ: Tổschen diễn tiến không gây đau
Cholesterol là một loại chất béo cần thiết cho các hoạt động của cơ thể. Tuy nhiên, khi nồng độ cholesterol bất lợi, đặc biệt là LDL-cholesterol (cholesterol “xấu”) tăng cao, nó có thể thúc đẩy sự hình thành của các mảng xơ vữa trên thành động mạch. Do quá trình xơ vữa không gây đau hay phát ra biểu hiện dễ nhận biết ở giai đoạn sớm, nhiều người vẫn lầm tưởng sức khỏe mình hoàn toàn bình thường.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), xét nghiệm máu là cách duy nhất để xác định chính xác nồng độ cholesterol. Một xét nghiệm mỡ máu đầy đủ thường phân tích các chỉ số bao gồm: cholesterol toàn phần, LDL-cholesterol, HDL-cholesterol (loại tốt) và triglyceride (chất béo trung tính). Tình trạng rối loạn mỡ máu nếu bỏ qua có thể làm gia tăng đáng kể rủi ro mắc bệnh tim mạch và đột quỵ.
Bên cạnh đó, bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa cũng là một vấn đề sức khỏe tiến triển âm thầm. Theo Viện Quốc gia về Đái tháo đường, Tiêu hóa và Bệnh thận Mỹ (NIDDK), người mắc gan nhiễm mỡ có thể không ghi nhận triệu chứng nào ngay cả khi tổn thương ở gan đã tiến triển sâu hơn. Bệnh thường liên quan đến các yếu tố nguy cơ như béo phì, thừa cân, tình trạng kháng insulin và tiểu đường type 2, song người không thừa cân vẫn có nguy cơ mắc phải.
Nhiều trường hợp mắc gan nhiễm mỡ chỉ được phát hiện tình cờ khi người bệnh đi xét nghiệm máu hoặc siêu âm vì một lý do sức khỏe khác. Việc không có cảm giác đau vùng gan hay không có triệu chứng lâm sàng hoàn toàn không đồng nghĩa với việc loại trừ được bệnh lý này.
Chủ động tầm soát và duy trì thói quen sống lành mạnh
Theo đánh giá của các chuyên gia y tế, việc khám sức khỏe định kỳ đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện sớm các bất thường như tăng huyết áp, nồng độ đường huyết cao, tổn thương gan giai đoạn đầu cũng như một số bệnh lý ung thư. Các bác sĩ có thể dựa vào tiền sử bệnh, khám lâm sàng, kết quả xét nghiệm máu và chẩn đoán hình ảnh để đưa ra kết luận chính xác.
Để giảm thiểu nguy cơ sức khỏe lâu dài, bên cạnh việc thực hiện các xét nghiệm tầm soát, việc điều chỉnh lối sống hàng ngày mang lại giá trị rất lớn. Các khuyến nghị bao gồm:
- Duy trì cân nặng hợp lý và chỉ số cơ thể phù hợp.
- Tăng cường vận động thể chất thường xuyên.
- Xây dựng chế độ ăn hạn chế muối và chất béo có hại.
- Tuyệt đối không hút thuốc lá và hạn chế các chất kích thích.
- Kiểm soát tốt các bệnh lý nền nếu có theo hướng dẫn của bác sĩ.
Tuy nhiên, hiệu quả của việc phòng ngừa và phát hiện bệnh phụ thuộc vào việc lựa chọn đúng phương pháp tầm soát thích hợp với từng độ tuổi, tiền sử sức khỏe và nguy cơ riêng biệt của mỗi cá nhân. Những yếu tố chính xác về tần suất khám cũng như quy trình xét nghiệm cụ thể cho từng trường hợp vẫn cần được bác sĩ chuyên khoa chỉ định trực tiếp sau khi thăm khám.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
