8 phút đọc
Cơ quan chức năng Trung Quốc vừa qua đã mở đợt kiểm tra quy mô toàn quốc và tiến hành phong tỏa các lô cải thảo ngâm hóa chất độc hại formaldehyde xuất phát từ tỉnh Hà Bắc. Vụ bê bối này đang gây chấn động dư luận nước bạn và dấy lên mối lo ngại lớn về an toàn thực phẩm đối với người tiêu dùng tại các quốc gia nhập khẩu nông sản, trong đó có Việt Nam.
Lưu ý: Thông tin trong bài viết được tổng hợp từ các nghiên cứu, báo cáo y tế và cảnh báo của cơ quan chức năng nhằm mục đích nâng cao nhận thức cộng đồng về an toàn thực phẩm. Bài viết mang tính chất tham khảo, không thay thế cho các chẩn đoán y khoa chuyên nghiệp hoặc hướng dẫn điều trị y tế chính thức.
Hành vi nhúng hóa chất bảo quản công nghiệp để giữ rau tươi lâu
Vụ việc bắt đầu vào ngày 22/8, khi một blogger có tên Yu Lie Qi Ge đăng tải đoạn video phản ánh hành vi của các thương lái tại huyện Khang Bảo (thành phố Trương Gia Khẩu, tỉnh Hà Bắc, Trung Quốc). Theo đó, để giữ cho cải thảo tươi thêm từ hai đến ba ngày khi vận chuyển đường dài, các thương lái đã nhúng gốc của nhiều lô rau vào dung dịch formaldehyde.
Số cải thảo vi phạm này dự kiến sẽ được đưa về tiêu thụ tại thành phố Túc Thiên (tỉnh Giang Tô) và chợ đầu mối thành phố Hợp Phì (tỉnh An Huy). Ngay sau khi thông tin được công bố, chính quyền địa phương xác nhận phản ánh này là chính xác. Lực lượng công an đã tạm giữ hình sự các đối tượng liên quan, tịch thu phương tiện cùng hơn 10 thùng dung dịch formaldehyde tại hiện trường.
Tại thành phố Phụ Dương (tỉnh An Huy), lực lượng chức năng đã chặn bắt một xe tải chở cải thảo xuất phát từ huyện Khang Bảo. Kết quả xét nghiệm nhanh cho thấy mẫu cải thảo nhiễm formaldehyde với hàm lượng cực cao, lên tới 21,412 mg/kg. Toàn bộ số hàng này đã bị niêm phong lập tức.
Vụ việc nghiêm trọng này đã kích hoạt làn sóng ứng phó khẩn cấp trên toàn quốc. Văn phòng Ủy ban An toàn Thực phẩm Quốc vụ viện, Bộ Nông nghiệp và Nông thôn cùng Tổng cục Quản lý Giám sát Thị trường Trung Quốc đã chỉ đạo lực lượng liên ngành truy xuất toàn bộ đường đi của chuyến hàng, đồng thời tổng rà soát chuỗi cung ứng nông sản dễ hỏng. Ban quản lý các chợ đầu mối lớn như Tân Phát Địa (Bắc Kinh) và Chúng Thải (Nam Kinh) cũng tiến hành rà soát xuyên đêm, cấm nhập cải thảo từ huyện Khang Bảo và đưa xét nghiệm formaldehyde vào danh mục kiểm soát bắt buộc.
Nguy cơ sức khỏe từ hóa chất formaldehyde: Đâu là sự thật khoa học?
Luật An toàn Thực phẩm Trung Quốc cấm tuyệt đối việc sử dụng formaldehyde dưới mọi hình thức đối với thực phẩm. Đây là một chất khí không màu, dạng dung dịch thường dùng để bảo quản mẫu sinh học. Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) xếp formaldehyde vào nhóm 1 các chất gây ung thư cho con người.
Nhằm phân tích rõ tác hại của hóa chất này đối với cơ thể, các chuyên gia y tế và thực phẩm đưa ra các đánh giá dựa trên bằng chứng khoa học:
- Nguy cơ ngộ độc cấp tính qua đường ăn uống: Ông Ruan Guangfeng, Phó Giám đốc Trung tâm Trao đổi Thông tin Sức khỏe và Thực phẩm Trung Quốc, cho biết việc nuốt phải một lượng lớn formaldehyde có thể dẫn đến ngộ độc cấp tính. Các triệu chứng biểu hiện bao gồm đau bụng, nôn mửa, tổn thương thận nghiêm trọng hoặc thậm chí tử vong.
- Nguy cơ gây ung thư qua đường hô hấp: Theo báo cáo từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Hiệp hội Ung thư Mỹ, mối nguy hại lớn nhất của formaldehyde đối với sức khỏe con người đến từ đường hô hấp. Việc hít thở formaldehyde ở nồng độ cao trong môi trường làm việc suốt thời gian dài đã được chứng minh làm tăng tỷ lệ mắc các dạng ung thư đường hô hấp.
- Tác động của dư lượng qua đường ăn uống: Đối với lượng dư lượng cực nhỏ xâm nhập qua đường ăn uống, các nhà khoa học hiện vẫn chưa tìm thấy bằng chứng rõ ràng về tác hại trực tiếp. Tuy nhiên, giới chuyên môn khuyến cáo cộng đồng tuyệt đối không nên chủ quan trước nguy cơ tích tụ hóa chất lâu dài trong cơ thể.
Nhà nghiên cứu Jin Maojun từ Viện Tiêu chuẩn Chất lượng và Công nghệ Kiểm nghiệm Nông sản (Viện Khoa học Nông nghiệp Trung Quốc) khẳng định, quy trình vận chuyển lạnh thông thường hoàn toàn đáp ứng yêu cầu bảo quản rau tươi mà không cần đến bất kỳ hóa chất nào. Do đó, việc sử dụng formaldehyde là hành vi vi phạm pháp luật và phá vỡ các chuẩn mực đạo đức.
Khuyến cáo từ chuyên gia: Cách nhận biết và làm sạch cải thảo tại nhà
Để bảo vệ sức khỏe gia đình trước các mối nguy hại thực phẩm, Giáo sư Fan Zhihong thuộc Đại học Nông nghiệp Trung Quốc hướng dẫn người tiêu dùng các bước lựa chọn và xử lý rau củ an toàn:
- Cảnh giác với mùi lạ: Người mua nên lựa chọn cải thảo tại các địa chỉ phân phối uy tín và cần đặc biệt cảnh giác nếu ngửi thấy mùi hắc nồng bất thường từ rau quả.
- Cắt bỏ phần gốc sâu: Vì thương lái chủ yếu nhúng phần gốc bắp cải vào dung dịch hóa chất để giữ tươi, người nội trợ nên gọt bỏ sâu phần cuống rau sau khi mua về.
- Rửa kỹ dưới vòi nước: Hãy tách rời từng bẹ lá cải thảo và rửa nhiều lần dưới vòi nước chảy. Vì formaldehyde là chất tan mạnh trong nước, việc rửa kỹ sẽ giúp loại bỏ phần lớn hóa chất bám trên bề mặt.
- Mở vung khi đun nấu: Formaldehyde có đặc tính dễ bay hơi. Do đó, trong quá trình nấu chín cải thảo, việc mở vung nồi sẽ giúp lượng hóa chất tồn dư (nếu có) dễ dàng thoát ra ngoài theo hơi nước.
Những điểm còn chưa rõ và động thái từ các nước nhập khẩu
Trung Quốc hiện là quốc gia sản xuất cải thảo lớn nhất thế giới với sản lượng hơn 30 triệu tấn mỗi năm (chiếm gần một nửa tổng sản lượng toàn cầu). Phần lớn lượng rau này phục vụ thị trường nội địa, phần còn lại xuất khẩu sang các thị trường châu Á như Việt Nam, Hàn Quốc và Nga.
Hiện nay, cơ quan chức năng vẫn chưa xác định được quy mô phân phối cụ thể của các lô cải thảo nhiễm độc tại thị trường nội địa Trung Quốc, cũng như chưa rõ liệu số nông sản độc hại này đã được xuất khẩu sang các nước khác hay chưa.
Trước những lo ngại trên, ngày 25/8, Bộ An toàn Thực phẩm và Dược phẩm Hàn Quốc (MFDS) cho biết đang phối hợp chặt chẽ với Đại sứ quán nước này tại Bắc Kinh và các bên liên quan để xác minh liệu cải thảo ngâm formaldehyde đã tuồn vào thị trường Hàn Quốc hay chưa. Đồng thời, cơ quan quản lý nước này khẳng định đã thắt chặt quy trình kiểm dịch tại các cửa khẩu nhập khẩu cải thảo từ Trung Quốc để bảo vệ an toàn tối đa cho người dân.
Người tiêu dùng trong nước nên chủ động theo dõi các thông báo chính thức từ các cơ quan chức năng về kiểm soát an toàn thực phẩm nhập khẩu. Trong trường hợp phát hiện cơ thể có các triệu chứng bất thường nghi ngờ ngộ độc sau khi sử dụng thực phẩm, cần nhanh chóng đến các cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám và xử lý kịp thời, tuyệt đối không tự chẩn đoán hay tự ý điều trị tại nhà.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
