6 phút đọc
Tỉnh Badghis (Afghanistan) đang trải qua cuộc khủng hoảng lương thực nghiêm trọng do hạn hán kéo dài, khiến nguồn lúa mì và sinh kế của phần lớn người dân bị vắt cạn. Trong bối cảnh nguồn cung thực phẩm cạn kiệt, việc thiếu hụt những nguyên liệu cơ bản nhất như bột mì đã dẫn đến những biến động sâu sắc trong đời sống văn hóa, ẩm thực và sinh hoạt của các gia đình nông thôn nơi đây.
Khủng hoảng nguồn cung lúa mì và áp lực sinh tồn tại Badghis
Tại tỉnh Badghis, vùng tây bắc Afghanistan, khoảng 95% dân số sống phụ thuộc hoàn toàn vào sản xuất nông nghiệp, với nghề chính là trồng lúa mì và chăn nuôi. Tuy nhiên, tình trạng biến đổi khí hậu cùng các đợt hạn hán khốc liệt liên tiếp xuất hiện đã khiến mùa màng bị mất trắng, đàn gia súc chết hàng loạt. Nông dân rơi vào cảnh tay trắng và không thể chi trả các khoản nợ mua hạt giống, phân bón, thuê máy kéo hay chi phí vận chuyển.
Sự thiếu hụt lúa mì – nguồn lương thực cốt lõi – đã đẩy giá cả nhu yếu phẩm lên cao và gia tăng áp lực nợ nần từ các chủ tiệm tạp hóa địa phương. Như tại vùng nông thôn Khoshkian, các cánh đồng lúa mì đã bị mất mùa tới 7 lần chỉ trong vòng 8 năm. Tại thủ phủ Qala-e-Naw, những công việc lao động tự do như nhặt vỏ chai nhựa hay bán kem dạo của ông Mohammad Yawaz (55 tuổi) chỉ mang lại khoảng 100 afghani (tương đương 1,5 USD) mỗi ngày, hoàn toàn không đủ để mua bột mì trang trải cho cả gia đình.
Sự xáo trộn trong đời sống gia đình và thực trạng nội trợ truyền thống
Thiếu hụt lương thực không chỉ gây ra nạn đói gay gắt mà còn xáo trộn hoàn toàn nếp sống và việc truyền dạy kỹ năng làm bếp trong các gia đình. Nhiều hộ gia đình phải trải qua nhiều ngày nhịn đói liên tục, điển hình như gia đình ông Surgul phải nhịn ăn ba ngày ba đêm trước khi đối mặt với quyết định gả con. Do nguồn nguyên liệu hạn chế và hoàn cảnh ép buộc, nhiều bé gái bị gả bán khi còn quá nhỏ, chưa kịp học các kỹ năng nấu nướng cơ bản.
Trường hợp của cô gái Mazari tại vùng Khoshkian là một minh chứng rõ nét cho thực trạng này. Mazari phải về nhà chồng từ năm 12-13 tuổi để làm vợ một người đàn ông ngoài 40 tuổi. Cô chia sẻ rằng vào thời điểm đó, bản thân thậm chí còn chưa biết cách nấu ăn hay chuẩn bị bữa cơm cho gia đình. Ở tuổi 16-17, độ tuổi lẽ ra được đi học, Mazari đã trở thành mẹ của hai đứa trẻ trong điều kiện thiếu thốn về dinh dưỡng và lương thực.
blockquote>
“Kết hôn ở tuổi 12 thực sự quá sức chịu đựng. Ngày về nhà chồng, tôi thậm chí còn chưa biết nấu ăn”, Mazari chia sẻ về trải nghiệm khi phải gánh vác việc gia đình quá sớm.
Trong văn hóa truyền thống địa phương, tiền sính lễ vốn là một thủ tục hôn nhân thông thường. Tuy nhiên, dưới áp lực cạn kiệt thực phẩm và nợ nần chồng chất, khoản tiền này đã bị biến tướng thành công cụ trao đổi gán nợ nhằm mua bột mì, nhu yếu phẩm hoặc thuốc men cấp thiết.
Tác động của thiếu hụt dinh dưỡng và sự đứt gãy giáo dục
Cuộc khủng hoảng thực phẩm cũng buộc hàng nghìn người dân từ Badghis phải bỏ làng mạc để di cư đến các khu lều bạt tạm bợ, như trại Shahrak-e-Sabz ở tỉnh Herat lân cận. Tại đây, việc duy trì bữa ăn hàng ngày cho các thành viên trong gia đình vẫn là một thách thức lớn, dẫn đến việc nhiều em nhỏ như bé Fatemah (2 tuổi) bị đem ra hứa hôn để lấy chi phí sinh tồn cho cả nhà.
Theo phân tích từ các chuyên gia nhân đạo, tình trạng thiếu hụt dinh dưỡng kết hợp với việc mang thai sớm mang lại rủi ro sức khỏe rất lớn. Ông Mark Calder, Giám đốc vận động chính sách về Afghanistan của tổ chức cứu trợ quốc tế World Vision International, cảnh báo rằng nạn tảo hôn trong bối cảnh đói nghèo làm gia tăng nguy cơ tử vong do biến chứng thai sản ở các bé gái. Nguy cơ này càng trở nên nghiêm trọng khi hệ thống phòng khám y tế tại địa phương bị đóng cửa do cắt giảm nguồn viện trợ quốc tế.
Bên cạnh đó, việc phải nghỉ học sớm để lao động hoặc về nhà chồng khiến nhiều trẻ em mất đi cơ hội học tập. Dù vậy, tại Qala-e-Naw, vẫn có những người mẹ như bà Sara lặng lẽ đưa con gái Aisha (12 tuổi) đến trường mỗi sáng, cố gắng giữ lại khoảng thời gian yên bình làm bài tập cho con chừng nào chưa phải trao con cho nhà trai.
Những yếu tố chưa được xác định về an ninh lương thực khu vực
Mặc dù thực trạng cạn kiệt lúa mì và tác động của nó đối với đời sống xã hội tại Badghis đã được ghi nhận rõ, hiện vẫn còn nhiều vấn đề chưa thể khẳng định chắc chắn do nguồn tin chưa cung cấp đầy đủ:
- Thời gian phục hồi sản xuất lúa mì: Chưa rõ liệu thời tiết trong các mùa vụ tới tại Badghis có cải thiện để phục hồi sản lượng nông sản hay không.
- Mức độ đáp ứng viện trợ lương thực: Nguồn dữ liệu chưa nêu rõ khối lượng lương thực và bột mì viện trợ khẩn cấp có thể tiếp cận được bao nhiêu phần trăm hộ dân tại tỉnh Badghis và các trại tị nạn lân cận.
- Khả năng khôi phục hệ thống y tế và dinh dưỡng: Chưa có thông tin cụ thể về thời điểm các phòng khám địa phương được mở cửa trở lại để hỗ trợ chăm sóc sức khỏe và dinh dưỡng cho bà mẹ, trẻ em.
Lưu ý: Nội dung bài viết dựa trên dữ liệu ghi nhận về tình hình nông nghiệp, an ninh lương thực và bối cảnh xã hội tại tỉnh Badghis. Bài viết không cung cấp công thức hay định lượng chế biến ẩm thực do nguồn tin tập trung phản ánh thực trạng thiếu hụt nguyên liệu và khủng hoảng lương thực tại địa phương.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
