6 phút đọc
Khuyến cáo từ chuyên mục: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, giúp độc giả hiểu rõ hơn về các tiến bộ y học điều trị thực tế. Người bệnh và thân nhân tuyệt đối không tự chẩn đoán, đưa ra quyết định y khoa hoặc tự ý can thiệp điều trị mà không có sự chỉ định và giám sát của bác sĩ chuyên khoa.
Kỹ thuật oxy hóa máu qua màng ngoài cơ thể (ECMO) đang ngày càng khẳng định vai trò quyết định trong việc giành giật sự sống cho các bệnh nhân suy hô hấp và suy tuần hoàn nặng tại Việt Nam. Theo thông tin công bố tại hội thảo “Cập nhật ECMO từ lý thuyết đến thực hành” ngày 24/9, giải pháp y học hiện đại này giúp cứu sống khoảng 1.000 bệnh nhân mỗi năm trên cả nước, mở ra cơ hội sống cho những ca bệnh tưởng chừng đã cận kề cửa tử.
ECMO – “Lá chắn” tim phổi nhân tạo hỗ trợ bệnh nhân vượt qua giai đoạn ngặt nghèo
Tại hội thảo, PGS.TS Đỗ Ngọc Sơn, Giám đốc Trung tâm Hồi sức tích cực thuộc Bệnh viện Bạch Mai, cho biết kỹ thuật ECMO hiện đã được ứng dụng rộng rãi và mang lại hiệu quả vượt trội. Trong số khoảng 1.000 ca được cứu sống bằng ECMO mỗi năm trên toàn quốc, riêng Bệnh viện Bạch Mai đã điều trị thành công cho 200 trường hợp. Đáng chú ý, phạm vi ứng dụng ECMO của các bác sĩ hiện nay không chỉ giới hạn tại phòng hồi sức tích cực (ICU) mà đã mở rộng ra mạng lưới cấp cứu trước viện, sẵn sàng hỗ trợ người bệnh ngay ngoài cộng đồng.
Về nguyên lý hoạt động, ECMO đóng vai trò như một lá phổi và trái tim nhân tạo tạm thời. Thiết bị này sử dụng một vòng tuần hoàn bên ngoài cơ thể để rút máu ra, bơm trực tiếp oxy vào máu rồi luân chuyển đi nuôi các cơ quan khi tim hoặc phổi của người bệnh đã suy kiệt hoàn toàn. Nhờ có sự hỗ trợ của hệ thống này, người bệnh được duy trì sự sống qua giai đoạn nguy kịch nhất, tạo cơ hội cho cơ thể tự hồi phục hoặc chờ đợi các bác sĩ xử lý triệt để nguyên nhân gốc rễ gây bệnh.
Bệnh viện Bạch Mai là đơn vị tiên phong tiếp cận và ứng dụng kỹ thuật đỉnh cao này từ gần 20 năm trước. Trải qua quá trình dài nghiên cứu và thực hành, bệnh viện đã chuẩn hóa và đưa phương pháp này trở thành một quy trình điều trị thường quy tại đơn vị.
Bước tiến vượt bậc từ phương pháp “ECMO thức tỉnh”
Một trong những thành tựu lâm sàng nổi bật gần đây được Trung tâm Hồi sức tích cực áp dụng thành công là phương pháp “ECMO thức tỉnh” (VA-ECMO). Đây là bước cải tiến lớn so với quy trình chạy ECMO truyền thống trước đây.
Trước đây, quy trình cũ đòi hỏi người bệnh phải sử dụng thuốc an thần, thuốc giảm đau liều sâu và bắt buộc phải đặt ống thở máy xâm lấn. Điều này không chỉ gây mệt mỏi cho cơ thể mà còn tiềm ẩn một số nguy cơ biến chứng y khoa liên quan đến việc thở máy kéo dài. Ngược lại, với kỹ thuật “ECMO thức tỉnh” mới, bệnh nhân được duy trì trạng thái tỉnh táo hoàn toàn. Các bác sĩ chỉ cần thực hiện gây tê tại chỗ để luồn dây dẫn vào lòng mạch máu một cách nhẹ nhàng.
Minh chứng điển hình cho hiệu quả của phương pháp này là trường hợp một cô gái 21 tuổi nhập viện do viêm cơ tim cấp chuyển biến nặng. Ngay khi tiếp nhận, ê kíp bác sĩ đã nhanh chóng thiết lập hệ thống VA-ECMO chỉ trong vòng 30 phút mà hoàn toàn không cần gây mê hay cho bệnh nhân thở máy xâm lấn. Nhờ giữ được sự tỉnh táo suốt quá trình chạy máy, nữ bệnh nhân có thể cử động cơ thể bình thường và phối hợp nhịp nhàng với nhân viên y tế trong các thao tác chăm sóc. Sau vài ngày điều trị, cơ tim của cô đã hồi phục sức co bóp tự nhiên, người bệnh được ngừng sử dụng máy và xuất viện trở về nhà.
Nỗ lực chuẩn hóa tay nghề và nhân rộng mạng lưới cấp cứu toàn quốc
Để đưa kỹ thuật y khoa phức tạp này tiếp cận gần hơn với nhiều người dân ở các vùng miền khác nhau, việc đào tạo và chuyển giao công nghệ là vô cùng cấp thiết. Mới đây, Bệnh viện Bạch Mai đã chính thức đưa vào vận hành phòng thực hành mô phỏng ECMO đạt tiêu chuẩn quốc tế.
Hệ thống mô phỏng này có khả năng giả lập nhiều tình huống biến cố lâm sàng sát với thực tế điều trị nhất. Đây là môi trường huấn luyện tối ưu giúp các y bác sĩ thực hành thuần thục các thao tác kết nối đường ống, vận hành bảng điều khiển trung tâm và rèn luyện sự bình tĩnh để xử lý nhanh chóng mọi sự cố phát sinh mà không gây nguy hiểm trực tiếp đến an toàn của người bệnh thật.
Trong đợt đào tạo này, đông đảo các thầy thuốc đến từ Đà Nẵng, TP. Hồ Chí Minh cùng nhiều tỉnh thành khác trên cả nước đã quy tụ về học tập. Mục tiêu dài hạn của hoạt động này là nâng cao kỹ năng xử lý thực tế cho đội ngũ y tế, hướng tới hoàn thiện mạng lưới cấp cứu ECMO rộng khắp toàn quốc.
Những khía cạnh y học cần tiếp tục được làm rõ
Dù kỹ thuật ECMO đã chứng minh hiệu quả cứu mạng ấn tượng, báo cáo y khoa hiện tại vẫn chưa cung cấp đầy đủ các số liệu về tỷ lệ hồi phục hoàn toàn không để lại di chứng lâu dài của tất cả 1.000 ca bệnh trên cả nước, cũng như mức chi phí thực tế cho một ca can thiệp ECMO thức tỉnh so với phương pháp truyền thống. Bên cạnh đó, khả năng trang bị và duy trì hệ thống máy móc phức tạp này tại các bệnh viện tuyến dưới vẫn là một thách thức lớn cần thêm thời gian để đánh giá thực tế.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
