6 phút đọc
Chiến tranh đã đi qua hơn nửa thế kỷ, nhưng ký ức về những năm tháng chiến đấu gian khổ, những bữa ăn và giấc ngủ tranh thủ ngay trong khoang xe tăng chật hẹp vẫn vẹn nguyên trong tâm trí Thiếu tá Nguyễn Hữu Cử. Ông chính là người lính trong bức ảnh biểu tượng ngày chiến thắng 30/4/1975 với gương mặt bết máu nhưng nụ cười rạng rỡ lọt vào ống kính của phóng viên Pháp. Ngược dòng thời gian về những ngày tháng tư lịch sử, câu chuyện của ông giúp chúng ta hiểu thêm về bối cảnh sinh hoạt, ăn uống dã chiến đầy gian lao của bộ đội xe tăng năm xưa.
Cuộc sống dã chiến và những ngày ăn ngủ ngay trong khoang xe tăng
Trong những năm tháng kháng chiến oanh liệt, điều kiện sinh hoạt của bộ đội xe tăng vô cùng thiếu thốn và khắc nghiệt. Theo lời kể của Thiếu tá Nguyễn Hữu Cử (84 tuổi, hiện trú tại thôn Hàm Tử, xã Triệu Việt Vương, tỉnh Hưng Yên), các chiến sĩ xe tăng ngày ấy thường xuyên phải ăn ngủ ngay trong không gian chật hẹp của khoang xe.
Bối cảnh sinh hoạt dã chiến của lính xe tăng gắn liền với sự khẩn trương và hiểm nguy tột cùng. Không có những mâm cơm gia đình ấm cúng, bộ đội phải thích nghi với việc dùng bữa nhanh chóng để duy trì sức lực giữa các chặng hành quân thần tốc hoặc ngay trong lúc chờ lệnh chiến đấu. Trong điều kiện thiếu thốn lực lượng tại chiến trường, các chiến sĩ vừa phải bảo đảm vận hành xe, vừa phải tự tay thu gom gạch vụn, đắp bao cát làm ụ chiến đấu xung quanh. Họ sử dụng linh hoạt mọi loại vũ khí từ súng B40, B41 cho đến đại liên và lựu đạn để bám trụ trận địa.
Sự khắc nghiệt của chiến trường đòi hỏi tinh thần thép từ mỗi thành viên trong xe. Ông Cử nhớ lại nguyên tắc bất di bất dịch của lính xe tăng khi tác chiến: “Một khi đã bắn buộc phải trúng mục tiêu, bởi chỉ cần lộ vị trí lập tức chịu hỏa lực đáp trả, chắc chắn có thương vong”. Trong không gian nóng bức, ngột ngạt và nồng nặc mùi dầu mỡ của khoang xe, những bữa ăn dã chiến diễn ra vô cùng nhanh chóng, cốt để có đủ sức lực giữ vững tay lái và tay súng bảo vệ đồng đội.
Hành trình gian khổ hướng về ngày toàn thắng
Nhắc đến Thiếu tá Nguyễn Hữu Cử, người ta nhớ ngay đến bức ảnh biểu tượng trưa ngày 30/4/1975 tại sân Dinh Độc Lập. Đó là khoảnh khắc ông vừa bước ra từ khoang lái chiếc xe tăng với gương mặt bết máu, tay quấn băng gạc nhưng lại nở nụ cười vô cùng rạng rỡ trước ống kính phóng viên nước ngoài.
Để có được nụ cười chiến thắng ấy, ông đã trải qua những giờ phút cận kề cái chết. Đêm 29/4/1975, khi đơn vị đánh căn cứ Nước Trong (Đồng Nai) – phòng tuyến quan trọng án ngữ phía Đông Sài Gòn, xe tăng của ông bị sập hố bom lớn. Khi bước ra ngoài kiểm tra, ông bị trúng mảnh đạn văng khiến đầu, tay và chân bị thương. Bất chấp vết thương rỉ máu, ông tự băng bó tạm thời rồi tiếp tục chỉ huy xe vượt hố bom, từ chối lời đề nghị thay người của đồng đội.
Suốt 12 tiếng đồng hồ nén đau chỉ huy tiến về Sài Gòn, đến sáng 30/4, khi Tiểu đoàn trưởng Ngô Văn Nhỡ hy sinh tại cầu Sài Gòn, ông Cử đã dũng cảm nhận trách nhiệm chỉ huy toàn bộ Tiểu đoàn 1 tiếp tục tiến lên. Bằng sự quyết đoán, vị chỉ huy ra lệnh cho các xe tản ra hai bên, đánh chéo lên cầu để tiêu diệt hai xe tăng M48 của đối phương đang chốt chặn ở vị trí cao. Đoàn xe vượt cầu Sài Gòn thành công, tiến thẳng về Dinh Độc Lập.
Trưa ngày 30/4/1975, hai chiếc xe tăng 390 và 843 húc đổ cổng sắt tiến vào sân dinh. Ông Cử cùng đồng đội tiến vào bên trong khống chế nội các chính quyền Sài Gòn. Chỉ đến khi Chính ủy Lữ đoàn 203 Bùi Văn Tùng đến hỏi thăm vết thương và yêu cầu sơ cứu, vị chỉ huy mới nhận ra máu đã thấm ướt đẫm tấm áo chiến trận của mình.
Trở về với bình yên và mâm cơm gia đình sau cuộc chiến
Sau ngày đất nước thống nhất, người lính xe tăng Nguyễn Hữu Cử tiếp tục đi học bổ túc và lập gia đình vào cuối năm 1975. Đến năm 1978, ông tiếp tục chỉ huy đơn vị sang Lào làm nhiệm vụ quốc tế trước khi chính thức nghỉ hưu vào năm 1986 với nhiều phần thưởng cao quý như Huân chương Chiến công, Huân chương Chiến sĩ giải phóng, Huân chương Chiến sĩ vẻ vang và Huân chương Chiến thắng do Nhà nước Lào trao tặng.
Khi trở về quê nhà Hưng Yên, vị thiếu tá quyết định từ chối các vị trí công tác tại địa phương để tập trung làm kinh tế, tự tay tăng gia sản xuất nhằm bù đắp những năm tháng dài đằng đẵng xa cách vợ con. Người bạn đời của ông, bà Ngô Thị Ngà (71 tuổi), luôn thấu hiểu và trân trọng những hy sinh thầm lặng của chồng suốt thời chiến gian khổ. Giờ đây, ở tuổi xế chiều, bên những mâm cơm gia đình bình dị nơi làng quê yên bình, ông Cử vẫn nâng niu hai bức ảnh đen trắng do phóng viên Pháp chụp năm xưa như một kỷ vật vô giá.
Kết luận
Mặc dù những câu chuyện về bối cảnh sinh hoạt dã chiến trong khoang xe tăng thời kỳ đó chưa được ghi chép cụ thể về thực đơn hay các món ăn chi tiết trong các tư liệu bàn giao, nhưng hình ảnh những người lính ăn ngủ ngay tại trận địa vẫn là một phần ký ức không thể phai mờ. Sự hy sinh, tinh thần vượt khó của Thiếu tá Nguyễn Hữu Cử cùng các đồng đội đã đổi lấy nền hòa bình độc lập, để ngày nay thế hệ sau được sống trong yên bình và trân trọng từng bữa cơm ấm cúng mỗi ngày.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
