7 phút đọc
Việc duy trì một cơ thể khỏe mạnh và kéo dài tuổi thọ không bắt đầu từ những phương pháp phức tạp, mà xuất phát ngay từ những thói quen ăn uống và nấu nướng thường nhật. Theo PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng thuộc Viện Dinh dưỡng Quốc gia, một chế độ dinh dưỡng lành mạnh có thể được thiết lập hiệu quả thông qua việc áp dụng nguyên tắc “ba việc nên làm và hai điều cần tránh”. Những chỉ dẫn này giúp giảm thiểu nguy cơ bệnh tật và cải thiện chất lượng sống một cách tự nhiên.
Khuyến cáo từ ban biên tập: Thông tin trong bài viết được tổng hợp từ chia sẻ chuyên môn của bác sĩ Viện Dinh dưỡng Quốc gia nhằm mục đích phổ biến kiến thức chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Nội dung này không thay thế cho các chẩn đoán, phác đồ điều trị y khoa hoặc lời khuyên dinh dưỡng cá nhân hóa từ các chuyên gia y tế đối với từng trường hợp bệnh lý cụ thể.
Ba thói quen dinh dưỡng lành mạnh nên duy trì mỗi ngày
Để xây dựng một nền tảng sức khỏe vững chắc, PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng khuyến nghị người dân cần chủ động thực hiện ba thói quen tích cực trong việc lựa chọn, chế biến và tiêu thụ thực phẩm hàng ngày.
1. Đa dạng hóa mâm cơm với đủ 4 nhóm dưỡng chất
Một bữa ăn khoa học cần phải đảm bảo sự cân bằng của bốn nhóm chất dinh dưỡng thiết yếu bao gồm: chất bột đường, chất đạm, chất béo, cùng nhóm vitamin và khoáng chất. Việc lặp đi lặp lại một vài món ăn quen thuộc dễ dẫn đến tình trạng cơ thể bị thiếu hụt vi chất dinh dưỡng mà người dùng không hề hay biết.
Để khắc phục điều này, người nội trợ nên liên tục luân phiên thay đổi các loại thực phẩm có cùng giá trị dinh dưỡng trong mâm cơm. Cụ thể:
- Nguồn chất xơ và vitamin: Đan xen linh hoạt giữa các loại rau lá xanh, củ quả tươi và các loại nấm.
- Nguồn chất đạm: Phân bổ đều giữa đạm động vật và thực vật như thịt nạc, cá, tôm, các loại đậu đỗ và hạt dinh dưỡng.
Thói quen đổi món liên tục này không chỉ kích thích vị giác giúp ăn ngon miệng hơn, mà còn là giải pháp tối ưu ngăn ngừa tình trạng mất cân bằng dinh dưỡng lâu dài.
Bữa ăn đa dạng để cơ thể được cung cấp đầy đủ các nhóm chất cần thiết. Ảnh minh họa: Bùi Thủy
2. Uống đủ nước và bổ sung các sản phẩm từ sữa
Nước đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì mọi hoạt động sống của cơ thể. Thay vì thói quen đợi đến khi có cảm giác khát mới uống, mỗi người nên chủ động chia nhỏ và rải đều lượng nước tiêu thụ trong suốt cả ngày. Lượng nước cần thiết sẽ phụ thuộc vào thể trạng riêng biệt và mức độ vận động của từng cá nhân.
Bên cạnh nước lọc, người trưởng thành được khuyến khích bổ sung thêm sữa ít béo hoặc các chế phẩm từ sữa như sữa chua và phô mai vào thực đơn hàng ngày. Nhóm thực phẩm này mang lại nhiều lợi ích vượt trội:
- Củng cố mật độ xương khớp, phòng ngừa loãng xương.
- Cung cấp nguồn protein chất lượng cao hỗ trợ xây dựng khối cơ.
- Bổ sung các vitamin nhóm B cần thiết cho quá trình trao đổi chất của cơ thể.
3. Lựa chọn thực phẩm tươi sạch và chế biến an toàn
Khâu chọn lọc và sơ chế thực phẩm là yếu tố quyết định đến độ an toàn và lành mạnh của bữa ăn gia đình. Người tiêu dùng nên ưu tiên chọn mua các loại thực phẩm tươi sống, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng và đảm bảo uy tín.
Trong quá trình chế biến tại gian bếp, việc thực hành vệ sinh an toàn thực phẩm cần được thực hiện nghiêm ngặt. Người nấu nên chia riêng dao và thớt dùng cho đồ sống với đồ chín nhằm hạn chế tối đa nguy cơ lây nhiễm chéo vi khuẩn gây bệnh. Đồng thời, mọi món ăn cần được nấu chín kỹ và bảo quản ở nhiệt độ thích hợp để loại bỏ nguy cơ ngộ độc thực phẩm.
Hai điều cần tránh để bảo vệ cơ thể trước nguy cơ bệnh tật
Bên cạnh việc dung nạp các dưỡng chất có lợi, việc chủ động loại bỏ những thói quen ăn uống có hại cũng quan trọng không kém trong tiến trình bảo vệ sức khỏe và kéo dài tuổi thọ.
1. Hạn chế tối đa việc lạm dụng đồ chiên rán
Các món ăn ngập dầu mỡ tuy hấp dẫn nhưng lại là tác nhân gây hại âm thầm cho hệ tiêu hóa và tim mạch. Lượng chất béo quá lớn từ đồ chiên rán làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày, từ đó gây ra các triệu chứng khó chịu như trướng bụng, đầy hơi và khó tiêu.
Nếu thói quen ăn đồ chiên rán kéo dài, cơ thể sẽ tích lũy năng lượng dư thừa, trực tiếp dẫn đến nguy cơ thừa cân, béo phì, rối loạn mỡ máu và tăng huyết áp. Đặc biệt, việc sử dụng dầu thực vật bị đun sôi nhiều lần cực kỳ nguy hiểm. Quá trình đun nấu ở nhiệt độ cao lặp đi lặp lại sẽ làm biến tính dầu ăn, tạo ra các chất béo chuyển hóa (trans fat) và các gốc tự do có hại. Những chất này thúc đẩy quá trình viêm trong cơ thể, làm tăng đáng kể nguy cơ mắc các bệnh tim mạch và ung thư.
2. Không lạm dụng thực phẩm chức năng để thay thế lối sống lành mạnh
Nhiều người có xu hướng ỷ lại vào các loại viên uống bổ sung với hy vọng bù đắp được lối sống thiếu khoa học, ít vận động hay chế độ ăn uống nghèo nàn của mình. Tuy nhiên, đây là một quan niệm sai lầm.
Theo PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng, các loại thực phẩm chức năng chỉ thực sự phát huy tác dụng khi được bác sĩ chỉ định cụ thể cho các trường hợp thiếu hụt bệnh lý rõ rệt. Chúng hoàn toàn không thể thay thế được nguồn dưỡng chất tự nhiên phong phú có trong thực phẩm tươi sống. Việc tin theo những lời quảng cáo thổi phồng công dụng không chỉ gây tốn kém tiền bạc, mà còn tạo ra tâm lý chủ quan, khiến người dân lơ là việc tập luyện thể dục và duy trì lối sống lành mạnh.
Lời kết và những khía cạnh cần nghiên cứu thêm
Quy tắc “ba nên, hai tránh” từ PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng là một bộ cẩm nang đơn giản, dễ áp dụng đối với mọi gia đình mong muốn cải thiện sức khỏe và nâng cao tuổi thọ. Bằng cách tập trung vào thực phẩm tự nhiên, uống đủ nước, chế biến an toàn, đồng thời cắt giảm đồ chiên rán và thực phẩm bổ sung không cần thiết, chúng ta có thể chủ động phòng ngừa nhiều bệnh lý mãn tính nguy hiểm.
Tuy nhiên, các khuyến nghị dinh dưỡng đại chúng này mới chỉ dừng lại ở mức định hướng chung cho cộng đồng khỏe mạnh. Trên thực tế, mỗi cá nhân có một thể trạng, mức độ dung nạp, tốc độ chuyển hóa và các bệnh lý nền hoàn toàn khác nhau. Hiện nay, y học vẫn cần thêm các nghiên cứu sâu hơn để đưa ra các công thức dinh dưỡng cá nhân hóa chính xác cho từng nhóm đối tượng đặc thù. Do đó, bên cạnh việc áp dụng các nguyên tắc ăn uống lành mạnh kể trên, người dân vẫn cần chủ động lắng nghe cơ thể và thực hiện thăm khám sức khỏe định kỳ để có những điều chỉnh y tế phù hợp nhất.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
