6 phút đọc
Một nghiên cứu công bố vào tháng 9/2026 của các nhà tâm lý học Mỹ đã mang lại những phát hiện đáng chú ý về cách ngoại hình nam giới ảnh hưởng đến nhận thức của xã hội đối với khả năng làm cha. Kết quả nghiên cứu được đăng tải trên tạp chí khoa học Evolutionary Psychological Science (Khoa học Tâm lý tiến hóa) chỉ ra rằng nam giới sở hữu khuôn mặt rộng thường tạo ra ấn tượng ban đầu là người cha năng nổ và có năng lực bảo vệ trẻ em tốt hơn so với nhóm có khuôn mặt nhỏ hoặc dài.
Phương pháp đo lường fWHR và cơ chế đánh giá thị giác tức thì
Để đưa ra các kết luận mang tính khoa học, nhóm nghiên cứu đã tập trung phân tích chỉ số tỷ lệ giữa chiều rộng và chiều cao khuôn mặt, được ký hiệu là fWHR (facial width-to-height ratio). Chỉ số này được xác định bằng cách đo khoảng cách giữa hai xương gò má và so sánh với khoảng cách tính từ môi trên tới chân mày của đối tượng.
Tiến sĩ Mitch Brown thuộc Đại học Arkansas (Mỹ), người đảm nhận vai trò tác giả chính của đề tài, nhận định rằng con người có xu hướng đưa ra những đánh giá rất nhanh chóng về đối phương chỉ thông qua diện mạo bên ngoài. Theo Tiến sĩ Brown, đối tượng được quan sát không cần phải thực hiện bất kỳ hành động nào hay nói bất kỳ điều gì, nhưng ấn tượng ban đầu vẫn hình thành ngay lập tức trong khoảnh khắc người khác nhìn vào họ.
Đề tài nghiên cứu mới này được phát triển dựa trên nền tảng của nhiều công trình trước đây về mối liên hệ giữa cấu trúc khuôn mặt rộng, sức mạnh thể chất cùng khả năng bảo vệ con cái. Trước đó, các khảo sát được công bố vào năm 2022 và 2023 trên trang PsyPost từng chỉ ra rằng những người đàn ông có vóc dáng vạm vỡ hoặc sở hữu cơ cổ lớn thường mang lại cảm giác có thể che chở hiệu quả cho người khác.
Tuy nhiên, điểm khác biệt quan trọng của nghiên cứu năm 2026 là nhóm chuyên gia đã chủ động loại trừ các yếu tố liên quan đến sức mạnh của phần thân trên (như cơ bắp tay hay vai). Thay vào đó, nghiên cứu loại bỏ nhiễu từ thể hình để tập trung duy nhất vào tỷ lệ cấu trúc khuôn mặt nhằm đánh giá chính xác hình mẫu người cha trong mắt người quan sát.
Kết quả bốn thí nghiệm: Sự khác biệt giữa nhiệm vụ bảo vệ và chăm sóc
Quy trình thực nghiệm được tiến hành thông qua bốn thí nghiệm độc lập với sự tham gia của 101 sinh viên cao học. Trong các thử nghiệm này, những người tham gia được giao nhiệm vụ lựa chọn các ứng viên nam giới vào một nhóm để thực hiện công việc bảo vệ trẻ em.
Kết quả thu được cho thấy sự ưu tiên rõ rệt từ phía người tham gia đánh giá:
- Nhóm mặt rộng: Những người đàn ông sở hữu tỷ lệ khuôn mặt rộng ở mức 2,78 nhận được sự ưu tiên cao khi phân công nhiệm vụ bảo vệ trẻ em.
- Nhóm mặt dài: Những ứng viên có tỷ lệ khuôn mặt dài ở mức 1,15 ít được lựa chọn hơn cho vai trò bảo vệ.
Mặc dù nhóm mặt rộng chiếm ưu thế vượt trội ở nhiệm vụ bảo vệ, kết quả lại có sự thay đổi đáng chú ý khi bài kiểm tra chuyển sang yêu cầu chọn người để thực hiện công việc chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ. Trong tình huống này, tỷ lệ bầu chọn giữa hai nhóm nam giới (mặt rộng và mặt dài) trở nên cân bằng ở mức 50:50. Điều này phản ánh rằng ấn tượng về khuôn mặt rộng chủ yếu liên quan đến yếu tố an ninh và bảo vệ chứ không quyết định ấn tượng về sự dịu dàng hay kỹ năng chăm sóc hàng ngày.
Nguồn gốc tiến hóa và những giới hạn trong thực tế
Giải thích về xu hướng đưa ra quyết định chớp nhoáng của con người, Tiến sĩ Mitch Brown cho rằng cơ chế này bắt nguồn từ lịch sử tiến hóa lâu đời. Từ thời xa xưa, tổ tiên của loài người đã phải phát triển một cơ chế phản ứng nhanh, sử dụng lượng thông tin thị giác tối thiểu từ ngoại hình để đánh giá tức thì khả năng sinh tồn cũng như sức mạnh của những cá thể xung quanh nhằm đảm bảo an toàn cho cộng đồng.
blockquote>
“Cơ sở thông tin thị giác hoàn toàn không phù hợp để đánh giá toàn diện hay ra quyết định pháp lý khi thiếu vắng bằng chứng xác đáng”, Tiến sĩ Mitch Brown nhấn mạnh khi đề cập đến mục tiêu nghiên cứu trong tương lai.
Tác giả nghiên cứu cũng đặc biệt lưu ý rằng tất cả những nhận định ban đầu này chỉ dừng lại ở mức giả định dựa trên thị giác. Góc nhìn của một người đối với người khác sẽ nhanh chóng thay đổi khi họ nhận được thêm các thông tin thực tế về tính cách, khối lượng cơ thể hay năng lực làm cha thực sự của đối phương.
Cần lưu ý rằng tài liệu nghiên cứu này hoàn toàn tập trung vào khía cạnh tâm lý học hành vi và nhận thức thị giác, không cung cấp các dữ liệu hay hướng dẫn liên quan đến nguyên liệu, công thức hay kỹ thuật chế biến thực phẩm. Do đó, bài viết phản ánh đúng thông tin nguồn công bố mà không suy đoán thêm các yếu tố ngoài phạm vi nghiên cứu.
Những vấn đề chưa được làm rõ và hướng nghiên cứu tiếp theo
Dù nghiên cứu đã làm sáng tỏ mối liên hệ giữa tỷ lệ fWHR và ấn tượng ban đầu về khả năng bảo vệ con cái, vẫn còn nhiều câu hỏi mở chưa được giải quyết:
- Liệu ấn tượng thị giác ban đầu có tương quan thuận với năng lực thực tế của người cha trong việc nuôi dạy con lâu dài hay không?
- Sự thay đổi của các yếu tố môi trường, văn hóa vùng miền và bối cảnh giao tiếp thực tế sẽ ảnh hưởng thế nào đến mức độ tin tưởng đối với diện mạo khuôn mặt?
- Làm thế nào để kết hợp đánh giá nhận thức thị giác với các bằng chứng thực chứng mang tính pháp lý hoặc tâm lý lâm sàng trong tương lai?
Nguồn tin được tổng hợp dựa trên báo cáo của tác giả Minh Phương (Theo PsyPost, Vice, Yahoo).
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
