6 phút đọc
Việc một người ngoài 70 tuổi qua đời vẫn có thể hiến tạng thành công đang mở ra một góc nhìn mới, đầy tính nhân văn trong y học hiện đại. Thực tế lâm sàng cho thấy, tuổi tác tuy là một yếu tố được cân nhắc nhưng chưa bao giờ là rào cản tuyệt đối đối với cơ hội hiến tạng cứu người.
Hiến tạng ở tuổi 72: Câu chuyện thực tế tại bệnh viện
Mới đây, Bệnh viện Sungai Buloh (Malaysia) đã tiếp nhận một trường hợp hiến tạng vô cùng đặc biệt. Người hiến là một nữ giảng viên về hưu, 72 tuổi. Sau khi được hội đồng chuyên môn xác định đã chết não, gia đình bà đã quyết định thực hiện đúng tâm nguyện lúc sinh thời của bà là hiến tặng mô và tạng. Món quà sinh mệnh này ước tính có thể giúp đỡ và thay đổi tương lai cho ít nhất 5 bệnh nhân đang mòn mỏi chờ ghép.
Sự việc này đã gây xúc động mạnh mẽ, đồng thời khiến nhiều người ngỡ ngàng đặt câu hỏi: Liệu một người đã 72 tuổi thì nội tạng có còn đủ điều kiện để hiến tặng?
Bác sĩ Chen Ranzhi, Trưởng khoa Pháp y tại Bệnh viện Sungai Buloh, chia sẻ rằng dư luận thường mặc định việc hiến tạng chỉ dành cho người trẻ tuổi. Nhiều người tin rằng người từ 60 hay 70 tuổi trở lên có nội tạng đã lão hóa, mang nhiều bệnh nền nên không còn giá trị ghép. Tuy nhiên, y học ghép tạng hiện đại đã hoàn toàn thay đổi quan niệm cũ kỹ này.
Yếu tố quyết định khả năng hiến tạng không chỉ là tuổi tác
Theo các chuyên gia y tế, tuổi tác của người hiến là một thông số để đánh giá nhưng không phải là tiêu chuẩn duy nhất. Điều quyết định một cơ quan có thể cấy ghép được hay không nằm ở:
- Chức năng thực tế của nội tạng tại thời điểm đánh giá.
- Tình trạng sức khỏe tổng thể và mức độ tưới máu của cơ thể.
- Khả năng kiểm soát các bệnh mạn tính của người hiến lúc sinh thời.
- Mức độ đáp ứng các điều kiện sàng lọc y khoa nghiêm ngặt khác.
Bác sĩ Chen Ranzhi đưa ra một phép so sánh: Một người 40 tuổi nếu mắc các bệnh mạn tính nghiêm trọng kéo dài khiến chức năng cơ quan suy giảm thì phạm vi hiến tặng sẽ rất hạn chế. Ngược lại, một người ngoài 70 tuổi có thể trạng tốt, sau khi vượt qua các bước sàng lọc nghiêm ngặt, một số cơ quan vẫn hoàn toàn đủ điều kiện để ghép thành công cho người bệnh. Trong ngành ghép tạng, câu nói “Tuổi tác chỉ là một con số” thực sự có cơ sở khoa học vững chắc.
Mọi quả tim, quả thận hay mảnh mô từ người hiến đều phải trải qua các quy trình xét nghiệm máu, chẩn đoán hình ảnh, tầm soát nguy cơ lây nhiễm và phân tích chức năng chuyên sâu trước khi được tiếp nhận. Y học thế giới hiện nay đang chú trọng xu hướng “mở rộng nguồn hiến” do danh sách người chờ ghép tạng ngày một dài, song vẫn đặt tiêu chí an toàn ghép lên hàng đầu.
Sự khác biệt quan trọng giữa chết não và ngừng tim hoàn toàn
Bác sĩ Chen Ranzhi giải thích thêm, khả năng hiến tạng phụ thuộc rất lớn vào hình thái tử vong của người hiến. Đây cũng là lý do vì sao y học phân biệt rất rõ giữa hiến tạng và hiến mô:
- Trường hợp chết não: Đây không phải là trạng thái sống thực vật hay hôn mê sâu, và hoàn toàn không có cơ hội hồi tỉnh. Khi một người được công bố chết nãọ sau các quy trình kiểm tra y khoa và pháp lý nghiêm ngặt, nhờ máy thở và thuốc hỗ trợ, tim của họ vẫn đập và tuần hoàn máu vẫn được duy trì. Nhờ đó, các tạng đặc quan trọng như gan, thận, tim, phổi vẫn được tưới máu, giữ nguyên hoạt tính sinh học để tiến hành phẫu thuật ghép cho người nhận.
- Trường hợp ngừng tim hoàn toàn: Đây là hình thái tử vong phổ biến mà các bác sĩ pháp y thường tiếp xúc (qua đời tại nhà, tai nạn giao thông, đột tử…). Khi tim ngừng đập, tuần hoàn chấm dứt, các tạng đặc sẽ nhanh chóng thiếu máu nuôi dưỡng và mất giá trị ghép. Tuy nhiên, những người tử vong do ngừng tim vẫn có thể giúp ích cho y học thông qua việc hiến mô (như giác mạc, van tim, mô xương và mô da) vì các bộ phận này ít phụ thuộc vào việc tưới máu liên tục và có thể bảo quản được nếu đáp ứng tiêu chuẩn chuyên môn.
Cảnh báo từ chuyên mục Sức khỏe & Dinh dưỡng: Các thông tin về điều kiện hiến ghép tạng trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo và phổ biến kiến thức khoa học. Việc xác định một người có đủ điều kiện hiến tạng hay không, cũng như chẩn đoán trạng thái chết não, bắt buộc phải được thực hiện bởi hội đồng chuyên môn y tế có thẩm quyền dựa trên các quy trình pháp lý và kỹ thuật nghiêm ngặt. Bạn đọc tuyệt đối không tự ý chẩn đoán hoặc áp dụng các thông tin này cho các quyết định y khoa cá nhân khi chưa có sự tham vấn trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa.
Những khía cạnh y học cần được nghiên cứu thêm
Mặc dù y học hiện đại đã chứng minh tuổi tác không còn là rào cản tuyệt đối, các chuyên gia y tế thừa nhận vẫn còn nhiều câu hỏi cần được tiếp tục nghiên cứu sâu hơn. Hiện nay, tỷ lệ sống sót và chức năng dài hạn của các cơ quan được ghép từ người hiến trên 70 tuổi so với nhóm người hiến trẻ tuổi vẫn là đề tài cần được theo dõi lâm sàng quy mô lớn.
Bên cạnh đó, việc làm thế nào để tối ưu hóa phác đồ điều trị chống thải ghép ở những bệnh nhân nhận tạng từ người hiến lớn tuổi, hoặc làm sao để phát hiện sớm các tổn thương vi thể do quá trình lão hóa tự nhiên trong cơ quan hiến tặng vẫn đang là những thách thức mà y học thế giới tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện trong tương lai.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
