8 phút đọc
Trong đời sống hôn nhân hiện đại, quan niệm về sự lãng mạn và gắn kết đang dần có những thay đổi sâu sắc. Thay vì né tránh sự sòng phẳng vì sợ ảnh hưởng đến tình cảm, nhiều cặp đôi tại Việt Nam đã chủ động chọn ký hợp đồng tiền hôn nhân. Đây được xem là giải pháp văn minh để thiết lập một nền tảng gia đình bình đẳng, rạch ròi về cả quyền lợi lẫn trách nhiệm tài sản ngay từ trước khi bước vào ngưỡng cửa hôn nhân.
Những bản thỏa thuận chi tiết trước ngày cưới
Quyết định kết hôn vào năm 2021 ở tuổi 29, chị Thu Thảo (tên nhân vật đã được thay đổi) đã đề nghị chồng tương lai cùng lập một bản hợp đồng hôn nhân trước khi ký vào giấy chứng nhận kết hôn. Trong văn bản này, hai bên thống nhất chi tiết từ việc sinh con, nghĩa vụ tài chính, quyền thừa kế, việc phụng dưỡng cha mẹ hai bên, phân chia việc nhà cho đến trách nhiệm hỗ trợ lẫn nhau khi đối mặt với khó khăn.
Do cả hai đều đã có tích lũy tài sản riêng từ trước, việc lập hợp đồng được đôi bên đồng thuận là mang lại lợi ích thiết thực cho cả hai. Theo thỏa thuận, mỗi người sẽ đóng góp 80% thu nhập cá nhân vào một quỹ chung nhằm chi trả cho sinh hoạt gia đình, trả nợ, phụng dưỡng cha mẹ, mua bảo hiểm, đầu tư và đi du lịch; công việc nhà được phân chia đều cho cả hai. Đồng thời, họ cũng công khai toàn bộ thu nhập, các khoản tiết kiệm và danh mục đầu tư cá nhân. Tài sản có trước hôn nhân sẽ thuộc về người đứng tên, còn tài sản phát sinh trong thời kỳ hôn nhân sẽ được giải quyết theo quy định của pháp luật.
Vì cha mẹ chị Thảo không có lương hưu, bản hợp đồng cũng ưu tiên việc hỗ trợ ông bà khi cần thiết. Ngoài ra, văn bản còn quy định các nguyên tắc ứng xử cụ thể như không tranh cãi trước mặt con cái hoặc người ngoài, giữ nguyên cách xưng hô lịch sự khi có bất đồng. Nếu xảy ra tranh cãi lớn tiếng, một người sẽ chủ động nhường nhịn và cả hai chỉ tiếp tục đối thoại khi đã lấy lại sự bình tĩnh.
Một câu chuyện khác là của chị Hồng Hills (43 tuổi). Chị từng là giáo viên tại TP.HCM, một mình nuôi hai con nhỏ và chăm sóc mẹ già trước khi quyết định kết hôn với anh Franklin, một doanh nhân sở hữu khối tài sản lớn hơn chị nhiều lần tại bang Florida, Mỹ vào năm 2021. Để đảm bảo vị thế bình đẳng trong gia đình, chị Hồng đã đề xuất lập hợp đồng tiền hôn nhân và được chồng ủng hộ nhiệt tình bằng việc mời luật sư đại diện soạn thảo văn bản pháp lý này.
Bản hợp đồng liệt kê rõ ràng tài sản riêng của mỗi người trước khi cưới. Bên cạnh đó, các kịch bản khác nhau của cuộc sống chung cũng được dự liệu. Theo diện visa K-1, nếu sau 3 tháng sang Mỹ mà thủ tục kết hôn chưa hoàn tất, chị Hồng phải quay về Việt Nam và anh Franklin sẽ hỗ trợ chị 20.000 USD để ổn định cuộc sống. Trong trường hợp kết hôn thuận lợi, anh sẽ chu cấp tài chính cho chị nuôi con và phụng dưỡng mẹ trong thời gian chị chưa tìm được việc làm. Khi chị đã đi làm, hai vợ chồng sẽ đóng góp cho gia đình theo tỷ lệ thu nhập. Nếu hôn nhân không may đổ vỡ trước mốc 10 năm (thời điểm nhận thẻ xanh), các điều khoản bảo vệ cuộc sống của chị và các con cũng được quy định cụ thể.
Xu hướng gia tăng và góc nhìn từ những người trong cuộc
Mặc dù tại Việt Nam hiện nay chưa có số liệu thống kê chính thức, song các luật sư và chuyên gia về hôn nhân gia đình đều nhận định rằng số lượng các cặp vợ chồng thực hiện ký hợp đồng tiền hôn nhân đang có xu hướng gia tăng rõ rệt.
Thạc sĩ, luật sư Nguyễn Trọng Nghĩa, Giám đốc Văn phòng Luật sư X, chia sẻ rằng trong khoảng 5 năm trở lại đây, nhu cầu tư vấn pháp lý trước hôn nhân đã thay đổi mạnh mẽ. Thay vì chỉ tìm đến luật sư khi chuẩn bị ly hôn để tranh chấp tài sản như trước, hiện tại nhiều cặp đôi chủ động liên hệ trước khi cưới để phân định rõ ràng quyền lợi, nghĩa vụ đối với con cái và trách nhiệm gia đình. Tại văn phòng của ông, các thỏa thuận tiền hôn nhân chiếm tới khoảng 30% tổng số khách hàng đến tư vấn về lĩnh vực hôn nhân gia đình. Đối tượng khách hàng thực hiện các thỏa thuận này đa phần là những người có năng lực tài chính tốt, kinh doanh thành công, muốn hạn chế các rủi ro tranh chấp hoặc nguy cơ bị lợi dụng về sau.
Một cuộc khảo sát do VnExpress thực hiện với sự tham gia của gần 700 độc giả cho thấy, có đến 54% ý kiến ủng hộ việc lập thỏa thuận hoặc hợp đồng tiền hôn nhân. Những người ủng hộ cho rằng việc thống nhất trước các quy tắc ứng xử, quyền lợi và nghĩa vụ giúp cho mối quan hệ vợ chồng trở nên rõ ràng và bình đẳng hơn.
Tiến sĩ Rahul Sambaraju, giảng viên cấp cao ngành Tâm lý học tại Đại học RMIT Việt Nam, nhận định rằng sự độc lập về kinh tế của phụ nữ ngày càng cao kéo theo nhu cầu minh bạch hóa quyền lợi và nghĩa vụ trong đời sống vợ chồng. Theo ông, mong muốn ký kết thỏa thuận tiền hôn nhân không phụ thuộc nhiều vào độ tuổi, thu nhập hay mức độ tin tưởng lẫn nhau, mà phần lớn phụ thuộc vào việc các cặp đôi có xem hành động này là “thiếu lãng mạn” hay không và tính khả thi của nó trong thực tế.
Xây dựng nền tảng hôn nhân lành mạnh và bền vững
Ký kết thỏa thuận tiền hôn nhân giúp các cặp đôi chủ động kiểm soát và thống nhất cách giải quyết các vấn đề phát sinh thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các quy định chung của pháp luật. Khi được xây dựng trên tinh thần tự nguyện và tôn trọng lẫn nhau, văn bản này là cầu nối giúp hai bên hiểu rõ kỳ vọng của đối phương.
Mục đích cốt lộ của hợp đồng tiền hôn nhân không phải là để ngăn ngừa ly hôn hay duy trì mối quan hệ bằng mọi giá, mà là để kiến tạo một cuộc sống chung lành mạnh, tích cực, góp phần mang lại hạnh phúc cho cá nhân và toàn xã hội. Công cụ này giúp vợ chồng hiểu rõ “luật chơi” ngay từ đầu, giảm thiểu tối đa những tổn thương và tranh chấp nếu không may xảy ra đổ vỡ.
“Hợp đồng tiền hôn nhân để bảo vệ quyền lợi của cả hai nên chứ không phải của chỉ của người có tài sản nhiều hơn”, chị Hồng Hills chia sẻ. Sau gần 6 năm chung sống hạnh phúc, vợ chồng chị đã thống nhất hủy bỏ bản hợp đồng này để thay thế bằng di chúc nhằm bảo vệ cuộc sống của vợ con nếu người chồng gặp bất trắc. Đồng thời, anh Franklin cũng ký thỏa thuận nhận lương hưu ít hơn 30% để đảm bảo trong trường hợp anh qua đời, chị Hồng vẫn được hưởng nguyên vẹn phần lương hưu và tiền an sinh xã hội của anh.
Dù mang lại nhiều lợi ích trong việc bảo vệ quyền lợi của các bên, việc có nên ký hợp đồng tiền hôn nhân hay không vẫn phụ thuộc vào hoàn cảnh riêng biệt và quan niệm về hôn nhân của mỗi người. Hiện nay, câu hỏi về việc liệu xu hướng này có tiếp tục lan rộng mạnh mẽ hơn đến các tầng lớp xã hội khác nhau tại Việt Nam hay không, cũng như những rào cản tâm lý truyền thống sẽ thay đổi ra sao trong tương lai vẫn là những điều chưa thể khẳng định chắc chắn.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
