7 phút đọc
Những đề xuất trong dự thảo sửa đổi Luật hiến ghép tạng – Dự thảo Luật hiến ghép tạng sửa đổi đề xuất cho phép người dưới 18 tuổi hiến tạng sau khi chết và hiến mô tái sinh khi sống, là nội dung được quan tâm.
1. Bối cảnh sức khỏe
Dự thảo Luật hiến ghép tạng sửa đổi đề xuất cho phép người dưới 18 tuổi hiến tạng sau khi chết và hiến mô tái sinh khi sống, là nội dung được quan tâm.
Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) gồm 7 chương, 39 điều, trình Quốc hội khóa XVI hôm 21/10 và đang tiếp tục lấy ý kiến.
Cho phép người dưới 18 tuổi hiến bộ phận cơ thể sau khi qua đời
Đây là lần đầu tiên nhóm dưới 18 tuổi được đưa vào luật hiến tạng. Bộ Y tế – đơn vị soạn thảo – lý giải đề xuất nhằm mở rộng nguồn hiến, tăng cơ hội được ghép tạng cho người.
Luật hiện hành, ban hành đã 20 năm, cho phép người từ đủ 18 tuổi trở lên được đăng ký hiến mô và bộ phận cơ thể, song không cho phép lấy mô, bộ phận cơ thể người dưới 18 tuổi hiến sau khi qua đời. Bộ phận cơ thể người được định nghĩa là một phần của cơ thể thực hiện các chức năng sinh lý nhất định, sau khi lấy ra khỏi cơ thể thì không thể sản sinh hoặc phát triển thay thế. Bộ phận cơ thể, như tim, phổi… thường gọi chung là tạng.
Đến nay, cả nước có gần 300 trường hợp chết não hiến tạng, thuộc nhóm thấp nhất thế giới, và người chết não hiến tạng đều trên 18 tuổi.
2. Dữ kiện cần hiểu đúng
Dự luật sửa đổi, đề xuất người dưới 18 tuổi được hiến tạng khi chết não, với các điều kiện người này đã được Hội đồng chuyên môn độc lập xác định chết não hoặc chết tuần hoàn, đã đăng ký hoặc có nguyện vọng hiến trước khi chết và được cha mẹ/người giám hộ đồng ý.
"Chết tuần hoàn" là đề xuất mới so với Luật hiện hành. Chết tuần hoàn được định nghĩa là tình trạng mất chức năng tuần hoàn và hô hấp không thể phục hồi; người chết tuần hoàn không thể sống lại được.
Còn chết não là tình trạng mất hoàn toàn và không thể phục hồi toàn bộ chức năng của não bộ, người chết não không thể sống lại được.
Theo quy định hiện hành, một người được xác định là chết não phải được Hội đồng chuyên môn độc lập (gồm 4 thành viên) ba lần kết luận "chết não" trước khi tiến hành lấy tạng để ghép. Thực tiễn, Việt Nam hiện là quốc gia đứng thứ 4 trên thế giới về mức độ quy định chặt chẽ trong xác định chết não, theo Bộ Y tế.
Dự luật cấm hành vi lấy bộ phận cơ thể của người dưới 18 tuổi còn sống. Người hiến phải được xác định chết não hoặc chết tuần hoàn. Quy trình xác định chết não, chết tuần hoàn được bảo đảm độc lập, khách quan, thông qua hội đồng chuyên môn độc lập với hoạt động điều trị, vận động hiến và lấy, ghép. Một người chỉ được xác định chết não hoặc chết tuần hoàn khi tất cả thành viên chuyên môn của hội đồng cùng kết luận.
Cho phép người dưới 18 tuổi hiến mô tái sinh khi còn sống
Mô là tập hợp các tế bào cơ thể, gồm mô tái sinh và mô không tái sinh. Mô tái sinh được định nghĩa là các mô sau khi lấy ra khỏi cơ thể người thì cơ thể vẫn tiếp tục sản sinh hoặc phát triển thay thế mô đã lấy. Mô tái sinh thường thấy nhất là tế bào gốc, máu và các thành phần của máu… Mô không tái sinh là sau khi lấy ra khỏi cơ thể người thì cơ thể không tiếp tục sản sinh hoặc phát triển thay thế mô đã lấy, ví dụ giác mạc, xương, sụn…
3. Lưu ý khi áp dụng thông tin
Dự thảo cho phép người từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi được hiến mô tái sinh cho người là thành viên gia đình – cha, mẹ, anh, chị, em ruột – khi không có người hiến trưởng thành phù hợp. Điều kiện là trẻ phải đủ sức khỏe, được tư vấn độc lập, có sự đồng ý của cả trẻ và cha mẹ hoặc người giám hộ. Người dưới 18 tuổi còn sống không được phép hiến mô không tái sinh.
Họp báo chiều 27/10, Thứ trưởng Y tế Vũ Mạnh Hà cho hay sẽ tiếp tục nghiên cứu, đề xuất thu hẹp phạm vi hiến ở trẻ dưới 15 tuổi là chỉ cho anh chị em ruột (thay vì hiến cho cha mẹ). Đồng thời, luật áp dụng nhiều biện pháp phòng chống mua bán mô, bộ phận cơ thể ở người dưới 18 tuổi. Dự thảo đưa ra nguyên tắc người chưa thành niên phải được tư vấn độc lập, được cung cấp đầy đủ thông tin và có quyền từ chối. Sự phản đối của trẻ ở bất kỳ thời điểm nào đều phải được tôn trọng, ghi nhận, kể cả khi cha mẹ hoặc người giám hộ đã đồng ý.
Các bác sĩ cúi đầu tri ân người hiến tạng trước khi thực hiện ca lấy – ghép tạng. Ảnh: Bệnh viện Xanh Pôn
Cho phép người dưới 18 tuổi được đăng ký hiến mô tạng
Mở rộng luật hiện hành, dự thảo đề xuất người dưới 18 tuổi có thể đăng ký nguyện vọng hiến mô, bộ phận cơ thể khi có sự đồng ý bằng văn bản của người đại diện. Tuy nhiên, đăng ký không đồng nghĩa với việc đương nhiên đủ điều kiện hiến. Người hiến vẫn phải đáp ứng các yêu cầu chuyên môn và pháp lý tại thời điểm lấy mô, bộ phận cơ thể.
Siết kiểm soát, ngăn mua bán mô và bộ phận cơ thể
Dự thảo đề xuất tăng cường các biện pháp xác minh nhân thân và mối quan hệ giữa người hiến với người nhận, nhằm hạn chế nguy cơ lợi dụng hoạt động hiến, ghép để mua bán mô, bộ phận cơ thể.
So với luật hiện hành, dự thảo nâng độ tuổi cho phép hiến bộ phận cơ thể khi còn sống cho người không phải thành viên gia đình. Người hiến từ đủ 25 tuổi, thay vì 18 như trước. Lý do, theo Bộ Y tế, thực tế người tuổi 18 vẫn chưa đủ năng lực đánh giá rủi ro khi quyết định hiến tạng.
Dự thảo cũng đề xuất đánh giá điều kiện hiến và tư vấn theo hướng độc lập, nhất là đối với người dưới 18 tuổi, nhằm giảm nguy cơ bị ép buộc hoặc chi phối quyết định hiến.
Thông tin sức khỏe trong bài mang tính thông tin, không thay thế chẩn đoán hoặc tư vấn của nhân viên y tế.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
