7 phút đọc
Trong nhịp sống hiện đại bận rộn, việc chuẩn bị một bữa ăn gia đình ấm cúng hay tận hưởng những giây phút nấu nướng thư thả thường dễ bị ảnh hưởng bởi áp lực công việc. Nhiều người trong chúng ta vẫn luôn nỗ lực tìm kiếm một trạng thái lý tưởng gọi là “cân bằng giữa công việc và cuộc sống”. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của các chuyên gia tâm lý học lâm sàng, đây thực chất là một khái niệm không thực tế. Thay vì mải miết đuổi theo một ảo tưởng thăng bằng, việc học cách quản lý năng lượng cá nhân và tìm kiếm sự hài hòa trong đời sống thường nhật mới là giải pháp bền vững giúp phục hồi thể chất và tinh thần.
Ranh giới mờ dần và ảo tưởng về chiếc cân thăng bằng
Tiến sĩ Dayna Lee-Baggley, nhà tâm lý học lâm sàng tại Đại học Saint Mary (Mỹ), chỉ ra rằng cách gọi “cân bằng giữa công việc và cuộc sống” vô hình trung tạo ra cảm giác công việc và cuộc sống là hai mặt đối lập hoàn toàn. Trên thực tế, trong bối cảnh xã hội ngày nay, việc tách biệt rạch ròi giữa chúng đang ngày càng trở nên khó khăn hơn bao giờ hết.
Chúng ta rất dễ bắt gặp những tình huống quen thuộc khi ranh giới này bị xóa nhòa: bạn có thể phải nhận một cuộc điện thoại khẩn cấp từ trường học của con ngay giữa giờ làm việc, hoặc ngược lại, phải tranh thủ giải quyết các email công việc dồn dập ngay trong khoảng thời gian dành cho gia đình. Khái niệm “cân bằng” khiến nhiều người lầm tưởng rằng công việc và cuộc sống cá nhân nằm ở hai đầu của một chiếc cân, và mục tiêu tối thượng là phải làm sao để đưa mọi thứ về thế thăng bằng hoàn hảo.
Tuy nhiên, cuộc sống vốn dĩ biến động liên tục và không có một đích đến cố định. Tùy thuộc vào từng giai đoạn khác nhau của cuộc đời, công việc hoặc gia đình sẽ đòi hỏi sự ưu tiên nhiều hơn, bắt buộc chúng ta phải liên tục điều chỉnh bản thân. Do đó, Tiến sĩ Lee-Baggley gợi ý rằng khái niệm “hài hòa” sẽ phù hợp hơn rất nhiều so với khái niệm “cân bằng”. Sự hài hòa ở đây không đồng nghĩa với việc chia đều quỹ thời gian một cách máy móc, mà là việc tìm cách để các yêu cầu khác nhau của cuộc sống có thể vận hành cùng một lúc một cách êm đẹp.
Chuyển dịch trọng tâm: Từ quản lý thời gian sang quản lý năng lượng
Thay vì mệt mỏi tìm cách phân chia thời gian để đạt được sự cân bằng, chuyên gia tâm lý khuyên mỗi người nên tự đặt câu hỏi cho bản thân:
“Làm thế nào để phân bổ nguồn năng lượng giới hạn của mình cho những công việc đang cạnh tranh nhau?”
Để thực hiện điều này, Tiến sĩ Lee-Baggley đề xuất ba kỹ năng quản lý năng lượng cốt lõi mà ai cũng có thể áp dụng vào đời sống hằng ngày:
1. Nhận biết các yếu tố gây hao tổn năng lượng
Mỗi cá nhân đều có những yếu tố tác động khác nhau khiến nguồn năng lượng bên trong tăng lên hoặc giảm đi. Điều quan trọng là bạn cần chủ động chú ý quan sát hoàn cảnh sống, nhận diện những hoạt động nào thực sự giúp bản thân phục hồi và những tác nhân nào đang âm thầm gây ra sự mệt mỏi, kiệt quệ cho mình trong ngày bận rộn.
2. Chủ động sạc lại năng lượng cho bản thân
Trong cuộc sống thường nhật, chúng ta thường có thói quen nhanh chóng đi tìm bộ sạc khi thấy điện thoại báo pin yếu, nhưng lại rất ít khi chủ động làm điều tương tự đối với cơ thể và tâm trí của chính mình. Tiến sĩ Lee-Baggley chỉ ra rằng, một số hoạt động mà nhiều người tưởng là giúp thư giãn, giải trí – ví dụ như việc lướt mạng xã hội – trên thực tế lại là tác nhân gây mệt mỏi nhiều hơn.
Quá trình phục hồi năng lượng không nhất thiết phải tuân theo những thói quen chuẩn mực hay khuôn mẫu định sẵn nào cả. Đôi khi, đó chỉ đơn giản là việc thực hiện những hoạt động mang lại niềm vui chân thật và khiến bạn có thể mỉm cười tự nhiên, chẳng hạn như việc tự tay chuẩn bị một món ăn yêu thích hay thưởng thức một hương vị ấm áp. Để nhận biết một hoạt động có thực sự giúp ích hay không, cách đơn giản nhất là hãy tự hỏi bản thân sau khi hoàn thành: Liệu mình có cảm thấy dồi dào năng lượng hơn so với lúc mới bắt đầu hay không?
3. Thông minh lựa chọn cách sử dụng năng lượng
Khi nhận thấy nguồn năng lượng của bản thân không còn đủ để đáp ứng tất cả mọi nhu cầu cùng một lúc, bạn cần học cách lựa chọn và sàng lọc kỹ càng. Hãy xác định rõ ràng việc nào là bắt buộc bản thân phải tự tay thực hiện, và việc nào có thể chủ động bàn giao hoặc nhờ cậy người khác hỗ trợ (ví dụ như việc chuẩn bị bữa ăn, dọn dẹp nhà cửa khi cơ thể đã quá mệt mỏi).
Ngưng nỗ lực mù quáng và học cách lắng nghe cơ thể
Theo Tiến sĩ Lee-Baggley, chiến lược “cố gắng hơn nữa” – tức là ép buộc bản thân phải nỗ lực gấp đôi, gấp ba khi đã mệt mỏi – hoàn toàn không phải là một phương pháp có cơ sở khoa học để xây dựng các thói quen bền vững. Việc cố gắng gồng mình để gánh vác mọi thứ chỉ khiến bạn nhanh chóng rơi vào trạng thái kiệt sức.
Thay vì tiếp tục theo đuổi một sự thăng bằng ảo mộng được vẽ ra bởi các tiêu chuẩn xã hội, mỗi người nên bắt đầu học cách quan sát kỹ lưỡng nguồn năng lượng thực tế của bản thân. Từ đó, hãy chủ động tìm kiếm các giải pháp phục hồi phù hợp và tập trung phân bổ nguồn lực quý giá đó cho những điều thực sự quan trọng và mang lại ý nghĩa đích thực cho cuộc sống của chính mình.
Điều chưa biết về ranh giới năng lượng cá nhân
Mặc dù lý thuyết về quản lý năng lượng của Tiến sĩ Dayna Lee-Baggley mở ra một góc nhìn thực tế và khoa học hơn rất nhiều so với khái niệm cân bằng truyền thống, song vẫn còn những câu hỏi bỏ ngỏ chưa được giải đáp hoàn toàn. Hiện tại, chúng ta vẫn chưa biết liệu có một công thức chung nào giúp mỗi cá nhân tự đo lường chính xác “dung lượng pin” tinh thần của mình một cách định lượng hay không. Đồng thời, phương pháp khoa học cụ thể nào để duy trì sự hài hòa năng lượng này một cách lâu dài khi phải đối mặt với những biến động lớn, đột ngột ngoài tầm kiểm soát từ môi trường công việc hoặc gia đình vẫn là điều cần được tiếp tục nghiên cứu và trải nghiệm thực tế.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
