6 phút đọc
Nhiều người thường gặp tình trạng tỉnh giấc vào khoảng 2h đến 4h sáng, sau đó trằn trọc hoặc thậm chí thao thức cho đến khi trời sáng. Tình trạng giấc ngủ bị gián đoạn có thể chỉ xuất phát từ những thay đổi nhỏ trong sinh hoạt hàng ngày, nhưng đôi khi lại phản ánh các rối loạn hoặc bệnh lý cần được theo dõi.
Lưu ý: Nội dung bài viết mang tính chất tổng hợp thông tin tham khảo, không có giá trị thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Người đọc tuyệt đối không tự chẩn đoán bệnh dựa trên các triệu chứng được liệt kê.
Lý do cơ thể dễ gián đoạn giấc ngủ vào nửa sau của đêm
Giấc ngủ của con người diễn ra theo nhiều chu kỳ nối tiếp nhau, bao gồm các giai đoạn ngủ nông, ngủ sâu và ngủ chuyển động mắt nhanh (REM). Trong quá trình dịch chuyển giữa các giai đoạn này, đặc biệt là vào nửa sau của đêm, một người có thể tỉnh giấc trong thời gian ngắn rồi tự ngủ trở lại mà không nhớ rõ vào sáng hôm sau.
Theo dữ liệu từ Phòng khám Cleveland, đối với những người có thói quen đi ngủ vào khoảng 22h, thời điểm 3h sáng thường trùng hợp với giai đoạn ngủ REM. Đây là giai đoạn giấc ngủ tương đối nhạy cảm và dễ bị tác động bởi các yếu tố môi trường bên ngoài. Do đó, việc thức giấc vào một giờ cố định trong đêm không đồng nghĩa với việc cơ thể chắc chắn đang mắc bệnh lý.
Tuy nhiên, nếu hiện tượng này diễn ra thường xuyên và khiến bạn mất nhiều thời gian mới ngủ lại được, chất lượng giấc ngủ tổng thể sẽ suy giảm rõ rệt. Tình trạng giấc ngủ bị đứt đoạn liên tục dễ dẫn đến cảm giác mệt mỏi, giảm khả năng tập trung và gây buồn ngủ vào ban ngày.
Căng thẳng tâm lý và những thói quen ảnh hưởng tới giấc ngủ
Tình trạng trằn trọc giữa đêm có liên quan chặt chẽ đến trạng thái tinh thần cũng như thói quen sinh hoạt mỗi ngày:
1. Căng thẳng và áp lực tinh thần
Những băn khoăn về công việc, tài chính, mối quan hệ hoặc các kế hoạch cần giải quyết vào ngày hôm sau khiến não bộ duy trì trạng thái cảnh giác ngay cả khi cơ thể đã thả lỏng trên giường. Theo Sleep Foundation, căng thẳng, lo âu và trầm cảm là những yếu tố hàng đầu liên quan đến việc thức giấc nhiều lần trong đêm. Việc liên tục nhìn đồng hồ hoặc cố ép bản thân phải ngủ lại nhanh chóng chỉ làm tăng áp lực tâm lý, khiến tình trạng khó ngủ kéo dài hơn.
2. Tác động từ rượu bia, caffeine và bữa ăn tối
Tạp chí Prevention ghi nhận một số thói quen ăn uống có thể làm gián đoạn chu kỳ nghỉ ngơi. Rượu bia có thể tạo cảm giác buồn ngủ nhanh hơn lúc ban đầu, nhưng khi tác dụng an thần giảm dần, giấc ngủ sẽ trở nên chập chờn và dễ tỉnh giấc.
Bên cạnh đó, chất caffeine trong cà phê, trà đặc, nước tăng lực hay chocolate duy trì khả năng kích thích thần kinh trong nhiều giờ. Việc tiêu thụ những thực phẩm này vào buổi chiều hoặc tối làm tăng nguy cơ khó duy trì giấc ngủ. Ngoài ra, ăn quá no gần giờ ngủ dễ dẫn đến nep bụng, trào ngược axit dạ dày, trong khi thói quen uống nhiều nước trước khi đi ngủ sẽ làm tăng nhu cầu đi vệ sinh ban đêm.
3. Môi trường phòng ngủ chưa phù hợp
Ánh sáng từ đèn đường, màn hình điện thoại, tiếng ồn xe cộ hay tiếng ngáy của người bên cạnh có thể phá vỡ giai đoạn ngủ nông. Không gian phòng quá nóng, quá lạnh, chăn đệm không thoải mái hoặc không khí bí bách cũng là nguyên nhân khiến cơ thể khó duy trì giấc ngủ sâu.
Cảnh báo bệnh lý tiềm ẩn và sự thay đổi nội tiết tố
Khi các yếu tố sinh hoạt đã được tối ưu nhưng giấc ngủ vẫn bị gián đoạn, nguyên nhân có thể xuất phát từ các vấn đề sức khỏe nền:
- Các bệnh lý mạn tính: Theo thông tin tổng hợp trên WebMD, chứng ngưng thở khi ngủ khiến người bệnh ngáy to, thở ngắt quãng hoặc giật mình thức dậy trong trạng thái ngạt thở. Hội chứng chân không yên tạo cảm giác khó chịu và thôi thúc cử động chân khi nghỉ ngơi. Ngoài ra, bệnh trào ngược dạ dày – thực quản hay các cơn đau mạn tính cũng trực tiếp cản trở giấc ngủ.
- Thay đổi nội tiết tố: Ở phụ nữ, sự biến động hormone trong chu kỳ kinh nguyệt, giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh thường gây bốc hỏa, đổ mồ hôi ban đêm, ảnh hưởng đến khả năng ngủ liên tục.
- Ảnh hưởng của thuốc: Một số loại thuốc điều trị bệnh lý có thể chứa thành phần gây kích thích hoặc làm tăng số lần đi tiểu trong đêm.
Những điều còn bỏ ngỏ và khuyến cáo y tế
Mặc dù các nguồn tin y tế đã chỉ ra nhiều nhóm nguyên nhân gây gián đoạn giấc ngủ, tuy nhiên mức độ tác động của từng yếu tố đến mỗi cá nhân là khác nhau. Nguồn tài liệu chưa cung cấp số liệu thống kê chi tiết về tỷ lệ phục hồi hay phác đồ điều trị cụ thể cho từng nhóm đối tượng.
Để cải thiện tình trạng này, người dân có thể thực hiện một số điều chỉnh phổ thông như: duy trì lịch ngủ đều đặn, dọn dẹp phòng ngủ thoáng mát, sử dụng rèm cản sáng, hạn chế caffeine và rượu bia vào buổi tối. Trong trường hợp tình trạng tỉnh giấc giữa đêm kéo dài kèm theo cảm giác mệt mỏi nghiêm trọng vào ban ngày, người dân nên chủ động thăm khám tại các cơ sở y tế để được các bác sĩ chuyên khoa chẩn đoán chính xác nguyên nhân và tư vấn giải pháp điều trị phù hợp.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
