6 phút đọc
Một nam thanh niên 24 tuổi tại Hà Nội đã nhập viện trong tình trạng tê bì và yếu dần tứ chi sau thời gian dài lạm dụng bóng cười. Ca bệnh thực tế này là lời cảnh báo nghiêm trọng về tác hại của khí N2O đối với hệ thần kinh trung ương và ngoại biên khi sử dụng sai mục đích trong cộng đồng.
Khuyến cáo y khoa từ chuyên mục Sức khỏe & Dinh dưỡng (NsN): Thông tin trong bài viết được biên tập dựa trên báo cáo ca bệnh thực tế từ Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, chỉ có tính chất tham khảo và phổ biến kiến thức phòng bệnh. Người đọc tuyệt đối không sử dụng các thông tin này để tự chẩn đoán hoặc tự ý điều trị. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường về thần kinh và vận động, cần đến ngay các cơ sở y tế để nhận can thiệp chuyên môn kịp thời.
Hành trình dẫn đến tổn thương thần kinh của nam bệnh nhân
Theo báo cáo từ Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, một nam thanh niên 24 tuổi trú tại Hà Nội đã phải nhập viện điều trị do xuất hiện các triệu chứng tê bì và yếu dần tứ chi. Bệnh nhân cho biết, thói quen sử dụng bóng cười (chứa khí N2O) của mình bắt đầu từ hai năm trước. Ban đầu, anh chỉ hít vài quả, sau đó số lượng tăng dần theo thời gian và đạt đến mức khoảng 50 quả mỗi ngày.
Khoảng một tháng trước khi vào viện, các dấu hiệu bệnh lý bắt đầu tiến triển rõ rệt. Hai chân của người bệnh bắt đầu tê bì rồi yếu dần, khiến việc đi lại gặp nhiều khó khăn. Sau đó, tình trạng tê yếu tương tự tiếp tục xuất hiện ở cả hai tay.
Kết quả kiểm tra chuyên sâu bằng phương pháp đo điện cơ tại bệnh viện cho thấy, người bệnh bị tổn thương đa dây thần kinh tứ chi. Trong đó, mức độ tổn thương ở hai chân nặng hơn hai tay, chủ yếu ảnh hưởng trực tiếp đến các sợi trục vận động của dây thần kinh.
Ảnh: Người bệnh được tiến hành đo điện thần kinh cơ để xác định chính xác tổn thương tại bệnh viện.
Cơ chế tàn phá hệ thần kinh của khí N2O (Khí cười)
Lý giải về nguyên nhân gây tổn thương thần kinh ở người lạm dụng bóng cười, Bác sĩ Nguyễn Tường Ngọc Linh, Phó Chủ nhiệm Khoa Chẩn đoán chức năng tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, cho biết khí N2O khi đi vào cơ thể sẽ làm bất hoạt vitamin B12.
Tình trạng thiếu hụt vitamin B12 kéo dài do lạm dụng khí N2O có thể dẫn đến các tác hại nghiêm trọng bao gồm:
- Gây tổn thương tủy sống.
- Gây tổn thương đa dây thần kinh ngoại biên.
- Gây tổn thương đồng thời cả tủy sống và dây thần kinh ngoại biên.
Bác sĩ Linh nhấn mạnh, các tổn thương thần kinh do N2O gây ra thường biểu hiện bằng các triệu chứng lâm sàng như: tê bì tay chân, yếu cơ, rối loạn cảm giác, đi lại khó khăn hoặc mất thăng bằng. Nếu người bệnh phát hiện muộn, quá trình hồi phục có thể kéo dài và dễ để lại nhiều di chứng nặng nề cho sức khỏe.
Khác biệt giữa sử dụng trong y tế và lạm dụng trái phép
Bóng cười thực chất là loại bóng bay được bơm khí N2O (Dinitơ monoxit). Về mặt khoa học và pháp lý, việc sử dụng khí này có sự khác biệt rất lớn giữa môi trường y khoa và đời sống xã hội:
- Trong y tế: Khí N2O được sử dụng hợp pháp trong một số trường hợp gây mê, giảm đau. Tuy nhiên, việc này phải được kiểm soát nghiêm ngặt về liều lượng, nồng độ oxy phối hợp cùng thời gian sử dụng phù hợp dưới sự chỉ định của bác sĩ.
- Trong cộng đồng: Khí N2O thường bị lén lút đưa vào sử dụng trái phép nhằm mục đích giải trí, tạo cảm giác hưng phấn, lâng lâng nhất thời. Điều này dễ dẫn đến tình trạng nghiện và gây ra những ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người dùng.
Nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng, từ ngày 1/1/2025, Việt Nam chính thức cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, khí N2O (bóng cười) và các chất gây nghiện, chất gây hại đến sức khỏe con người. Khí N2O chỉ được phép dùng trong y tế dưới sự chỉ định cụ thể của bác sĩ.
Khuyến cáo bảo vệ sức khỏe và những điều y học chưa làm rõ
Dựa trên trường hợp lâm sàng này, các chuyên gia y tế khuyến cáo những người đã hoặc đang sử dụng bóng cười cần lập tức dừng lại. Nếu phát hiện thấy các triệu chứng bất thường như tê bì tay chân, yếu cơ, đi lại khó khăn hoặc mất thăng bằng, người dùng cần nhanh chóng đến bệnh viện để khám chữa. Việc phát hiện và điều trị sớm đóng vai trò quyết định trong việc hạn chế nguy cơ tổn thương thần kinh kéo dài.
Những điều y học chưa làm rõ trong ca bệnh này: Mặc dù cơ chế tổn thương thần kinh do thiếu hụt vitamin B12 khi lạm dụng N2O đã được xác định, báo cáo lâm sàng từ bệnh viện hiện chưa công bố thông tin chi tiết về khả năng phục hồi hoàn toàn của sợi trục vận động ở nam thanh niên 24 tuổi này, cũng như thời gian cụ thể cần thiết để người bệnh có thể đi lại bình thường sau quá trình điều trị tích cực.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
