7 phút đọc
Sau khi ghi nhận 4 học sinh tại một trường THCS ở TP HCM mắc bệnh do vi khuẩn não mô cầu nhóm B (trong đó có một trường hợp tử vong), số lượng người dân đưa con đi tiêm phòng tại các cơ sở y tế đã tăng đột biến. Các chuyên gia y tế lưu ý việc đã tiêm vaccine ACWY không đồng nghĩa với khả năng bảo vệ trước nhóm B, đồng thời khuyến cáo phụ huynh nâng cao cảnh giác trước những triệu chứng chuyển nặng rất nhanh của bệnh.
Lưu ý từ Ban biên tập: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không có giá trị chẩn đoán hoặc thay thế cho tư vấn, điều trị từ bác sĩ y khoa. Phụ huynh không tự chẩn đoán bệnh cho trẻ mà cần đưa đến các cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám và chỉ định phù hợp.
Lượng người tiêm vaccine não mô cầu tăng gấp nhiều lần
Ghi nhận tại Viện Pasteur TP HCM vào sáng ngày 17/10, số lượng người đến tiêm vaccine phòng bệnh do vi khuẩn não mô cầu đã tăng gấp 8 lần so với ngày thường. Trước đó một ngày, gần 80 trung tâm tiêm chủng thuộc Hệ thống VNVC tại TP HCM cũng ghi nhận số lượt người đến tư vấn và tiêm ngừa tăng gấp 4 lần so với mức trung bình tháng.
Nhu cầu tiêm chủng tăng cao xuất hiện trong bối cảnh TP HCM phát hiện 4 học sinh mắc não mô cầu nhóm B tại Trường THCS Hai Bà Trưng (xã Hiệp Phước), bao gồm một trường hợp tử vong. Theo Phó giám đốc Sở Y tế TP HCM Nguyễn Văn Vĩnh Châu, nhiều học sinh khác tại trường này có triệu chứng đường hô hấp được xác định nhiễm cúm mùa và rhinovirus. Tính đến nay, cơ quan chức năng chưa ghi nhận thêm người tiếp xúc gần nào xuất hiện triệu chứng nghi ngờ mắc bệnh não mô cầu.
Tại các cơ sở tiêm chủng, nhiều phụ huynh lo lắng khi phát hiện con mình chưa được bảo vệ trước nhóm B dù đã tiêm vaccine ngừa các nhóm khác. Chị Trúc (ngụ phường Tân Thuận) cho biết gia đình từng đưa con trai 9 tuổi đi tiêm vaccine ACWY nên ngỡ rằng bé đã được phòng bệnh đầy đủ. Khi bác sĩ tại Viện Pasteur rà soát lại sổ tiêm chủng, chị mới biết con vẫn thiếu mũi ngừa nhóm B nên quyết định cho bé tiêm bổ sung cùng vaccine cúm. Tương tự, chị Thương cũng đưa cháu trai 5 tuổi đi tiêm bổ sung vaccine ngừa nhóm B sau khi kiểm tra lại tiền sử tiêm chủng của bé.
Vaccine ACWY không bảo vệ trước não mô cầu nhóm B
BS.CK1 Đinh Văn Thới, Phó trưởng Phòng khám Đa khoa, Viện Pasteur TP HCM, thông tin rằng các nhóm huyết thanh vi khuẩn brain mô cầu có thể gây bệnh nguy hiểm gồm A, B, C, W và Y. Mặc dù có đặc điểm vi khuẩn khác nhau, cả 5 nhóm này đều có khả năng gây ra tình trạng nhiễm trùng nghiêm trọng.
Hiện nay tại Việt Nam đang có vaccine phòng não mô cầu nhóm B, vaccine kết hợp nhóm B và C, cùng vaccine ACWY phòng 4 nhóm A, C, W, Y. Bác sĩ Thới khẳng định người đã tiêm vaccine ACWY không có nghĩa là đã được bảo vệ trước vi khuẩn nhóm B. Tùy thuộc vào độ tuổi, loại vaccine và chỉ định chuyên môn, vaccine nhóm B và ACWY có thể được tiêm kết hợp ngay trong cùng một buổi tiêm chủng.
Do lịch tiêm cụ thể phụ thuộc vào từng loại vaccine và tiền sử chủng ngừa của mỗi người, các bác sĩ khuyến cáo phụ huynh nên mang theo sổ tiêm chủng đưa trẻ đến cơ sở y tế để được tư vấn lộ trình phù hợp.
Đường lây truyền, biến chứng nguy hiểm và dấu hiệu cần đi khám ngay
BS.CK1 Bạch Thị Chính, Giám đốc chuyên môn y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết vi khuẩn não mô cầu có thể cư trú ở vùng mũi họng của người khỏe mạnh mà không gây ra bất kỳ triệu chứng nào. Tuy nhiên, người mang vi khuẩn vẫn có thể lây truyền sang người khác qua dịch tiết đường hô hấp khi tiếp xúc gần như ho, hắt hơi, hôn hoặc dùng chung các đồ dùng cá nhân dính nước bọt. Do người mang vi khuẩn không biết mình nhiễm bệnh nên dễ vô tình làm lây lan tại trường học, ký túc xá hoặc nơi tập trung đông người.
Trẻ nhỏ, đặc biệt là nhóm dưới 1 tuổi, có nguy cơ mắc bệnh xâm lấn cao hơn do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Với những trường hợp tiếp xúc gần hoặc sống cùng nhà với bệnh nhân, cơ sở y tế sẽ đánh giá để chỉ định dùng kháng sinh dự phòng khi cần thiết.
Vi khuẩn não mô cầu có thể gây ra viêm màng脑 mủ, nhiễm khuẩn huyết và sốc nhiễm khuẩn. Triệu chứng ban đầu như sốt, đau đầu, buồn nôn, đau mỏi cơ rất dễ nhầm lẫn với cúm hoặc nhiễm virus thông thường. Tuy nhiên, bệnh có thể chuyển nặng nhanh chóng với các biểu hiện đặc trưng:
- Tay chân lạnh, đau đầu dữ dội;
- Xuất hiện ban xuất huyết (chấm xuất huyết trên da không mất màu khi ấn vào);
- Cứng gáy, lơ mơ, rối loạn ý thức hoặc co giật.
Một số trường hợp nặng có thể tử vong trong vòng 24 giờ kể từ khi khởi phát. Bệnh nhân sống sót cũng đứng trước nguy cơ chịu các di chứng lâu dài như tổn thương não, mất thính lực hoặc phải cắt cụt chi trong trường hợp tổn thương nặng.
Bên cạnh tiêm chủng, người dân được khuyến cáo thực hiện các biện pháp phòng bệnh thường quy như rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, không dùng chung ly nước, giữ không gian sống thông thoáng. Khi phát hiện các dấu hiệu sốt cao, đau đầu dữ dội, nôn, cứng gáy, tay chân lạnh, lơ mơ hoặc chấm xuất huyết, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay lập tức, không chờ triệu chứng xuất hiện đầy đủ mới đi khám.
Điều còn chưa biết và khuyến cáo tiếp theo
Mặc dù hiện tại chưa ghi nhận thêm ca mắc mới trong số các trường hợp tiếp xúc gần tại TP HCM, nguy cơ lây nhiễm từ những người mang vi khuẩn không triệu chứng trong cộng đồng vẫn là một yếu tố khó kiểm soát hoàn toàn. Ngành y tế tiếp tục theo dõi sát tình hình dịch tễ tại khu vực phát hiện ca bệnh. Phụ huynh được khuyên chủ động kiểm tra lại sổ tiêm chủng của trẻ để bổ sung các mũi tiêm còn thiếu theo đúng tư vấn của bác sĩ chuyên khoa.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
