6 phút đọc
Mô hình dưỡng lão công lập bán trú tại Hà Nội dù mới trong giai đoạn thí điểm vài tháng đã nhanh chóng rơi vào tình trạng quá tải. Nhiều người cao tuổi phải xếp hàng chờ đợi để có cơ hội tham gia vào các hoạt động rèn luyện thể chất, chăm sóc sức khỏe và giao lưu tinh thần. Sự thay đổi tích cực trong lối sống và tâm lý của các cụ sau khi tham gia sinh hoạt tại đây cho thấy nhu cầu rất lớn về không gian chăm sóc chuyên biệt dành cho tuổi già tại Thủ đô.
Sức hút từ những “lớp học” đặc biệt dành cho người cao tuổi
Tại các cơ sở dưỡng lão bán trú, người cao tuổi được tiếp cận với một quy trình chăm sóc khép kín kết hợp giữa hỗ trợ y tế và các hoạt động tinh thần phong phú. Mỗi ngày đến lớp, các cụ được lập hồ sơ điện tử, đo huyết áp, kiểm tra đường huyết định kỳ, tập vật lý trị liệu, yoga, rèn luyện thăng bằng và ngâm chân thảo dược. Đến buổi chiều, các hoạt động xoa bóp, bấm huyệt theo phương pháp y học cổ truyền giúp cải thiện đáng kể về mặt thể chất.
Bên cạnh việc rèn luyện thân thể, các cụ còn được hướng dẫn những kỹ năng hiện đại như sử dụng điện thoại thông minh để gọi video cho người thân, thực hiện các thủ tục hành chính trực tuyến và cách nhận biết các chiêu trò lừa đảo qua mạng Internet.
Chính chế độ sinh hoạt điều độ này đã mang lại sự hồi phục kỳ diệu cho nhiều người. Cụ Nguyễn Văn Khánh (87 tuổi, ở Quốc Oai) từ chỗ phải có người dìu, sống khép kín thì nay đã tự tập máy nâng tay, đạp xe và vui vẻ tương tác với mọi người. Hay ông Nguyễn Đình Long (86 tuổi, sinh hoạt tại phường Bồ Đề) đã có thể tự đi lại bằng gậy chỉ sau hai tuần tập luyện. Với những trường hợp có dấu hiệu trầm cảm hoặc sa sút trí tuệ do tuổi tác, việc được giao lưu và sinh hoạt chung đã giúp họ trở nên cởi mở, hoạt bát hơn.
“Hai ngày cuối tuần phải nghỉ ở nhà, không được giao lưu, gặp gỡ, tôi cảm thấy người mụ mị hơn”, cụ Lương Văn Chanh, 84 tuổi, chia sẻ về sự háo hức mỗi khi được đến cơ sở dưỡng lão bán trú tại Quốc Oai.
Áp lực quá tải tại các điểm thí điểm nội và ngoại thành
Hiện nay, Hà Nội đang triển khai thí điểm mô hình này tại 6 địa điểm theo Kế hoạch 306, bao gồm các phường Long Biên, Thạch Thán (Quốc Oai), Quang Trung (Đống Đa), Giang Biên 3 (Việt Hưng), Quảng An (Tây Hồ) và Gia Thụy (Bồ Đề). Tùy thuộc vào đặc thù địa bàn, mô hình hoạt động ở mỗi nơi có sự điều chỉnh linh hoạt. Ví dụ tại xã Quốc Oai, cơ sở bám sát nhịp sống nông thôn khi người cao tuổi chỉ sinh hoạt buổi sáng rồi trở về nhà tự túc ăn uống, đón khoảng 40 lượt cụ mỗi ngày.
Ngược lại, tại khu vực nội thành, nhu cầu của người dân vượt xa khả năng đáp ứng của các cơ sở. Tại phường Bồ Đề, với quy mô chỉ 5 phòng nghỉ (tương đương 20 giường cỡ lớn) cùng đội ngũ 7 nhân sự, trung tâm liên tục trong tình trạng quá tải. Quản lý Mai Thị Phượng cho biết đơn vị buộc phải tổ chức cho các cụ trải nghiệm luân phiên 5 ngày rồi tạm nghỉ để nhường chỗ cho người mới, trong đó ưu tiên nhóm từ 70 đến 75 tuổi có khả năng tự phục vụ.
Sự quá tải này phản ánh thực trạng thiếu hụt không gian chăm sóc chuyên biệt cho người già tại Hà Nội. Toàn thành phố hiện có hơn 1,3 triệu người cao tuổi, chiếm 16% dân số, nhưng hệ thống dưỡng lão hiện tại mới chỉ đáp ứng được khoảng 3-5% nhu cầu thực tế. Mục tiêu đến năm 2030, Hà Nội hướng tới việc có 70% số xã, phường sở hữu các điểm chăm sóc ban ngày.
Bài toán chi phí vận hành và tính bền vững lâu dài
Sự gia tăng nhanh chóng về nhu cầu kéo theo những băn khoăn về bài toán kinh phí để duy trì hoạt động bền vững cho mô hình này. Hiện tại, mức chi phí tại các cơ sở đang có sự chênh lệch rõ rệt. Khảo sát thực tế cho thấy cơ sở tại phường Long Biên có mức thu khoảng 5,5 triệu đồng/tháng; phường Tây Hồ áp dụng mức đóng 100.000 đồng/ngày; trong khi phường Bồ Đề dự kiến thu 2,5 triệu đồng/tháng. Riêng tại cơ sở xã Quốc Oai, do không tổ chức ăn bán trú nên không thu phí, nhưng đổi lại đang gặp khó khăn do thiếu thốn các vật tư tiêu hao phục vụ sinh hoạt.
Đối với nhiều cán bộ hưu trí, nếu các cơ sở áp dụng mức thu phí cao, họ sẽ phải cân nhắc lại chi tiêu cá nhân. Nhiều người bày tỏ mong muốn mức phí được duy trì ở ngưỡng tương đương với các trường mầm non công lập để giảm bớt gánh nặng kinh tế cho gia đình.
Trên thực tế, để vận hành một điểm dưỡng lão bán trú, các đơn vị phải chi trả rất nhiều khoản từ bữa ăn chính, bữa phụ, tiền thuốc men, thảo dược ngâm chân cho đến tiền công chi trả cho bảo vệ, lao công và các chuyên gia bấm huyệt, hướng dẫn vận động. Ông Nguyễn Đình Khuyến, Chủ tịch HĐND phường Tây Hồ, cho biết nguồn kinh phí hiện tại chủ yếu phụ thuộc vào công tác xã hội hóa và một phần hỗ trợ từ ngân sách. Việc chuyển từ giai đoạn thí điểm có nguồn lực hỗ trợ xã hội hóa sang giai đoạn tự chủ thu phí vận hành thực tế sẽ là một thử thách rất lớn đối với các địa phương.
Kết luận
Dù mô hình dưỡng lão công lập bán trú đã chứng minh được hiệu quả rõ rệt trong việc cải thiện sức khỏe tinh thần và thể chất cho người cao tuổi, nhưng làm thế nào để xây dựng một khung giá dịch vụ thống nhất, vừa túi tiền của đại đa số người dân mà vẫn đảm bảo nguồn kinh phí vận hành lâu dài khi nhân rộng mô hình vẫn là một câu hỏi lớn cần thời gian giải đáp từ các cơ quan quản lý.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
