6 phút đọc
Một nữ nhân viên văn phòng 23 tuổi tại Nhật Bản quyết định rời siêu thị tay không và nhịn ăn hai ngày một lần chỉ vì giá thịt và rau củ vượt quá túi tiền. Câu chuyện tưởng chừng hy hữu này thực chất lại là khởi đầu của một làn sóng đáng báo động mang tên “hủy ăn” đang lan rộng trong giới trẻ tại đất nước Mặt Trời Mọc. Đây không đơn thuần là một trào lưu nhất thời trên mạng xã hội mà đang trở thành mối đe dọa nghiêm trọng đối với sức khỏe thể chất lâu dài. Chuyên mục Sức khỏe & Dinh dưỡng của NsN xin tổng hợp và gửi đến bạn đọc những phân tích y khoa cũng như cảnh báo từ giới chuyên gia Nhật Bản xung quanh hiện tượng này.
Khuyến cáo: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo thông tin y tế cộng đồng, không có chức năng thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa chuyên nghiệp. Người đọc tuyệt đối không tự ý áp dụng các phương pháp nhịn ăn cực đoan khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa.
Từ trào lưu mạng xã hội đến thực tế bỏ bữa cực đoan
Hiện tượng này bắt nguồn từ trào lưu ngôn ngữ mạng mang tên “cancel” (hủy bỏ) vô cùng quen thuộc với thế hệ trẻ. Ban đầu, người trẻ Nhật Bản chia sẻ các nội dung mang tính giải trí hoặc thể hiện sự kiệt sức thường nhật như “hủy tắm” hay “hủy nấu ăn” từ đầu năm 2024. Tuy nhiên, đến mùa hè cùng năm, trào lưu này đã biến tướng sang một mức độ cực đoan và trực tiếp đe dọa đến thể chất: “hủy ăn” (bỏ qua hoàn toàn các bữa ăn hàng ngày).
Theo số liệu khảo sát diện rộng trên toàn quốc do Nikkei công bố hồi tháng 8, hành vi này không còn là trường hợp cá biệt mà đã trở thành thực trạng của một bộ phận lớn dân số:
- Có đến 34% dân số trong độ tuổi từ 15 đến 49 chủ động bỏ bữa tối thiểu một lần mỗi tuần.
- Con số này vọt lên mốc 41% ở nhóm thanh niên từ 18 đến 24 tuổi.
- Nhóm học sinh trung học phổ thông cũng ghi nhận tỷ lệ đáng báo động chạm mức 37%.
Nhiều người trẻ, giống như cô gái 23 tuổi được đề cập ở trên, tin rằng bản thân vẫn an toàn chỉ vì họ chưa từng gục ngã hay ngất xỉu dưới cái nóng ngoài trời. Sự bình thường hóa hành vi nhịn đói này đang che giấu đi những hiểm họa sức khỏe vô hình.
Nguyên nhân sâu xa: Sức ép tài chính và “nền kinh tế chú ý”
Theo phân tích của các chuyên gia xã hội và tiêu dùng, gốc rễ của làn sóng bỏ bữa xuất phát từ cuộc giằng xé khốc liệt giữa làn sóng lạm phát sinh hoạt phí và sự bùng nổ của nền kinh tế chú ý thông qua điện thoại thông minh.
Nhà nghiên cứu Toranosuke Oda tại công ty phân tích tiêu dùng INTAGE xác nhận rằng giới trẻ hiện nay có xu hướng đặt nhu cầu kết nối xã hội, giấc ngủ và văn hóa thần tượng lên trên nhu cầu dinh dưỡng căn bản. Khi giá lương thực trở nên đắt đỏ do lạm phát, chiếc bàn ăn lập tức biến thành gánh nặng đầu tiên bị gạt bỏ khỏi bài toán chi tiêu cá nhân để nhường chỗ cho các nhu cầu giải trí và công nghệ.
Bên cạnh đó, áp lực từ chiếc điện thoại thông minh liên tục dội bom thông tin sau giờ làm việc, kết hợp với lịch trình công việc dày đặc, đã vắt kiệt chút năng lượng cuối cùng của người lao động. Sự kiệt sức thần kinh này dẫn họ rơi vào trạng thái chán ăn, khiến việc ăn uống không còn là một nhu cầu được ưu tiên hàng đầu.
“Quả bom nổ chậm” tàn phá sức khỏe âm thầm
Dưới góc nhìn chuyên môn, việc nhịn đói trường kỳ không đơn giản là một lựa chọn phong cách sống mà là một mối nguy hại cực lớn đối với cơ thể. Giáo sư Yohei Mikami thuộc Đại học Thương mại Chiba khẳng định việc bình thường hóa thuật ngữ “hủy bữa” làm sai lệch nhận thức xã hội, khiến cộng đồng ngộ nhận đây là quyền tự do lựa chọn thay vì nhận diện đúng bản chất của sự bần cùng hóa và thiếu hụt nguồn lực.
Về mặt y khoa, việc nhịn đói kéo dài có thể gây ra những tổn thương nghiêm trọng cho cơ thể:
- Hao mòn hệ cơ: Khi không được cung cấp năng lượng từ thực phẩm, cơ thể buộc phải tự phân hủy các mô cơ để duy trì hoạt động tối thiểu.
- Tàn phá chức năng chuyển hóa: Việc ngừng ăn đột ngột làm đảo lộn hoàn toàn hệ thống trao đổi chất, gây rối loạn hormone và giảm khả năng tự phục hồi của các cơ quan nội tạng.
- Suy dinh dưỡng âm thầm: Đây là trạng thái thiếu hụt nghiêm trọng các vi chất thiết yếu nhưng các xét nghiệm thông thường rất khó phát hiện ra ngay lập tức, khiến người trẻ lầm tưởng cơ thể vẫn khỏe mạnh cho đến khi phát bệnh nặng.
Khuyến cáo từ chuyên gia và xã hội
Trước thực trạng đáng lo ngại này, Giáo sư Yohei Mikami khuyến cáo các gia đình, đồng nghiệp và các tổ chức y tế phải chủ động can thiệp vào các dấu hiệu bỏ bữa bất thường của người trẻ, thay vì phó mặc họ cho những ảo tưởng về sức chịu đựng của cơ thể.
“Điều xã hội thực sự cần phân biệt rõ là liệu người trẻ đang tự nguyện chủ động bỏ bữa, hay đang bị ‘ép phải ăn ít đi’ do những gánh nặng về thời gian, tiền bạc và áp lực cuộc sống?” – Theo phân tích từ chuyên trang AERA DIGITAL.
Hiện nay, những tác động lâu dài của trào lưu “hủy ăn” đối với sức khỏe cộng đồng và lực lượng lao động tương lai vẫn là một câu hỏi lớn chưa có lời giải đáp toàn vẹn. Người dân tuyệt đối không nên học theo các trào lưu cắt giảm bữa ăn cực đoan trên mạng xã hội để tránh những tổn thương không thể phục hồi cho sức khỏe.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
