7 phút đọc
Trong việc đánh giá tính cách và vai trò xã hội của một cá nhân, ngoại hình thường là yếu tố đầu tiên tác động mạnh mẽ đến nhận thức của người đối diện. Một nghiên cứu mới được công bố vào tháng 9/2026 bởi giới tâm lý học Mỹ đã mang lại những góc nhìn thú vị về mối liên hệ này. Theo đó, những người đàn ông sở hữu khuôn mặt rộng thường dễ tạo được ấn tượng rằng họ là một người cha tốt, đồng thời có khả năng bảo vệ và che chở cho con cái hiệu quả hơn so với những người có khuôn mặt nhỏ hoặc dài.
Chỉ số fWHR và ấn tượng ban đầu về khả năng bảo vệ của nam giới
Kết quả nghiên cứu này đã được đăng tải chi tiết trên tạp chí khoa học Evolutionary Psychological Science (Khoa học Tâm lý tiến hóa). Điểm cốt lõi của nghiên cứu xoay quanh việc đo lường tỷ lệ chiều rộng so với chiều cao của khuôn mặt, hay còn được gọi tắt là chỉ số fWHR (facial width-to-height ratio). Chỉ số này được các nhà khoa học xác định cụ thể bằng cách đo khoảng cách giữa hai xương gò má của một người, sau đó so sánh với khoảng cách từ môi trên lên đến chân mày của họ.
Dựa trên việc phân tích chỉ số fWHR, nhóm nghiên cứu nhận thấy nam giới có khuôn mặt rộng mang lại hình ảnh về một người cha năng nổ, chủ động hơn hẳn so với những nhóm nam giới sở hữu khuôn mặt nhỏ hoặc dáng mặt dài hơn. Tiến sĩ Mitch Brown thuộc Đại học Arkansas, tác giả chính của nghiên cứu, giải thích rằng con người luôn có xu hướng đưa ra những nhận định tức thì về đối phương dựa trên các đặc điểm ngoại hình trực quan. Theo Tiến sĩ Brown, đối tượng được quan sát thậm chí không cần phải lên tiếng hay thực hiện bất kỳ hành động cụ thể nào, bởi ấn tượng ban đầu này đã tự động hình thành ngay trong khoảnh khắc đầu tiên khi người khác nhìn vào họ.
Sự khác biệt giữa vai trò bảo vệ và vai trò chăm sóc trẻ em qua các thí nghiệm
Để đi đến kết luận mang tính khoa học này, các chuyên gia tâm lý đã kế thừa và phát triển đề tài từ những công trình nghiên cứu trước đây. Các nghiên cứu trước đó vốn tập trung vào việc tìm hiểu mối tương quan giữa một khuôn mặt rộng với sức mạnh thể chất dồi dào và khả năng bảo vệ con cái của người đàn ông. Chẳng hạn, các khảo sát được thực hiện vào năm 2022 và 2023 đăng tải trên PsyPost từng chỉ ra rằng những người đàn ông có thân hình vạm vỡ hoặc sở hữu cơ cổ lớn thường mang lại cho người đối diện cảm giác về sự che chở và bảo vệ an toàn. Tuy nhiên, trong nghiên cứu mới nhất vào tháng 9/2026, nhóm chuyên gia đã chủ động loại bỏ hoàn toàn yếu tố liên quan đến sức mạnh của phần thân trên, chỉ tập trung duy nhất vào tỷ lệ cấu trúc của khuôn mặt để đánh giá hình mẫu người cha.
Tiến trình nghiên cứu được triển khai thông qua bốn thí nghiệm thực tế với sự tham gia của 101 sinh viên cao học. Trong các thử nghiệm này, những người tham gia được yêu cầu tiến hành lựa chọn các đối tượng nam giới để phân bổ vào một nhóm có nhiệm vụ chuyên trách là bảo vệ trẻ em. Kết quả thu được cho thấy một sự chênh lệch rõ rệt: những người tham gia đã ưu tiên lựa chọn những người đàn ông thuộc nhóm có tỷ lệ khuôn mặt rộng là 2,78, thay vì lựa chọn nhóm nam giới mặt dài có tỷ lệ fWHR là 1,15.
Mặc dù vậy, một kết quả thú vị khác đã xuất hiện khi các nhà nghiên cứu thay đổi yêu cầu thử nghiệm. Khi người tham gia được yêu cầu lựa chọn người đàn ông phù hợp cho công việc chăm sóc, nuôi dưỡng và vỗ về trẻ nhỏ, tỷ lệ bầu chọn lúc này lại được chia đều 50:50 cho cả hai nhóm nam giới mặt rộng và nam giới mặt dài. Điều này chứng tỏ khuôn mặt rộng chỉ tạo ra lợi thế trực quan rõ rệt đối với vai trò bảo vệ an toàn, chứ không ảnh hưởng đến đánh giá về khả năng nuôi dưỡng dịu dàng của một người cha.
Nguồn gốc tiến hóa và giới hạn của các giả định dựa trên thị giác
Lý giải về xu hướng đưa ra những quyết định mang tính chớp nhoáng này của con người, Tiến sĩ Mitch Brown cho rằng điều này có nguồn gốc sâu xa từ quá trình tiến hóa lâu dài của loài người. Từ thời kỳ cổ đại xa xưa, tổ tiên của chúng ta đã phải hình thành và rèn luyện một cơ chế sinh học đặc biệt: sử dụng lượng thông tin tối thiểu thu thập được từ ngoại hình của các cá thể xung quanh để nhanh chóng đánh giá sức mạnh vật lý và khả năng sinh tồn của họ, từ đó đưa ra các quyết định sinh tồn phù hợp.
Dù mang lại những phát hiện quan trọng, tác giả chính của nghiên cứu cũng đưa ra những lưu ý rất nghiêm túc rằng đây chỉ là các giả định được xây dựng dựa trên yếu tố thị giác thuần túy. Trong thực tế đời sống, góc nhìn và đánh giá của con người chắc chắn sẽ thay đổi và được điều chỉnh một khi họ có thêm các thông tin thực tế về tính cách, khối lượng cơ thể thật sự cũng như năng lực làm cha thực tế của người đàn ông đó. Tiến sĩ Brown nhấn mạnh rằng cơ sở dữ liệu từ thông tin thị giác hoàn toàn không đủ độ tin cậy để đưa ra một đánh giá toàn diện hay áp dụng vào các quyết định mang tính pháp lý khi thiếu vắng các bằng chứng xác thực khác.
Những câu hỏi mở cần được nghiên cứu thêm
Nghiên cứu của giới tâm lý học Mỹ đã mở ra một hướng đi mới trong việc tìm hiểu nhận thức của con người về hình mẫu gia đình qua ngoại hình, nhưng vẫn còn nhiều câu hỏi chưa có lời giải đáp rõ ràng. Hiện tại, chúng ta vẫn chưa thể khẳng định liệu những ấn tượng thị giác ban đầu này có thực sự tương đồng với năng lực nuôi dạy con cái trên thực tế của những người đàn ông mặt rộng hay không. Bên cạnh đó, tầm ảnh hưởng của các yếu tố môi trường sống, sự khác biệt về văn hóa giữa các quốc gia đối với tiêu chuẩn đánh giá khuôn mặt rộng này vẫn là một ẩn số cần được làm sáng tỏ trong các công trình nghiên cứu tiếp theo của nhóm chuyên gia.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
