8 phút đọc
Trong khi vòi xịt vệ sinh hoặc các thiết bị phun rửa bằng nước là vật dụng không thể thiếu trong phòng tắm của đại đa số gia đình châu Á, thì tại Anh và Mỹ, giấy vệ sinh vẫn giữ vị thế độc tôn. Sự khác biệt này không đơn thuần xuất phát từ sở thích cá nhân, mà là kết quả của một chuỗi các yếu tố lịch sử, thiết kế kiến trúc và cả những quy định kỹ thuật nghiêm ngặt về đường nước. Việc tìm hiểu nguyên nhân đằng sau sự khác biệt này giúp chúng ta có cái nhìn toàn diện hơn về văn hóa sinh hoạt của các quốc gia phương Tây.
Khác biệt văn hóa sử dụng nước và giấy giữa các khu vực
Tại nhiều quốc gia châu Á, nước được xem là phương tiện làm sạch chính sau khi đi vệ sinh, còn giấy chỉ đóng vai trò phụ trợ để thấm khô. Tuy nhiên, ở Anh và Mỹ, người dân qua nhiều thế hệ vẫn duy trì thói quen dùng giấy vệ sinh là chủ yếu. Sự phân hóa này thể hiện rõ qua các thiết bị được sử dụng ở từng khu vực địa lý khác nhau.
Tại khu vực Đông Nam Á, vòi xịt cầm tay lắp ngay cạnh bồn cầu và nối trực tiếp với nguồn nước là hình ảnh vô cùng quen thuộc. Trong khi đó, tại Nam Á và Trung Đông, việc dùng vòi xịt hoặc các bình đựng nước cầm tay lại gắn liền chặt chẽ với lối sống thường nhật cũng như các quy định tôn giáo. Ở những quốc gia có nền công nghệ phát triển như Nhật Bản và Hàn Quốc, người dân lại ưa chuộng các loại bồn cầu điện tử thông minh tích hợp vòi phun tự động. Những thiết bị hiện đại này cho phép người dùng dễ dàng điều chỉnh áp lực nước, nhiệt độ, sưởi ấm bệ ngồi và thậm chí có cả chức năng sấy khô bằng khí ấm.
Dù có sự khác nhau về kiểu dáng hay công nghệ, các quốc gia sử dụng nước đều có chung một quan điểm: nước giúp làm sạch hiệu quả hơn, đồng thời hạn chế tối đa sự ma sát lên da so với việc dùng giấy khô. Ngoài ra, những chiếc vòi xịt cầm tay còn có ưu điểm là thiết kế nhỏ gọn, rất phù hợp cho những không gian phòng tắm có diện tích hạn chế, và có thể tận dụng để xịt rửa bồn cầu hay sàn nhà một cách tiện lợi.
Rào cản từ cấu trúc phòng tắm và quy định kỹ thuật tại Anh, Mỹ
Sự vắng bóng của các thiết bị dùng nước tại phòng tắm của người Anh và người Mỹ phần lớn bắt nguồn từ lịch sử thiết kế kiến trúc. Theo Giáo sư Barbara Penner, nhà nghiên cứu kiến trúc tại Đại học Kiến trúc Bartlett (Anh), các mô hình phòng tắm hiện đại tại hai quốc gia này ngay từ đầu đã được xây dựng hoàn toàn xung quanh thói quen sử dụng giấy vệ sinh.
Vào cuối thế kỷ 19, một phòng tắm tiêu chuẩn tại Mỹ thường chỉ được thiết kế tối giản với ba thiết bị cơ bản: chậu rửa mặt, bồn cầu và bồn tắm. Những thiết bị hỗ trợ phun rửa như bidet truyền thống (loại bồn sứ dùng riêng để rửa) đã không được đưa vào sơ đồ thiết kế tiêu chuẩn do chúng chiếm nhiều diện tích và yêu cầu một hệ thống cấp thoát nước riêng biệt. Trải qua thời gian, khi hàng triệu ngôi nhà tại Mỹ đã hoàn thiện theo cấu trúc cố định này, việc cải tạo để lắp đặt thêm các đường ống dẫn nước cho vòi xịt trở nên vô cùng tốn kém và phức tạp.
“Mô hình phòng tắm hiện đại tại Anh và Mỹ được thiết kế hoàn toàn xoay quanh thói quen dùng giấy vệ sinh.” – Giáo sư Barbara Penner chia sẻ.
Bên cạnh yếu tố thiết kế, rào cản kỹ thuật và pháp lý cũng đóng vai trò quyết định, đặc biệt là tại Anh. Quy trình lắp đặt vòi xịt cầm tay tại quốc gia này phải đối mặt với những quy định kiểm soát vô cùng khắt khe. Tổ chức Water Regs UK đã xếp các thiết bị xịt rửa đặt cạnh bồn cầu vào nhóm có nguy cơ gây ô nhiễm chất lỏng cấp 5. Lý do là vì đầu vòi xịt có khả năng tiếp xúc trực tiếp với bồn cầu, dẫn đến nguy cơ nước bẩn bị hút ngược trở lại vào hệ thống cấp nước sinh hoạt chung của toàn bộ tòa nhà hoặc khu dân cư. Để ngăn ngừa hiện tượng này, người dân bắt buộc phải lắp đặt thêm một hệ thống cơ chế chống chảy ngược chuyên dụng rất phức tạp, khiến chi phí thi công bị đẩy lên cao.
Ngoài ra, định kiến lịch sử cũng là một nguyên nhân khiến người Mỹ e ngại thiết bị này. Bidet ban đầu được phát minh tại Pháp vào cuối thế kỷ 17. Theo các tài liệu từ Viện nghiên cứu Smithsonian (Mỹ), vào đầu thế kỷ 20, người Mỹ thường có cái nhìn thiếu thiện cảm và gắn bidet với các vấn đề nhạy cảm, bởi thiết bị này từng xuất hiện phổ biến trong các nhà thổ tại châu Âu thời bấy giờ.
Mặc dù vậy, thói quen dùng nước không hoàn toàn xa lạ đối với toàn bộ người dân châu Âu. Trên thực tế, các bồn bidet bằng sứ vẫn cực kỳ phổ biến và được lắp đặt rộng rãi trong phòng tắm tại Ý, Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha. Trong khi đó, người dân Phần Lan lại rất ưa chuộng và sử dụng phổ biến loại vòi xịt cầm tay tương tự như ở châu Á. Điều này cho thấy sự khác biệt về phương thức vệ sinh chủ yếu phụ thuộc vào thói quen của từng địa phương cụ thể, chứ không hẳn là sự đối lập rạch ròi giữa văn hóa phương Đông và phương Tây.
Đánh giá dưới góc nhìn môi trường và sức khỏe y khoa
Khi đặt lên bàn cân so sánh, phương pháp sử dụng nước mang lại những lợi ích đáng kể về mặt bảo vệ môi trường. Báo cáo được công bố vào năm 2024 của Hội đồng Bảo vệ Tài nguyên Thiên nhiên Mỹ (NRDC) đã chỉ ra một số liệu đáng kinh ngạc: mỗi lần một người sử dụng thiết bị bidet chỉ tiêu tốn khoảng từ 0,49 đến 0,64 lít nước. Trong khi đó, quy trình sản xuất ra một cuộn giấy vệ sinh thông thường từ bột gỗ tự nhiên lại đòi hỏi tiêu tốn tới 23 lít nước, chưa kể đến lượng hóa chất và năng lượng vận hành nhà máy.
Xét về khía cạnh chăm sóc sức khỏe thể chất, việc lựa chọn phương pháp làm sạch bằng nước cũng nhận được những phản hồi tích cực từ giới chuyên môn. Bác sĩ Cindy Kin, chuyên gia phẫu thuật đại trực tràng tại Đại học Stanford (Mỹ), nhận định rằng việc rửa bằng nước giúp giảm thiểu tối đa lực ma sát lên bề mặt da, điều này đặc biệt mang lại lợi ích lớn cho những người đang gặp phải các tình trạng kích ứng da hoặc các bệnh lý nhạy cảm ở vùng hậu môn. Dù vậy, đứng dưới góc độ khoa học thực chứng, vị chuyên gia này cũng lưu ý thêm rằng các bằng chứng y khoa hiện có vẫn chưa đủ mạnh mẽ để có thể khẳng định chắc chắn rằng việc dùng bidet hoàn toàn đảm bảo vệ sinh hơn so với phương pháp dùng giấy truyền thống.
*Lưu ý: Các thông tin về sức khỏe trong bài viết này chỉ mang tính chất tham khảo, không có giá trị thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa chuyên nghiệp từ các bác sĩ hoặc chuyên gia y tế.
Những câu hỏi còn bỏ ngỏ về xu hướng tiêu dùng tương lai
Mặc dù lợi ích về môi trường của việc dùng nước đã được chứng minh qua các số liệu cụ thể, nhưng liệu người dân tại các quốc gia như Anh và Mỹ có sẵn sàng thay đổi cấu trúc phòng tắm truyền thống để chuyển sang dùng vòi xịt hay bidet hay không vẫn là một câu hỏi chưa có lời giải đáp rõ ràng. Chi phí cải tạo hệ thống đường nước phức tạp cùng với những quy định khắt khe về an toàn nguồn nước vẫn sẽ tiếp tục là những rào cản lớn trong tương lai gần. Bên cạnh đó, các nhà nghiên cứu y khoa vẫn cần thêm nhiều thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn để đưa ra kết luận cuối cùng về việc liệu sử dụng nước có thực sự giúp ngăn ngừa các bệnh lý nhiễm khuẩn tốt hơn giấy vệ sinh hay không.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
