7 phút đọc
Khuyến cáo: Các thông tin trong bài viết được tổng hợp từ nguồn chính thống của Bộ Y tế, chỉ mang tính chất tham khảo và phổ biến kiến thức y tế cộng đồng. Bài viết không có chức năng thay thế cho việc tự chẩn đoán, quyết định điều trị hay thay thế chỉ định của nhân viên y tế chuyên nghiệp.
Việt Nam đang chuẩn bị bước vào một giai đoạn cải cách mạnh mẽ trong công tác cấp cứu y tế ngoại viện nhằm tối ưu hóa thời gian tiếp cận y tế, giảm thiểu tỷ lệ tử vong do tai nạn thương tích cũng như các bệnh lý cấp tính nguy kịch. Theo thông tin mới nhất từ Bộ Y tế, Chính phủ đã phê duyệt đề án thiết lập hệ thống tổng đài khẩn cấp dùng chung, bổ sung đội xe cứu thương và phổ cập kỹ năng sơ cứu cơ bản cho người dân.
Đột phá điều phối từ tổng đài khẩn cấp quốc gia và ứng dụng số
Theo TS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), thông tin về việc xây dựng hệ thống cấp cứu mới nằm trong Đề án Phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026-2030 vừa được Chính phủ phê duyệt vào ngày 18/8. Điểm nhấn quan trọng của đề án này là việc xây dựng một hệ thống điều phối thống nhất từ một tổng đài khẩn cấp dùng chung duy nhất trên toàn quốc, do hai lực lượng công an và y tế phối hợp trực tiếp quản lý.
Mạng lưới này sẽ huy động toàn bộ nguồn lực y tế đạt chuẩn từ cả hai khối công lập và tư nhân. Nhằm tối ưu hóa vận hành, hệ thống phân luồng sẽ bao gồm một tổng đài cấp quốc gia cùng 34 đầu mối cấp tỉnh và thành phố. Sự phân cấp này giúp sàng lọc hiệu quả các cuộc gọi rác, xử lý thuê bao quấy rối và định vị chính xác vị trí xe cứu thương theo thời gian thực trên bản đồ số. Hiện tại, Hải Phòng đang là địa phương đi đầu trong việc thí điểm nền tảng số này trước khi cơ quan quản lý tiến hành nhân rộng ra phạm vi toàn quốc.
Công nghệ số được tích hợp sâu vào quy trình vận chuyển cấp cứu. Dữ liệu điều phối cho phép nhân viên y tế kết nối cuộc gọi hình ảnh (video call) trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa ngay khi đang di chuyển trên đường. Điều này giúp hỗ trợ xử lý chuyên môn kịp thời cho người bệnh, đồng thời hỗ trợ chuyển tuyến thẳng tới bệnh viện phù hợp gần nhất có đủ năng lực điều trị. Sự phối hợp liên ngành cũng được thắt chặt khi lực lượng cảnh sát giao thông sẽ tham gia điều hướng luồng xanh, giúp phương tiện cấp cứu tránh được các điểm ùn tắc giao thông và rút ngắn tối đa hành trình.
Tận dụng “khung giờ vàng” và nỗ lực nâng cao số lượng phương tiện cấp cứu
Việc tối ưu hóa quy trình điều phối và vận chuyển có ý nghĩa quyết định đối với các ca bệnh cần can thiệp khẩn cấp trong “khung giờ vàng”, tiêu biểu như bệnh nhân bị đột quy hoặc nhồi máu cơ tim. Khoảng thời gian này là ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết, hoặc quyết định trực tiếp đến mức độ di chứng sau điều trị của người bệnh.
Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, thách thức lớn nhất hiện nay là sự thiếu hụt phương tiện vận chuyển chuyên dụng. Đề án đã đặt ra mục tiêu nâng tỷ lệ xe cứu thương tại Việt Nam đạt tối thiểu 1 xe trên 100.000 dân. Con số hiện tại của nước ta chỉ ở mức 0,3 xe trên 100.000 dân, thấp hơn rất nhiều so với khuyến cáo từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).
Để giải quyết bài toán này, bên cạnh việc bổ sung ô tô chuyên dụng, cơ quan quản lý cũng linh hoạt áp dụng các giải pháp phù hợp với địa hình đặc thù. Chẳng hạn, TP HCM dự kiến sẽ thí điểm thêm mô hình xuồng cấp cứu để phục vụ riêng cho các khu vực sông nước, kênh rạch khó tiếp cận bằng đường bộ. Đồng thời, dự kiến vào tháng 10 tới, Bộ Y tế sẽ ban hành một thông tư quy định cụ thể về cơ chế tài chính cũng như các tiêu chuẩn kỹ thuật bắt buộc đối với xe cứu thương, xe cấp cứu và xe vận chuyển người bệnh, tạo hành lang pháp lý đồng bộ cho cả hệ thống y tế công và tư nhân hoạt động.
Phổ cập kỹ năng sơ cứu tại chỗ cho cộng đồng
Bên cạnh việc nâng cấp cơ sở hạ tầng và phương tiện, năng lực tự cấp cứu của cộng đồng cũng là một mắt xích không thể thiếu để giảm tỷ lệ tử vong trước khi nhân viên y tế tiếp cận hiện trường. Ngành y tế đã đặt kế hoạch đào tạo kỹ thuật sơ cứu cơ bản cho khoảng 3% dân số cả nước.
Bác sĩ Bạch Mai hướng dẫn sơ cứu người bị nạn nhằm giúp người dân nắm vững các thao tác kỹ thuật cơ bản tại chỗ. Ảnh: Thành Dương
Chương trình đào tạo này tập trung vào các thao tác kỹ thuật có tính sinh tử cao như ép tim ngoài lồng ngực và hô hấp nhân tạo thổi ngạt. Đây là những kỹ thuật căn bản nhưng vô cùng quan trọng giúp duy trì tuần hoàn máu cho nạn nhân khi tim đã ngừng đập. Ngoài ra, cơ quan chức năng cũng đang tiến hành nghiên cứu để lồng ghép các nội dung sơ cấp cứu này vào chương trình giáo dục chính khóa ngay từ bậc trung học cơ sở. Việc giáo dục sớm giúp xây dựng ý thức và năng lực chủ động xử trí tai nạn tại chỗ cho thế hệ trẻ trong lúc chờ đợi lực lượng y tế chuyên nghiệp đến hỗ trợ.
Những vấn đề cần tiếp tục làm rõ trong thực tế triển khai
Dù đề án mang lại kỳ vọng lớn về một mạng lưới y tế ngoại viện hiện đại, song vẫn còn nhiều câu hỏi cần được giải đáp trong quá trình đưa vào thực tiễn. Hiện tại, cơ chế tài chính cụ thể để thu hút và quản lý nguồn lực y tế tư nhân tham gia vào mạng lưới dùng chung vẫn chưa được công bố chi tiết. Bên cạnh đó, lộ trình cụ thể để nhân rộng mô hình thí điểm từ Hải Phòng và TP HCM ra toàn bộ 63 tỉnh thành, cũng như khung chương trình chi tiết về việc lồng ghép sơ cứu vào bậc học trung học cơ sở vẫn là những yếu tố cần được Bộ Y tế và các bộ ngành liên quan hướng dẫn chi tiết trong các văn bản pháp quy sắp tới.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
