8 phút đọc
Khi tuổi tác ngày càng tăng, cơ thể và đặc biệt là não bộ sẽ trải qua những thay đổi tự nhiên. Tuy nhiên, sự thay đổi này không đồng nghĩa với việc khả năng tư duy, học tập hay ghi nhớ của bạn chắc chắn sẽ bị suy giảm nghiêm trọng. Theo các tài liệu từ Viện Lão hóa Quốc gia Mỹ (NIA), chúng ta hoàn toàn có thể chủ động tác động tích cực đến sức khỏe nhận thức thông qua việc điều chỉnh lối sống và duy trì các thói quen lành mạnh hàng ngày.
Dưới đây là tổng hợp các phương pháp hỗ trợ bảo vệ sức khỏe não bộ dựa trên các nghiên cứu và khuyến nghị từ các tổ chức y tế uy tín. Người đọc cần lưu ý rằng đây là các thông tin mang tính chất tham khảo chung về lối sống, hoàn toàn không thay thế cho các chẩn đoán y khoa, phác đồ điều trị hoặc lời khuyên chuyên môn từ bác sĩ.
Tăng cường hoạt động thể chất và kích thích tư duy
Hoạt động thể chất không chỉ mang lại những lợi ích rõ rệt cho hệ tim mạch hay cơ bắp mà còn đóng vai trò quan trọng đối với chức năng của não bộ. Viện Lão hóa Quốc gia Mỹ (NIA) đã dẫn chứng các nghiên cứu cho thấy việc duy trì vận động thường xuyên có mối liên hệ mật thiết với một số khía cạnh của sức khỏe não bộ và khả năng nhận thức của con người.
Theo khuyến nghị chung được đưa ra, người trưởng thành nên cố gắng thực hiện ít nhất 150 phút hoạt động thể chất với cường độ vừa phải mỗi tuần. Đối với những người mới bắt đầu hoặc người cao tuổi, việc đi bộ nhanh được xem là một giải pháp đơn giản, an toàn và dễ dàng thực hiện để duy trì thói quen này hàng ngày.
Đi bộ nhẹ nhàng là một cách đơn giản giúp thư giãn, giảm căng thẳng và hỗ trợ sức khỏe não bộ. Ảnh: Ngọc Thành
Song song với việc rèn luyện thân thể, việc ‘tập thể dục’ cho não bộ cũng cần thiết không kém. NIA chỉ ra rằng các hoạt động đòi hỏi tư duy như đọc sách, học một ngôn ngữ mới, chơi nhạc cụ, học các kỹ năng mới hoặc tham gia các thử thách trí tuệ giúp não bộ được kích thích và hoạt động liên tục. Những hình thức rèn luyện nhận thức này có khả năng hỗ trợ duy trì một số chức năng nhận thức nhất định ở người lớn tuổi.
Đồng quan điểm đó, chuyên trang Times of India cũng đưa ra danh sách các hoạt động hữu ích giúp kích thích não bộ thường xuyên, bao gồm việc đọc sách, giải các câu đố, tham gia vào các hoạt động sáng tạo hoặc không ngừng học hỏi những kỹ năng mới trong cuộc sống hàng ngày.
Chú trọng chế độ dinh dưỡng lành mạnh và giấc ngủ đủ giấc
Chế độ ăn uống hàng ngày đóng vai trò nền tảng trong việc bảo vệ sức khỏe nhận thức. Theo khuyến nghị từ NIA, chúng ta nên ưu tiên xây dựng một thực đơn giàu chất dinh dưỡng, bổ sung nhiều vitamin và chất xơ, đồng thời hạn chế tối đa các loại chất béo có nguồn gốc từ động vật.
Một trong những mô hình ăn uống được đánh giá cao là chế độ ăn MIND. Đây là sự kết hợp hài hòa giữa các nguyên tắc dinh dưỡng của chế độ ăn Địa Trung Hải và chế độ ăn DASH (chế độ ăn hỗ trợ kiểm soát huyết áp). Chế độ ăn MIND khuyến khích sử dụng các nhóm thực phẩm cụ thể như rau lá xanh, quả mọng, các loại hạt cùng các nguồn cung cấp dồi dào chất béo omega-3. Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh rằng không nên kỳ vọng vào một loại thực phẩm đơn lẻ nào như một phương thức để ‘trẻ hóa não bộ’. Thay vào đó, tổng thể của một chế độ ăn uống cân bằng, lành mạnh và duy trì lâu dài mới là yếu tố quyết định.
Bên cạnh dinh dưỡng, giấc ngủ là một yếu tố sống còn đối với cả sức khỏe thể chất lẫn tinh thần. Trong suốt thời gian ngủ, não bộ thực hiện các nhiệm vụ quan trọng như củng cố trí nhớ, xử lý các thông tin tiếp nhận trong ngày và phục hồi sau những giờ hoạt động. Đối với người lớn tuổi, thời gian ngủ được khuyến nghị là từ 7 đến 9 giờ mỗi đêm, đi kèm với việc duy trì một lịch trình đi ngủ và thức dậy đều đặn. Việc bảo đảm ngủ đủ giấc cũng là một trong những thói quen thiết yếu được Times of India nhấn mạnh nhằm bảo vệ và duy trì chức năng hoạt động của não bộ khi tuổi tác ngày càng tăng.
Kiểm soát căng thẳng, giữ kết nối xã hội và thiết lập lối sống tổng thể
Tình trạng căng thẳng kéo dài không chỉ gây ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý mà còn trực tiếp làm suy giảm khả năng tập trung, trí nhớ cũng như sức khỏe tinh thần tổng thể. Để xoa dịu hệ thần kinh, việc áp dụng các phương pháp thư giãn hàng ngày là vô cùng cần thiết. Bạn có thể lựa chọn các hoạt động nhẹ nhàng như thực hành thiền định, tập yoga, viết nhật ký cá nhân, tập hít thở sâu hoặc đơn giản là đi dạo nhẹ nhàng. Những thói quen này không chỉ giúp giảm mức độ căng thẳng và cải thiện chất lượng giấc ngủ, mà còn tạo điều kiện tối ưu để não bộ hoạt động hiệu quả hơn.
Bên cạnh đó, việc duy trì và giữ kết nối xã hội tốt cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ sức khỏe não bộ và nâng cao đời sống tinh thần khi tuổi tác lớn dần.
Tuy nhiên, các chuyên gia y tế cũng đưa ra cảnh báo rằng không nên xem một phương pháp riêng lẻ nào là giải pháp tuyệt đối giúp ngăn não bộ lão hóa. Thay vào đó, chìa khóa nằm ở việc xây dựng một lối sống tổng thể lành mạnh và khoa học. Việc kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ về sức khỏe như chỉ số huyết áp, bệnh lý tiểu đường, nồng độ cholesterol, tình trạng trầm cảm, duy trì giấc ngủ chất lượng và hạn chế tối đa việc sử dụng rượu bia chính là những mảnh ghép không thể thiếu để duy trì một sức khỏe nhận thức vững chắc.
Khuyến cáo từ Ban biên tập Sức khỏe & Dinh dưỡng: Thông tin cung cấp trong bài viết này chỉ mang tính chất tham khảo và phổ biến kiến thức chăm sóc sức khỏe chủ động. Bài viết không có chức năng thay thế cho việc chẩn đoán y khoa, kê đơn thuốc hay các phương pháp điều trị chuyên sâu. Nếu bạn hoặc người thân có các biểu hiện suy giảm trí nhớ nghiêm trọng, gặp khó khăn trong nhận thức hoặc các vấn đề sức khỏe khác, hãy chủ động tìm kiếm sự tư vấn và thăm khám trực tiếp tại các cơ sở y tế có uy tín.
Những điều khoa học cần tiếp tục làm rõ
Mặc dù mối liên hệ giữa các thói quen sống lành mạnh và sức khỏe nhận thức đã được nhiều tổ chức y tế như NIA ghi nhận, các nhà khoa học vẫn cần thêm nhiều nghiên cứu sâu rộng để làm rõ mức độ tác động cụ thể của từng yếu tố lên các vùng chức năng khác nhau của não bộ ở mỗi cá nhân. Hiện nay, tác động riêng lẻ của từng loại thực phẩm trong chế độ ăn, hoặc cơ chế chính xác mà các bài tập trí tuệ giúp ngăn chặn sự suy giảm nhận thức bệnh lý vẫn chưa được giải mã hoàn toàn. Do đó, việc duy trì một lối sống cân bằng, kết hợp đa dạng các yếu tố dinh dưỡng, vận động và kiểm soát stress vẫn là lời khuyên toàn diện nhất được các chuyên gia đồng thuận hướng tới.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
