7 phút đọc
Để bảo vệ sức khỏe hệ bài tiết, việc duy trì những thói quen tốt trong sinh hoạt hàng ngày đóng vai trò vô cùng quan trọng. Theo Lương y Đỗ Minh Tuấn (Hội Nam y Việt Nam), việc chăm sóc thận không nhất thiết phải bắt đầu bằng những phương pháp cầu kỳ, mà đôi khi chỉ cần điều chỉnh và từ bỏ một vài thói quen nhỏ có hại mỗi ngày.
Dưới đây là 3 thói quen thiết thực giúp bạn giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh lý về thận, cùng các lưu ý y tế quan trọng từ chuyên gia và khuyến cáo từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không nhằm mục đích tự chẩn đoán hay điều trị y khoa.
1. Từ bỏ thói quen nhịn tiểu và chú ý quan sát nước tiểu
Do tính chất công việc bận rộn, khi đang di chuyển trên đường hoặc do ngại thức dậy vào ban đêm, nhiều người thường có thói quen cố nhịn tiểu. Lương y Đỗ Minh Tuấn cảnh báo rằng nếu thói quen này kéo dài liên tục sẽ gây ảnh hưởng xấu đến hệ tiết niệu. Để giữ cho thận khỏe mạnh, nguyên tắc đầu tiên là tuyệt đối không nhịn tiểu; khi cơ thể xuất hiện nhu cầu, bạn nên đi ngay. Đặc biệt, sau khi thức dậy vào buổi sáng, bạn nên đi vệ sinh trước khi bắt đầu thực hiện các hoạt động khác.
“Việc chăm sức khỏe không cần phải bắt đầu bằng những thứ cầu kỳ, chỉ cần sửa vài thói quen nhỏ mỗi ngày”
Bên cạnh đó, mỗi người nên tự xây dựng thói quen quan sát nước tiểu hàng ngày để nhận biết sớm các bất thường của cơ thể. Các yếu tố cần lưu ý bao gồm màu sắc, lượng nước tiểu, tần suất đi tiểu và các cảm giác đi kèm. Những dấu hiệu bất thường trong nước tiểu (thường biểu hiện rõ ràng nhất vào buổi tối) mà bạn cần cảnh giác gồm:
- Nước tiểu xuất hiện nhiều bọt (đây có thể là dấu hiệu của tình trạng protein niệu).
- Nước tiểu có màu sẫm bất thường hoặc có lẫn máu.
Ở người có thể trạng bình thường, tần suất đi vệ sinh vào ban đêm chỉ dao động từ 0 đến 1 lần. Khi chức năng thận bị suy giảm, cơ thể mất đi khả năng cô đặc nước tiểu dẫn đến hiện tượng tiểu đêm nhiều lần. Tình trạng tiểu nhiều được xác định khi đi tiểu trên 10 lần vào ban ngày và trên 3 lần vào ban đêm. Nếu biểu hiện này kéo dài, người bệnh cần sớm đến các bệnh viện có chuyên khoa tiết niệu để khám và nhận chẩn đoán chính xác.
2. Uống nước đủ, đều đặn và không đợi khát mới uống
Nước đóng vai trò thiết yếu trong việc thanh lọc cơ thể, nhưng uống nước sai cách cũng có thể vô tình tạo thêm áp lực cho thận. Nhiều người thường để cơ thể khát khô cả ngày rồi mới uống dồn dập nhiều cốc nước vào buổi tối. Ngược lại, một số người vì tin rằng “uống càng nhiều nước càng tốt cho thận” nên cố ép bản thân uống liên tục ngay cả khi cơ thể không có nhu cầu. Cả hai cách làm này đều không cần thiết và không khoa học.
Để bảo vệ sức khỏe của thận, nguyên tắc cốt lõi là uống đủ và uống đều:
- Sau khi ngủ dậy, nên uống một cốc nước vừa phải để bổ sung lượng nước thiếu hụt sau một đêm dài.
- Trong ngày, hãy chia nhỏ lượng nước và uống làm nhiều lần, không nên đợi đến khi cảm thấy quá khát mới uống.
Bạn cũng không cần máy móc ép buộc bản thân phải uống đúng 2 lít nước mỗi ngày. Nhu cầu bổ sung nước thực tế của mỗi cá nhân sẽ thay đổi linh hoạt tùy thuộc vào thể trạng, chế độ dinh dưỡng hàng ngày, mức độ vận động, thời tiết và tình trạng sức khỏe cụ thể (ví dụ khi trời nóng hoặc vận động ra nhiều mồ hôi thì nhu cầu nước sẽ tăng lên).
Uống nước lọc mỗi ngày, đừng đợi khát mới uống. Ảnh: AI
3. Cắt giảm lượng đường tiêu thụ hàng ngày
Đồ ăn ngọt và các thực phẩm nhiều đường không chỉ gây tăng cân, béo phì, đái tháo đường mà còn là “kẻ thù” giấu mặt đối với sức khỏe của thận. Chế độ ăn thừa đường thúc đẩy các rối loạn chuyển hóa trong cơ thể, dẫn đến béo phì — vốn là yếu tố nguy cơ hàng đầu gây ra bệnh tiểu đường type 2.
Theo khuyến nghị từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi người nên kiểm soát lượng đường tiêu thụ dưới mức 25g mỗi ngày (bao gồm cả đường trong đồ uống) — chỉ bằng một nửa so với mức tiêu thụ trung bình của người Việt hiện nay. Người lớn và trẻ em nên giảm lượng đường tự do xuống dưới 10% tổng năng lượng nạp vào cơ thể mỗi ngày. Nếu đưa tỷ lệ này xuống dưới mức 5% (tương đương khoảng 25g hoặc 5 muỗng cà phê đường) sẽ mang lại nhiều lợi ích vượt trội cho sức khỏe. Đặc biệt, trẻ em dưới hai tuổi không nên sử dụng bất kỳ loại thực phẩm hoặc đồ uống nào có bổ sung thêm đường.
Lương y Đỗ Minh Tuấn khuyên rằng chúng ta không cần cắt bỏ hoàn toàn đồ ngọt ra khỏi thực đơn, nhưng cần chủ động hạn chế các loại nước ngọt, trà sữa, bánh kẹo và các sản phẩm chứa nhiều đường bổ sung. Khi thèm ngọt, hãy ưu tiên lựa chọn các loại trái cây tươi với khẩu phần thích hợp thay vì dùng bánh kẹo công nghiệp. Đồng thời, đừng chủ quan trước các sản phẩm được dán nhãn “đường tự nhiên”, mật ong hay đường thô mà sử dụng quá mức cho phép. Một chế độ ăn uống đa dạng, chừng mực và cân bằng luôn quan trọng hơn việc tìm kiếm một loại thực phẩm chuyên biệt được quảng cáo là “bổ thận”.
Khuyến cáo tầm soát và các nhóm nguy cơ cao
Bệnh lý về thận thường tiến triển âm thầm ở giai đoạn đầu. Nếu bạn nhận thấy cơ thể xuất hiện các triệu chứng kéo dài như đi tiểu nhiều lần, đau vùng lưng, phù nề hoặc mệt mỏi thường xuyên, hãy chủ động đi thăm khám y khoa sớm.
Để phát hiện sớm các dấu hiệu tổn thương thận ngay cả khi chưa có biểu hiện lâm sàng rõ rệt, việc thực hiện các kiểm tra định kỳ sau là vô cùng cần thiết:
- Xét nghiệm nước tiểu.
- Xét nghiệm định lượng creatinin máu.
- Siêu âm thận định kỳ.
Đặc biệt, nhóm đối tượng có nguy cơ cao dưới đây cần đặc biệt thận trọng và chú ý tầm soát định kỳ:
- Người có bệnh lý nền đái tháo đường hoặc tăng huyết áp.
- Người bị béo phì hoặc có tiền sử sỏi thận.
- Gia đình có tiền sử người thân mắc bệnh thận.
- Người có thói quen tự ý và thường xuyên sử dụng các loại thuốc giảm đau kéo dài.
Khuyến cáo từ Ban biên tập: Các thông tin hướng dẫn chăm sóc sức khỏe trên đây mang tính chất tham khảo chung. Mỗi cá nhân có thể trạng và tình trạng bệnh lý khác nhau, do đó bạn đọc tuyệt đối không tự ý chẩn đoán hoặc tự ý điều trị dựa trên các triệu chứng lâm sàng. Khi có bất kỳ nghi ngờ nào về sức khỏe hệ tiết niệu, hãy tìm đến các cơ sở y tế uy tín để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám trực tiếp và đưa ra phác đồ xử trí phù hợp nhất.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
