8 phút đọc
Mỗi ngày, truyền thông xuất hiện không ít cảnh báo về các thói quen sinh hoạt có thể dẫn đến nguy cơ ung thư. Từ những tác nhân rõ ràng như khói thuốc lá cho đến những lo ngại hằng ngày như việc ngồi nhiều, căng thẳng kéo dài, thiếu ngủ, làm móng gel hay sử dụng đồ ngọt… danh sách các mối lo ngại dường như ngày càng kéo dài khiến nhiều người hoang mang. Tuy nhiên, đâu là nguy cơ thực tế được chứng minh bằng khoa học và đâu chỉ là sự thổi phồng?
Để bảo vệ cơ thể một cách khoa học, việc học hỏi từ chính lối sống của các chuyên gia điều trị là một phương án tối ưu. Bác sĩ Khalil Choucair, một bác sĩ ung bướu tại Mỹ, đã chỉ ra rằng chúng ta hoàn toàn có thể chủ động kiểm soát và giảm thiểu phần lớn nguy cơ mắc bệnh thông qua những thay đổi rất cơ bản trong thói quen hằng ngày.
Chủ động phòng ngừa tới 40% nguy cơ ung thư từ lối sống
Mắc bệnh ung thư không hoàn toàn là do sự may rủi của số phận. Theo Bác sĩ Choucair, khoảng 30% trường hợp ung thư có thể chủ động phòng ngừa được thông qua chế độ dinh dưỡng và lối sống lành mạnh. Thậm chí, báo cáo từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cùng Hiệp hội Nghiên cứu Ung thư Mỹ còn đưa ra con số ấn tượng hơn khi nhận định có thể phòng ngừa lên tới 40% nguy cơ ung thư.
Dựa trên các bằng chứng y khoa hiện tại, ba yếu tố rủi ro hàng đầu mà mỗi người cần chủ động kiểm soát bao gồm: béo phì, chất lượng bữa ăn và việc sử dụng thuốc lá.
- Béo phì: Tổng quan khoa học năm 2023 đăng tải trên tạp chí Cancers chỉ ra béo phì là nguồn gốc của khoảng 4% đến 8% các ca ung thư hiện nay. Tình trạng thừa cân, béo phì liên quan mật thiết đến sự rối loạn chuyển hóa axit béo, kích hoạt phản ứng viêm mạn tính và gây ra những bất thường trong hệ thống miễn dịch. Đáng chú ý, một nghiên cứu công bố năm 2025 trên tạp chí y khoa uy tín JAMA Oncology ghi nhận các loại thuốc hỗ trợ giảm cân thuộc nhóm GLP-1 có thể góp phần tích cực trong việc làm giảm nguy cơ này.
- Chất lượng bữa ăn: Việc dung nạp quá nhiều thực phẩm siêu chế biến song song với một chế độ ăn nghèo nàn rau quả sẽ làm tăng đáng kể tỷ lệ bệnh tật. Nghiên cứu năm 2025 trên tạp chí International Journal of Food Sciences and Nutrition đã khẳng định các thực phẩm siêu chế biến có khả năng kích thích phản ứng viêm trong cơ thể, trực tiếp làm tăng tỷ lệ mắc các bệnh ung thư đại trực tràng, ung thư vú, ung thư gan và ung thư tuyến tụy.
5 việc bác sĩ ung bướu luôn tránh để bảo vệ bản thân
Để duy trì một cơ thể khỏe mạnh và phòng bệnh từ xa, Bác sĩ Khalil Choucair luôn nghiêm ngặt tuân thủ 5 nguyên tắc sống lành mạnh sau:
Hạn chế tối đa thức ăn nhanh
Bác sĩ Choucair gần như không bao giờ ăn đồ ăn nhanh. Các món chiên ngập dầu như khoai tây chiên, hoặc các loại thịt nhiều mỡ được chế biến sẵn như xúc xích, thịt xông khói, burger phải chịu mức nhiệt độ rất cao trong quá trình chế biến công nghiệp. Đây là tác nhân hàng đầu dễ sinh ra acrylamide cùng các hợp chất có hại khác cho tế bào cơ thể.
Không thêm đường vào cà phê hay trà
Trà và cà phê tự nhiên vốn là những thức uống chứa dồi dào chất chống oxy hóa, có tác dụng hỗ trợ cơ thể giảm nguy cơ ung thư. Tuy nhiên, Bác sĩ Choucair luôn uống trà và cà phê nguyên chất hoàn toàn không đường hoặc không kèm chất tạo ngọt. Ông chỉ ra rằng việc thêm đường vào các loại thức uống này sẽ vô hiệu hóa toàn bộ những lợi ích sức khỏe vốn có của chúng.
Nói “không” với mọi dạng thuốc lá
“Tôi không sử dụng thuốc lá dưới bất kỳ hình thức nào”, Bác sĩ Choucair khẳng định mạnh mẽ.
Dù là thuốc lá truyền thống hay các loại thuốc lá điện tử thế hệ mới, chúng đều chứa các chất độc hại nguy hiểm. Khói thuốc không chỉ là nguyên nhân chính gây ra ung thư phổi mà còn làm tăng nguy cơ mắc của ít nhất 16 loại ung thư khác nhau, bao gồm ung thư vòm họng, gan, vú, dạ dày, buồng trứng và đại trực tràng.
Từ chối lối sống lười vận động
Dành quá nhiều thời gian trong ngày chỉ để nằm hoặc ngồi một chỗ sẽ làm suy giảm nghiêm trọng sức đề kháng tự nhiên của cơ thể. Để khắc phục điều này, Bác sĩ Choucair duy trì thói quen tập thể dục đều đặn từ 3 đến 4 lần mỗi tuần. Bên cạnh đó, một nghiên cứu thực hiện năm 2025 trên 431.000 người cho thấy đi bộ mang lại lợi ích rất lớn đối với việc bảo vệ sức khỏe, trong đó những người đi bộ với tốc độ càng nhanh thì hiệu quả bảo vệ và phòng bệnh càng cao.
Nói không với thực phẩm siêu chế biến
Trái ngược hoàn toàn với việc sử dụng thực phẩm siêu chế biến dễ gây ra các phản ứng viêm có hại, Bác sĩ Choucair duy trì chế độ ăn Địa Trung Hải. Thực đơn này tập trung nhiều vào các loại thực phẩm tự nhiên có tác dụng kháng viêm cực mạnh như rau củ, trái cây, đạm thực vật, cá, thịt nạc và các chất béo tốt có nguồn gốc từ dầu ô liu hoặc các loại hạt.
Ưu tiên thay đổi từ những việc đơn giản nhất
Khi bắt đầu xây dựng lại lối sống lành mạnh nhằm phòng ngừa bệnh tật, việc đầu tiên và đóng vai trò quan trọng nhất mà Bác sĩ Choucair nhấn mạnh chính là từ bỏ thuốc lá hoàn toàn, đồng thời chủ động tránh hít phải khói thuốc thụ động.
Số liệu từ Hiệp hội Ung thư Mỹ chỉ ra rằng có đến 80% trường hợp tử vong do ung thư phổi có liên quan trực tiếp đến khói thuốc. Tại Mỹ, thói quen hút thuốc lá cũng là thủ phạm chính gây ra 20% tổng số ca mắc mới và chiếm tới 30% số ca tử vong vì ung thư nói chung.
Sau khi loại bỏ được tác nhân từ khói thuốc, bước điều chỉnh chế độ ăn uống hằng ngày sẽ mang lại những hiệu quả rõ rệt tiếp theo. Việc ưu tiên sử dụng các loại thực phẩm tươi sống, cắt giảm đồ ăn chế biến sẵn kết hợp duy trì vận động thể chất đều đặn mỗi ngày chính là chiếc “chìa khóa” vàng giúp mỗi người tự kiểm soát, chủ động nâng cao sức khỏe bản thân.
Những giới hạn nghiên cứu cần tiếp tục làm rõ
Mặc dù các số liệu thống kê y khoa đã chỉ ra mối liên hệ rõ rệt giữa lối sống lành mạnh và việc giảm thiểu tỷ lệ mắc ung thư, tuy nhiên cơ chế tác động sinh học sâu xa của một số yếu tố vẫn cần thêm thời gian để nghiên cứu rõ ràng hơn. Điển hình như mức độ ảnh hưởng lâu dài của các loại thuốc hỗ trợ giảm cân nhóm GLP-1 đối với việc ngăn chặn ung thư trực tiếp ở các nhóm đối tượng khác nhau, hay liều lượng vận động tối ưu cụ thể cho từng thể trạng vẫn là những câu hỏi mở cần được làm rõ qua các thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn hơn trong tương lai.
Khuyến cáo: Các thông tin được cung cấp trong bài viết này chỉ mang tính chất tham khảo từ nghiên cứu khoa học và chia sẻ y khoa của chuyên gia, không được sử dụng để thay thế cho việc chẩn đoán, điều trị hay các chỉ định chuyên khoa từ bác sĩ và nhân viên y tế. Người đọc tuyệt đối không tự ý chẩn đoán hoặc áp dụng các liệu trình y tế khi chưa có sự thăm khám và tư vấn trực tiếp từ người có chuyên môn.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
