6 phút đọc
Khuyến cáo từ chuyên mục: Thông tin trong bài viết này chỉ mang tính chất tham khảo, tổng hợp từ các khuyến cáo y tế quốc tế và không thay thế cho việc chẩn đoán, điều trị y khoa. Người đọc tuyệt đối không tự ý chẩn đoán bệnh hoặc tự điều trị. Khi có dấu hiệu bất thường về sức khỏe, bạn cần đến gặp bác sĩ chuyên khoa để được thăm khám trực tiếp.
Theo bác sĩ Amir Khan, một chuyên gia y tế quen thuộc trên các kênh truyền hình ITV của Anh, huyết áp là chỉ số sống còn đối với sức khỏe tim mạch của mỗi người. Tuy nhiên, tình trạng tăng huyết áp lại thường diễn biến rất thầm lặng, là nguyên nhân hàng đầu dẫn tới đột quỵ và nhồi máu cơ tim. Đáng ngại hơn, phần lớn người mắc bệnh không hề nhận biết được tình trạng của bản thân. Nhiều thói quen sinh hoạt thường nhật tưởng chừng như vô hại lại chính là những thủ phạm âm thầm khiến chỉ số huyết áp của bạn vượt khỏi tầm kiểm soát.
Căng thẳng, lạm dụng caffeine và thiếu ngủ: Bộ ba gây áp lực lên tim mạch
Khi đối mặt với áp lực và căng thẳng trong cuộc sống, cơ thể chúng ta sẽ tự động kích hoạt trạng thái “chiến đấu hoặc bỏ chạy”. Trạng thái này kích thích hệ nội tiết giải phóng các hormone như adrenaline và cortisol, làm tim đập nhanh hơn và khiến hệ thống mạch máu bị co thắt lại. Nếu tình trạng căng thẳng chỉ diễn ra ngắn ngủi trong vài phút, cơ thể hoàn toàn có khả năng tự cân bằng trở lại. Tuy nhiên, nếu bạn để bản thân rơi vào tình trạng stress kéo dài liên tục, huyết áp sẽ bị giữ ở mức cao, từ đó gia tăng áp lực liên tục lên thành mạch.
Bên cạnh căng thẳng, thói quen tiêu thụ caffeine cũng cần được lưu ý. Nhiều người thường tìm đến một tách cà phê hay một lon nước tăng lực để lấy lại sự tỉnh táo tức thì. Thế nhưng, lượng caffeine nạp vào cơ thể lại có thể cản trở hoạt động của các chất tự nhiên giúp thư giãn thành mạch, khiến lòng mạch bị thắt chặt hơn. Đối với những người có cơ địa nhạy cảm với caffeine, chỉ cần một ly cà phê đậm đặc cũng đủ để kích hoạt cơn tăng huyết áp tạm thời.
Giấc ngủ ban đêm đóng vai trò vô cùng quan trọng, là khoảng thời gian vàng để cơ thể tự phục hồi và tái tạo năng lượng. Theo chu trình sinh học tự nhiên, huyết áp sẽ hạ xuống vào ban đêm. Khi bạn bị thiếu ngủ hoặc giấc ngủ bị gián đoạn, chu trình này sẽ bị phá vỡ. Đồng thời, nồng độ hormone gây stress lại tiếp tục duy trì ở mức cao trong suốt cả ngày. Về lâu dài, thói quen thiếu ngủ nghiêm trọng này sẽ dẫn đến tình trạng tăng huyết áp mạn tính.
Người dân đo kiểm tra huyết áp định kỳ để kịp thời phát hiện các dấu hiệu bất thường. Ảnh: Quỳnh Trần
Tự ý dùng thuốc thông mũi và lối sống ít vận động
Một thói quen rất phổ biến của nhiều người khi bị nghẹt mũi là tự ý ra hiệu thuốc mua các loại thuốc thông mũi không kê đơn để giải quyết nhanh triệu chứng khó chịu. Tuy nhiên, cơ chế hoạt động của nhóm thuốc này là làm co các mạch máu ở niêm mạc mũi để giảm sung huyết, nhưng đồng thời chúng cũng khiến các mạch máu khác trên toàn cơ thể bị co lại. Bác sĩ Amir Khan khuyến cáo rằng những người có tiền sử huyết áp cao cần phải luôn đọc kỹ hướng dẫn trước khi sử dụng các loại thuốc này, đồng thời lưu ý rằng chúng không có nhiều bằng chứng rõ ràng về hiệu quả điều trị lâu dài.
Song song với việc lạm dụng thuốc, thói quen ngồi làm việc liên tục hoặc nằm xem màn hình điện thoại, tivi suốt nhiều tiếng đồng hồ mà không vận động cũng là tác nhân nguy hiểm. Thói quen thụ động này làm chậm lưu lượng tuần hoàn máu, khiến cho thành mạch máu bị xơ cứng dần theo thời gian. Để cải thiện tình trạng này, các chuyên gia khuyên bạn nên dành ra những khoảng nghỉ ngắn trong ngày để đứng dậy đi bộ nhanh hoặc thực hiện các động tác giãn cơ nhẹ nhàng nhằm duy trì độ đàn hồi của lòng mạch, giúp kiểm soát chỉ số huyết áp tốt hơn.
Biến chứng nguy hiểm và giải pháp kiểm soát theo khuyến nghị y tế
Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) nhấn mạnh rằng tăng huyết áp là một bệnh lý cực kỳ phổ biến, đặc biệt là ở đối tượng người cao tuổi. Do thường không có biểu hiện triệu chứng rõ ràng ra bên ngoài, căn bệnh này được ví như “kẻ giết người thầm lặng”. Nếu không được phát hiện và kiểm soát kịp thời, tăng huyết áp có thể dẫn đến hàng loạt biến chứng nguy hiểm đe dọa tính mạng như suy tim, nhồi máu cơ tim, bệnh tim mạch, đột quỵ, bệnh thận mạn tính hoặc chứng sa sút trí tuệ do nguyên nhân mạch máu.
Để chủ động đưa huyết áp về ngưỡng an toàn, các chuyên gia y tế khuyến nghị người dân cần thực hiện lối sống lành mạnh:
- Duy trì một chế độ dinh dưỡng cân bằng và lành mạnh hàng ngày.
- Chủ động cắt giảm lượng muối trong khẩu phần ăn, hạn chế uống rượu bia và tuyệt đối tránh xa khói thuốc lá.
- Tiết chế lượng caffeine nạp vào cơ thể mỗi ngày.
- Thực hiện tập thể dục tối thiểu 150 phút mỗi tuần và tích cực giảm cân nếu đang trong tình trạng thừa cân.
Mặc dù các mối liên hệ giữa lối sống và huyết áp đã được làm rõ, y học hiện nay vẫn chưa thể xác định chính xác mức độ nhạy cảm cụ thể của từng cá nhân đối với caffeine, cũng như ngưỡng chịu đựng của thành mạch trước thói quen ngồi lâu ở mỗi nhóm tuổi khác nhau. Do đó, việc chủ động theo dõi chỉ số huyết áp định kỳ và tham vấn ý kiến từ các chuyên gia y tế là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe tim mạch của chính bạn.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
