7 phút đọc
Sơn La là tỉnh miền núi với địa hình phức tạp và dân cư phân tán, khiến việc xây dựng hạ tầng viễn thông gặp nhiều trở ngại. Nhằm giải quyết nhu cầu kết nối cấp bách của người dân, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng UBND tỉnh Sơn La đang bàn thảo phương án sử dụng Internet vệ tinh quỹ đạo thấp để phủ sóng tạm thời cho các điểm “trắng sóng” trong thời gian chờ xây dựng các trạm thu phát sóng di động (BTS).
Giải pháp phủ sóng tạm thời bằng Internet vệ tinh
Phương án ứng dụng công nghệ mới này được đưa ra tại cuộc làm việc giữa Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long và UBND tỉnh Sơn La vào ngày 25/8. Đây được xem là giải pháp tình thế nhằm đáp ứng nhu cầu kết nối ngay lập tức tại những khu vực chưa thể triển khai trạm BTS do địa hình hiểm trở hoặc chưa được đầu tư hạ tầng.
Theo kế hoạch, Bộ Khoa học và Công nghệ dự kiến trang bị tạm thời từ 1 đến 2 bộ thiết bị vệ tinh quỹ đạo thấp cho mỗi thôn, bản chưa có sóng tại Sơn La. Các thiết bị này sẽ được ưu tiên lắp đặt tại các nhà văn hóa hoặc khu vực trung tâm để tạo điểm kết nối bước đầu cho cộng đồng.
Điểm đặc biệt của phương án này là tính linh hoạt và tối ưu chi phí. Khi hạ tầng di động mặt đất được hoàn thiện và phủ sóng ổn định, các thiết bị vệ tinh này sẽ được thu hồi và điều chuyển đến những cụm dân cư vùng sâu, vùng xa khác đang gặp khó khăn tương tự. Cách làm này giúp tránh việc đầu tư dàn trải, lãng phí tại những khu vực có mật độ dân cư thưa thớt và địa hình khó tiếp cận.
Phân biệt ‘trắng sóng’ và ‘lõm sóng’ để tối ưu nguồn lực
Tại buổi làm việc, Thứ trưởng Phạm Đức Long nhấn mạnh tầm quan trọng của việc rà soát và phân loại chính xác tình trạng kết nối. Cụ thể, địa phương cần phân biệt rõ giữa hai khái niệm:
- Trắng sóng: Là những khu vực hoàn toàn chưa có tín hiệu di động. Đây là đối tượng được ưu tiên hàng đầu để đầu tư mới hoặc triển khai giải pháp vệ tinh tạm thời.
- Lõm sóng: Là những khu vực đã có sóng di động nhưng chất lượng kết nối yếu, chập chờn. Đối với các điểm này, giải pháp sẽ là tối ưu hóa và nâng cấp hạ tầng sẵn có thay vì đầu tư xây dựng lại từ đầu.
Theo số liệu đối soát, trong danh sách 77 địa bàn tỉnh Sơn La từng báo cáo trước đây, có 35 thôn, bản được xác định là “hoàn toàn trắng sóng”. Sau khi áp dụng các tiêu chí rà soát mới, địa phương cũng phát hiện thêm nhiều khu vực có chất lượng mạng chưa đạt yêu cầu để đưa vào phương án nâng cấp phù hợp.
Thực tế, trong giai đoạn 2021-2025, Sơn La đã có nhiều nỗ lực khi phối hợp với các doanh nghiệp viễn thông để phủ sóng cho 534 thôn, bản, đóng góp khoảng 16,5% vào tổng số thôn, bản được xóa trắng sóng trên quy mô toàn quốc. Tuy nhiên, rào cản về địa hình chia cắt vẫn là thách thức lớn khiến tình trạng thiếu sóng chưa thể giải quyết triệt để.
Lộ trình phủ sóng và phát triển hạ tầng cố định
Bên cạnh giải pháp vệ tinh tạm thời, lộ trình xây dựng hạ tầng kiên cố cũng đã được các bên thống nhất hành động. Theo đó, nhà mạng Viettel dự kiến hoàn thành hạ tầng cho thêm 17 thôn, bản ngay trong tháng 9 và tiếp tục hoàn thiện 38 thôn, bản còn lại trong quý IV/2026. Mục tiêu tổng thể là xử lý dứt điểm 55 thôn, bản chưa có sóng trong năm nay.
Song song với mạng di động, các đơn vị cũng thống nhất phương án kéo cáp quang đến các địa điểm trung tâm như nhà văn hóa thôn bản, điểm trường và cơ sở y tế. Những hộ gia đình có nhu cầu sử dụng Internet tốc độ cao cố định có thể chủ động kéo cáp từ các điểm kết nối trung tâm này về nhà mình.
Phó chủ tịch UBND tỉnh Sơn La, ông Đặng Ngọc Hậu, nhận định việc hoàn thiện hạ tầng kết nối cần đi đôi với chương trình chuyển đổi số toàn diện ở cơ sở. Tỉnh Sơn La đề xuất mô hình chuyển đổi số lấy các điểm dịch vụ công, nhà văn hóa tại thôn, bản làm hạt nhân kết nối, từ đó lan tỏa dần ra các hộ gia đình xung quanh. Mô hình này rất phù hợp với đặc thù dân cư sống phân tán ở vùng cao.
Kỳ vọng từ công nghệ Internet vệ tinh quỹ đạo thấp
Internet vệ tinh quỹ đạo thấp (LEO) là một giải pháp công nghệ mới nổi bật, đặc biệt sau khi dịch vụ Starlink của SpaceX bắt đầu rục rịch có những bước đi tiếp cận thị trường Việt Nam từ giữa tháng 8. Nhờ truyền tín hiệu trực tiếp từ không gian, công nghệ này loại bỏ hoàn toàn rào cản về địa hình mặt đất, rất lý tưởng cho các vùng núi cao, hải đảo hoặc phương tiện di chuyển trên biển, trên không.
Theo thông tin giới thiệu từ nhà cung cấp, kết nối vệ tinh quỹ đạo thấp có thể đạt tốc độ tối đa lên tới 340 Mbps, đủ đáp ứng mượt mà các nhu cầu học tập, làm việc trực tuyến và sử dụng dịch vụ công của người dân.
Hạ tầng kết nối vững chắc được coi là chìa khóa để Sơn La hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Khung kiến trúc chính quyền số cấp tỉnh, dự kiến hoàn thành trước ngày 29/1/2027. Việc kết hợp linh hoạt giữa Internet vệ tinh, mạng di động 4G/5G và cáp quang sẽ giúp rút ngắn đáng kể khoảng cách số giữa vùng cao và miền xuôi.
Những câu hỏi cần tiếp tục theo dõi
Mặc dù phương án sử dụng Internet vệ tinh mở ra hướng đi đầy triển vọng, vẫn còn một số yếu tố thực tế cần được làm rõ trong thời gian tới:
- Chi phí vận hành, bảo trì và giá cước dịch vụ Internet vệ tinh khi triển khai thực tế tại các thôn bản sẽ do ngân sách nhà nước chi trả hay có sự hỗ trợ từ doanh nghiệp viễn thông?
- Đơn vị cung cấp dịch vụ vệ tinh cụ thể được lựa chọn cho dự án tại Sơn La là bên nào, và tiến độ lắp đặt bộ thiết bị đầu tiên dự kiến vào thời điểm nào?
- Hiệu quả kết nối thực tế của thiết bị vệ tinh trong điều kiện thời tiết sương mù, mưa bão đặc trưng của vùng núi phía Bắc sẽ ra sao?
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
