7 phút đọc
Nhiều người trẻ bận rộn hiện nay thường có thói quen sinh hoạt không điều độ, ăn uống lệch giờ và cố gắng “bù đắp” bằng những bữa ăn giàu dinh dưỡng. Tuy nhiên, phương pháp này thường dẫn đến tình trạng đầy bụng, khó tiêu và mệt mỏi kéo dài. Dưới đây là những phân tích và lời khuyên từ chuyên gia y học cổ truyền về vấn đề này.
Khuyến cáo: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo dựa trên chia sẻ của chuyên gia Nam y, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa chuyên sâu. Độc giả gặp các triệu chứng tiêu hóa nghiêm trọng hoặc kéo dài nên đến các cơ sở y tế để được thăm khám trực tiếp.
Ăn uống thất thường và thói quen bồi bổ sai cách gây hại hệ tiêu hóa ra sao?
Trong cuộc sống hiện đại, áp lực công việc khiến nhiều người thường xuyên bỏ bữa sáng, ăn trưa vội vàng, đợi đến khi thật đói mới ăn hoặc ăn quá sát giờ đi ngủ. Để bù đắp lại năng lượng thiếu hụt, không ít người lựa chọn bồi bổ bằng những món ăn nhiều chất dinh dưỡng vào một bữa duy nhất trong ngày. Trường hợp của chị Hoa (34 tuổi, Hà Nội) gặp tình trạng thường xuyên ăn không đúng giờ, bồi bổ nhiều món giàu dinh dưỡng nhưng lại bị đầy nặng bụng là một ví dụ điển hình.
Theo Lương y Đỗ Minh Tuấn (Hội Nam Y Việt Nam), thói quen ăn uống thất thường ban đầu có thể chỉ gây ra cảm giác ăn không ngon miệng. Tuy nhiên, nếu tình trạng này kéo dài, hệ tiêu hóa sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng dẫn đến các triệu chứng như đầy bụng, chậm tiêu, dễ buồn ngủ sau khi ăn, nặng bụng, kèm theo sự rối loạn đại tiện (lúc táo, lúc lỏng).
Chuyên gia nhấn mạnh rằng, cơ thể chúng ta không chỉ đơn thuần cần nạp thức ăn, mà quan trọng hơn là cần có khả năng tiếp nhận và chuyển hóa nguồn dinh dưỡng đó. Khi giờ giấc sinh hoạt bị đảo lộn, khả năng chuyển hóa và tiêu hóa của cơ thể sẽ bị suy giảm, khiến thức ăn không thể biến đổi hiệu quả thành nguồn nuôi dưỡng cơ thể.
Nguyên tắc ăn uống giúp phục hồi và bảo vệ hệ tiêu hóa
Để duy trì một hệ tiêu hóa khỏe mạnh, Lương y Đỗ Minh Tuấn cho biết mấu chốt không chỉ nằm ở việc chúng ta lựa chọn món ăn gì, mà còn ở cách ăn, thời điểm ăn và sự điều độ trong lối sống hằng ngày. Bữa ăn lý tưởng không phải là càng nhiều món càng tốt, mà phải phù hợp với khả năng tiêu hóa, có đủ các nhóm chất cần thiết, được chế biến phù hợp và thưởng thức trong trạng thái tinh thần thoải mái.
Dưới đây là những nguyên tắc cụ thể được chuyên gia khuyến nghị:
1. Chỉ nên ăn no đến 7-8 phần
Nhiều người có thói quen “ăn cố” khi gặp món ăn ngon hoặc cố ăn cho đến khi căng bụng mới dừng. Việc ăn quá no này vô tình ép hệ tiêu hóa phải hoạt động quá tải. Khi lượng thức ăn đưa vào vượt quá khả năng xử lý, thức ăn sẽ bị ứ trệ trong dạ dày, sinh ra hiện tượng đầy bụng, ợ hơi và về lâu dài sẽ gây hại cho sức khỏe tổng thể. Nguyên tắc vàng là chỉ nên ăn no khoảng 7 đến 8 phần. Thời điểm dừng đũa lý tưởng là khi bụng không còn cảm giác đói nhưng vẫn nhẹ nhõm, thoải mái, tạo ra một khoảng trống cần thiết để dạ dày có sức nhào trộn và tiêu hóa thức ăn.
2. Lựa chọn món ăn dễ tiêu hóa
Đối với những người thường xuyên bị đầy bụng, chậm tiêu, việc xây dựng thực đơn cần được lưu ý kỹ hơn. Chuyên gia khuyên nên ưu tiên lựa chọn những món ăn dễ tiêu, được chế biến chín mềm. Đồng thời, nên tránh việc nạp quá nhiều món ăn khác nhau cùng một lúc trong một bữa ăn, bởi điều này sẽ khiến hệ tiêu hóa gặp khó khăn trong việc xử lý và hấp thụ dinh dưỡng.
3. Duy trì giờ ăn ổn định và ăn chậm, nhai kỹ
Việc thiết lập và duy trì một khung giờ ăn tương đối ổn định mỗi ngày là vô cùng quan trọng. Bạn không nên để cơ thể rơi vào trạng thái quá đói rồi mới ăn một lượng lớn thức ăn cùng lúc. Bên cạnh đó, cần hạn chế tối đa việc ăn quá sát giờ đi ngủ để tránh gây áp lực cho dạ dày vào ban đêm. Khi ăn, hãy chú ý ăn chậm và nhai thật kỹ nhằm giúp cơ thể có đủ thời gian tiếp nhận, kích hoạt các enzym tiêu hóa hoạt động hiệu quả.
Lắng nghe cơ thể và cá nhân hóa chế độ dinh dưỡng
Một điểm quan trọng khác được Lương y Đỗ Minh Tuấn lưu ý là không có một chế độ ăn uống nào hoàn hảo và phù hợp cho tất cả mọi người. Cùng một món ăn bổ dưỡng, có người ăn vào cảm thấy cơ thể khỏe khoắn, tràn đầy năng lượng, nhưng cũng có người lại bị đầy bụng, tiêu hóa kém.
Do đó, mỗi cá nhân cần phải chủ động lắng nghe cơ thể mình sau mỗi bữa ăn để tự điều chỉnh thực đơn và thói quen sinh hoạt cho phù hợp nhất. Khi nền tảng tiêu hóa bên trong được chăm sóc đúng cách và điều độ, cơ thể mới có đủ điều kiện để tự phục hồi và duy trì sự cân bằng tự nhiên.
“Bữa ăn không phải là càng nhiều món càng tốt mà còn phù hợp với khả năng tiêu hóa, có đủ nhóm chất cần thiết, chế biến phù hợp và ăn trong trạng thái thoải mái.” – Lương y Đỗ Minh Tuấn.
Kết luận và những điều cần lưu ý thêm
Tóm lại, việc ăn uống lệch giờ rồi cố gắng bù đắp bằng các món ăn giàu dinh dưỡng là một thói quen phản khoa học, dễ gây quá tải cho dạ dày và hệ tiêu hóa. Thay vào đó, sự điều độ, ăn vừa đủ no (7-8 phần) và lựa chọn thực phẩm dễ tiêu hóa mới là chìa khóa giúp cơ thể chuyển hóa năng lượng tốt nhất.
Tuy nhiên, độc giả cũng cần lưu ý rằng tình trạng đầy bụng, khó tiêu, đại tiện thất thường đôi khi có thể là biểu hiện của các bệnh lý tiêu hóa thực thể sâu xa hơn (chẳng hạn như viêm loét dạ dày, hội chứng ruột kích thích, hoặc các vấn đề về gan mật…) mà một chế độ ăn điều độ đơn thuần chưa thể giải quyết triệt để. Nguồn thông tin hiện tại chưa đề cập đến các xét nghiệm hay chẩn đoán lâm sàng cụ thể cho trường hợp của chị Hoa. Vì vậy, nếu chị Hoa đã thay đổi thói quen ăn uống theo các hướng dẫn trên nhưng tình trạng đầy nặng bụng vẫn không thuyên giảm, việc đến gặp bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa để thăm khám và nội soi là vô cùng cần thiết.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
