6 phút đọc
Nhiều người bận rộn thường có xu hướng bỏ bữa, ăn lệch giờ rồi sau đó cố gắng ‘bồi bổ’ bằng các món ăn giàu dinh dưỡng với mong muốn bù đắp năng lượng cho cơ thể. Tuy nhiên, thói quen này thường dẫn đến phản ứng ngược khiến bụng luôn nặng nề, đầy chướng. Đây cũng là tình trạng thực tế của chị Hoa (34 tuổi, Hà Nội) gửi câu hỏi nhờ tư vấn về chuyên mục Sức khỏe & Dinh dưỡng.
Giải đáp về vấn đề này, Lương y Đỗ Minh Tuấn (Hội Nam Y Việt Nam) đã chỉ ra những sai lầm phổ biến trong thói quen ăn uống của người bận rộn và đưa ra các nguyên tắc khoa học giúp phục hồi hệ tiêu hóa hoạt động trơn tru.
Khi việc bồi bổ phản tác dụng do ăn uống sai giờ
Do áp lực công việc, nhiều người thường để giờ giấc sinh hoạt bị đảo lộn hoàn toàn. Các thói quen xấu như bỏ bữa sáng, ăn trưa vội vã, chỉ ăn khi thấy quá đói hoặc ăn quá sát giờ đi ngủ diễn ra thường xuyên. Chị Hoa chia sẻ bản thân thường xuyên ăn uống không đúng giờ nên đã chủ động bồi bổ thêm nhiều món ăn giàu chất dinh dưỡng, nhưng hệ quả là bụng luôn trong trạng thái đầy hơi và nặng nề.
Theo phân tích từ Lương y Đỗ Minh Tuấn, ban đầu thói quen sinh hoạt thất thường này chỉ gây ra cảm giác ăn không ngon miệng. Tuy nhiên, nếu tình trạng này kéo dài liên tục, cơ thể sẽ xuất hiện các triệu chứng rõ rệt hơn như đầy bụng, chậm tiêu hóa, dễ buồn ngủ ngay sau khi ăn, nặng bụng và gặp các vấn đề về đại tiện (lúc táo, lúc lỏng). Về lâu dài, sự xáo trộn này sẽ gây tổn hại nghiêm trọng đến khả năng chuyển hóa và tiêu hóa của cơ thể.
Chuyên gia nhấn mạnh rằng cơ thể không chỉ đơn thuần cần nạp thức ăn để duy trì hoạt động, mà quan trọng hơn là phải có khả năng tiếp nhận và chuyển hóa lượng thức ăn đó. Khi hệ tiêu hóa đã bị suy yếu do thói quen ăn uống lệch giờ, việc liên tục nạp thêm các món ăn quá nhiều dưỡng chất sẽ vô tình tạo ra áp lực quá tải. Thức ăn không thể chuyển hóa tốt để tạo thành nguồn dinh dưỡng nuôi cơ thể mà bị ứ trệ lại bên trong ống tiêu hóa.
Các nguyên tắc ăn uống khoa học để cải thiện hệ tiêu hóa
Để xây dựng một hệ tiêu hóa khỏe mạnh, chìa khóa không chỉ nằm ở việc lựa chọn món ăn bổ dưỡng, mà còn phụ thuộc chặt chẽ vào cách ăn, thời điểm ăn và sự điều độ trong sinh hoạt hàng ngày. Bữa ăn lý tưởng không phải là bữa ăn càng nhiều món càng tốt, mà phải phù hợp với năng lực tiêu hóa thực tế của cơ thể, có đầy đủ các nhóm chất cần thiết, chế biến phù hợp và được thưởng thức trong trạng thái tinh thần thoải mái.
Dưới đây là những nguyên tắc ăn uống được Lương y Đỗ Minh Tuấn khuyến nghị áp dụng:
- Ưu tiên thực phẩm dễ tiêu: Đối với những người thường xuyên bị đầy bụng và chậm tiêu hóa, nên ưu tiên lựa chọn các món ăn dễ tiêu, được nấu chín mềm. Cần tránh việc ăn quá nhiều món ăn phức tạp cùng một lúc, khiến cơ thể gặp khó khăn trong quá trình xử lý và hấp thu.
- Duy trì giờ ăn ổn định: Cách tốt nhất là cố gắng giữ giờ giấc các bữa ăn tương đối ổn định hàng ngày. Tránh việc để cơ thể quá đói rồi mới ăn bù một lượng lớn thức ăn, đồng thời hạn chế tối đa việc ăn sát giờ đi ngủ.
- Ăn chậm và nhai kỹ: Thói quen này giúp hệ tiêu hóa có đủ thời gian chuẩn bị và tiếp nhận thức ăn một cách chủ động, giảm áp lực co bóp cho dạ dày.
- Nguyên tắc ăn no 7-8 phần: Thói quen thấy món ngon là ăn cố cho đến khi căng bụng cực kỳ gây hại cho dạ dày. Việc ăn quá no buộc hệ tiêu hóa phải làm việc quá tải, khiến thức ăn bị ứ trệ, sinh ra đầy hơi, ợ hơi và ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe. Do đó, bạn chỉ nên ăn no đến khoảng 7-8 phần mười. Khi dừng đũa, bụng không còn cảm giác đói nhưng vẫn nhẹ nhõm, thoải mái, chừa lại khoảng trống cần thiết để dạ dày có sức nhào trộn và tiêu hóa thức ăn.
Cá nhân hóa bữa ăn và lắng nghe cơ thể
Một điểm quan trọng khác được chuyên gia lưu ý là không có bất kỳ một chế độ ăn uống chuẩn mực nào có thể phù hợp cho tất cả mọi người. Cùng một món ăn, có người ăn vào thấy cơ thể khỏe khoắn, tràn đầy năng lượng, nhưng cũng có người lại bị đầy bụng, tiêu hóa kém. Do đó, mỗi người cần tự lắng nghe phản ứng của cơ thể để chủ động điều chỉnh thực đơn hàng ngày sao cho phù hợp nhất. Khi nền tảng sức khỏe bên trong được chăm sóc đúng cách, cơ thể sẽ có đủ điều kiện để tự duy trì sự cân bằng tự nhiên.
Khuyến cáo sức khỏe và những thông tin chưa xác định
Khuyến cáo từ ban biên tập: Các thông tin tư vấn từ Lương y Đỗ Minh Tuấn trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, hỗ trợ bạn đọc cải thiện thói quen ăn uống và sinh hoạt hàng ngày. Bài viết này hoàn toàn không thay thế cho các chẩn đoán, xét nghiệm y khoa hay phác đồ điều trị chuyên sâu của bác sĩ. Trong trường hợp tình trạng đầy chướng bụng, chậm tiêu hoặc rối loạn đại tiện kéo dài không thuyên giảm, người bệnh cần đến ngay các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám trực tiếp.
Hiện tại, đối với trường hợp của chị Hoa (34 tuổi, Hà Nội), nguồn tin y tế chưa cung cấp các dữ liệu chi tiết về: danh sách cụ thể các món ăn bổ dưỡng chị đang sử dụng hàng ngày, thời gian chính xác các bữa ăn bị lệch, cũng như tiền sử bệnh lý dạ dày hay đường ruột của chị (nếu có). Do đó, để có được lời khuyên dinh dưỡng chính xác nhất và loại trừ các bệnh lý đường tiêu hóa tiềm ẩn, chị Hoa cần thực hiện các thăm khám lâm sàng chuyên sâu tại bệnh viện.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
