7 phút đọc
Một cuộc điều tra quy mô lớn của các công tố viên Hàn Quốc đang phơi bày những góc khuất đằng sau sự trỗi dậy thần tốc của ChangXin Memory Technologies (CXMT) – nhà sản xuất chip nhớ hàng đầu Trung Quốc. Theo các tài liệu rò rỉ từ tòa án, CXMT bị cáo buộc đã thực hiện một kế hoạch dài hạn nhằm thâu tóm công nghệ sản xuất DRAM 10 nm cùng đội ngũ nhân sự chất lượng cao từ gã khổng lồ Samsung Electronics.
‘Dự án Hợp Phì’ và hành trình đi tắt đón đầu quy trình 10 nm
Theo nhật báo NoCut News của Hàn Quốc, các tài liệu từ công tố viên tiết lộ CXMT đã thành lập một kế hoạch mang mật danh “Dự án Hợp Phì” vào tháng 8/2016, chỉ vỏn vẹn hai tháng sau khi công ty này được ra đời tại tỉnh An Huy, Trung Quốc. Dự án này được vạch ra bởi trưởng bộ phận nghiên cứu của CXMT, người đồng thời là một cựu lãnh đạo cấp cao của Samsung Electronics.
Mục tiêu cốt lõi của dự án là phải sở hữu bằng được tài liệu tổng hợp quy trình (PRP) sản xuất DRAM 10 nm của Samsung trước tháng 9/2016. Đây là bộ tài liệu cực kỳ bảo mật gồm 620 bước, chứa toàn bộ thông số thiết bị và các giá trị kỹ thuật đầu vào của hệ thống sản xuất. Đối với các hãng bán dẫn, đây là những bí mật công nghệ không thể dễ dàng mua được bằng tiền hay thời gian đơn thuần.
Khác với việc thiết kế chip, quy trình sản xuất hàng loạt là thứ không thể có được chỉ bằng cách tuyển dụng một vài nhân sự giỏi. Nó đòi hỏi sự tích lũy kinh nghiệm thực tế qua nhiều năm vận hành, sửa lỗi liên tục để tối ưu hóa sản lượng. Để xây dựng được quy trình sản xuất DRAM 10 nm này, Samsung Electronics đã phải đầu tư tới 1.600 tỷ won (tương đương 1,1 tỷ USD) trong vòng 5 năm.
Ban đầu, CXMT đã cố gắng tự sản xuất chip 18 nm dựa trên trí nhớ của các kỹ sư vừa tuyển dụng từ Samsung. Tuy nhiên, phương án này đã thất bại do không đạt hiệu quả. Chỉ đến khi thu thập thành công PRP của Samsung vào tháng 9/2016, công ty Trung Quốc mới có thể tự xây dựng bộ tài liệu quy trình cho riêng mình.
Tốc độ phát triển ‘bất khả thi’ đối với một tân binh bán dẫn
Bên cạnh việc lấy được PRP, “Dự án Hợp Phì” còn vạch rõ lộ trình tuyển dụng các kỹ sư then chốt của Samsung trước tháng 10/2016, hoàn thành nghiên cứu phát triển vào tháng 7/2017 và bắt đầu sản xuất tấm wafer DRAM đầu tiên vào tháng 8/2018 với sản lượng ban đầu là 10.000 tấm mỗi tháng.
Theo đánh giá từ chuyên trang công nghệ Tom’s Hardware, việc một công ty khởi đầu từ con số không, không hề có cơ sở hạ tầng nghiên cứu hay kế hoạch cụ thể tại thời điểm năm 2016, lại có thể xuất xưởng tấm wafer DRAM đầu tiên chỉ sau hai năm là một thành tích chưa từng có tiền lệ. Trên thực tế, quá trình xây dựng và vận hành một nhà máy sản xuất chip thông thường đã mất từ 2 đến 4 năm, chưa tính đến thời gian nghiên cứu phát triển thiết kế chip. Thành công này được nhận định là gần như bất khả thi nếu không có sự giúp sức từ tài liệu sở hữu trí tuệ của đối thủ cạnh tranh.
Đến năm 2019, CXMT chính thức công bố tự thiết kế chip DDR4 dung lượng 8 Gb bằng thứ mà họ gọi là “công nghệ độc lập, mang tính nhảy cóc” và bắt đầu thương mại hóa sản phẩm tại thị trường Trung Quốc.
Thiệt hại khổng lồ của Samsung và sự thay đổi cục diện thị trường
Vụ việc bắt đầu bị cơ quan chức năng Hàn Quốc sờ gáy từ tháng 1/2024 khi phát hiện các dấu hiệu rò rỉ công nghệ cốt lõi sang Trung Quốc từ năm 2016. Vào ngày 23/12/2025, Đơn vị Điều tra Tội phạm công nghệ thông tin thuộc Văn phòng Công tố quận Trung tâm Seoul đã chính thức truy tố 10 cựu nhân viên và nhà nghiên cứu của Samsung Electronics vì hành vi làm rò rỉ công nghệ quốc gia.
Trong số các nghi phạm, một chuyên gia bị cáo buộc đã sao chép tay toàn bộ dữ liệu quy trình sản xuất DRAM 10 nm của Samsung lên 12 trang giấy, sau đó mang số tài liệu này đến CXMT khi đầu quân cho hãng này vào tháng 9/2016.
Các công tố viên Hàn Quốc ước tính Samsung có thể đã phải chịu thiệt hại ít nhất hàng chục nghìn tỷ won. Trong khi đó, Tom’s Hardware nhận định con số thiệt hại thực tế có thể lên tới khoảng 40.000 tỷ won (tương đương 29,5 tỷ USD).
Nhờ những công nghệ có được, kết hợp với làn sóng bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), CXMT đã ghi nhận mức tăng trưởng đáng kinh ngạc. Thị phần DRAM toàn cầu của công ty đã nhảy vọt từ 4% trong quý II/2025 lên tới 10% chỉ sau một năm (quý II/2026). Sự bứt phá này cũng đánh dấu lần đầu tiên sau hơn một thập kỷ, nhóm ba ông lớn chip nhớ gồm Samsung, Micron và SK Hynix nắm giữ dưới 90% thị phần toàn cầu.
Quy mô sản xuất của CXMT hiện đã mở rộng ra ba nhà máy chuyên chế tạo wafer 300 mm, dự kiến đạt công suất 350.000 tấm mỗi tháng trong năm nay, áp sát sản lượng 375.000 – 385.000 tấm của Micron. Hãng cũng đang lên kế hoạch xây dựng nhà máy thứ hai tại Bắc Kinh với mục tiêu nâng tổng sản lượng vượt mốc 600.000 wafer mỗi tháng khi đi vào hoạt động.
Sự tăng trưởng này còn mang lại quả ngọt tài chính khổng lồ cho CXMT khi doanh thu quý II/2026 tăng tới 716%. Đợt mở bán công khai (IPO) vào tháng 7 trên sàn chứng khoán STAR tại Thượng Hải đã đẩy giá trị cổ phiếu công ty tăng 466%, giúp CXMT huy động thành công 8,6 tỷ USD và trở thành nhà sản xuất chip đắt giá nhất trên thị trường chứng khoán Trung Quốc.
Những câu hỏi lớn còn bỏ ngỏ
Mặc dù các cơ quan pháp luật Hàn Quốc đã tiến hành truy tố các cựu nhân viên liên quan, vụ việc này vẫn để lại nhiều câu hỏi lớn chưa có lời giải đáp. Liệu Samsung có thể thực hiện các biện pháp pháp lý quốc tế nào để đòi bồi thường thiệt hại hoặc ngăn chặn việc CXMT tiếp tục sử dụng các công nghệ bị cáo buộc là rò rỉ này hay không? Ngoài ra, trong bối cảnh các cuộc kiểm soát công nghệ toàn cầu đang thắt chặt, phản ứng của các đối tác quốc tế đối với sản phẩm DRAM của CXMT trong tương lai sẽ ra sao vẫn là một dấu hỏi lớn cần tiếp tục theo dõi.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
