5 phút đọc
Thói quen sử dụng bình nước cá nhân trong nhiều tuần nhưng chỉ tráng sơ bằng nước sạch có thể khiến dụng cụ này trở thành môi trường thuận lợi cho mầm bệnh phát triển. Theo các nghiên cứu y tế và khuyến cáo từ chuyên gia, bình nước không được cọ rửa đúng cách bằng xà phòng định kỳ có thể tích tụ lượng vi khuẩn cao gấp hàng chục nghìn lần so với bệ ngồi bồn cầu.
Cơ chế hình thành màng sinh học và nguy cơ vi khuẩn tích tụ
Nhiều người dùng có thói quen tái sử dụng bình đựng nước trong thời gian dài mà không cọ rửa, hoặc chỉ tráng sơ qua trước khi đổ nước mới. Bác sĩ Jason Singh, chuyên gia chăm sóc sức khỏe ban đầu làm việc tại bang Virginia (Mỹ), cảnh báo thói quen này vô tình khiến bình nước trở thành môi trường lý tưởng cho vi khuẩn tích tụ và sinh sôi.
Cụ thể, mỗi khi người dùng uống nước, vi sinh vật từ khoang miệng – bao gồm liên cầu khuẩn (strep) cùng các vi khuẩn gram dương khác – sẽ theo nước bọt di chuyển vào bên trong bình, tạo thành một hệ sinh thái vi khuẩn.
Các nghiên cứu cho thấy phần lớn vi sinh vật có thể tạo thành một lớp màng sinh học (biofilm) trên bề mặt bình chỉ sau 48 giờ. Lớp màng này đóng vai trò như chiếc khiên bảo vệ vi khuẩn, giúp chúng tiếp tục nhân lên, liên kết và phát tán mầm bệnh. Giới khoa học ước tính màng sinh học liên quan đến 65-80% các ca nhiễm trùng ở người, điển hình là những ca liên quan tới thiết bị y tế như ống thông hay van tim.
Bên cạnh đó, một nghiên cứu vào năm 2023 cũng chỉ ra rằng lượng vi khuẩn tích tụ trên bình nước tái sử dụng có thể cao gấp 40.000 lần so với bệ ngồi bồn cầu.
Hướng dẫn vệ sinh bình nước đúng cách theo lời khuyên chuyên gia
Để ngăn chặn vi khuẩn tích tụ và phá vỡ lớp màng sinh học, các chuyên gia đã đưa ra khuyến cáo chi tiết về phương pháp cũng như tần suất làm sạch bình nước:
- Tần suất cọ rửa: Bác sĩ Jason Singh khuyến cáo nên cọ rửa bình bằng xà phòng hai ngày một lần. Một số chuyên gia khác khuyên nên rửa bình hàng ngày nếu sử dụng thường xuyên, và chậm nhất là một tuần một lần.
- Quy trình làm sạch: Bác sĩ Jason Singh gợi ý kết hợp nước nóng, nước rửa chén và chổi cọ chuyên dụng nhằm phá vỡ lớp màng sinh học bám ở thành bình bằng lực cơ học, sau đó úp ngược để bình khô hoàn toàn.
- Cọ rửa toàn diện: Các nhà sinh vật học tại Đại học Alabama ở Birmingham (Mỹ) lưu ý người dùng cần dùng cọ chà kỹ cả mặt trong lẫn mặt ngoài bình – nơi bụi bẩn và vi khuẩn dễ ẩn nấp – rồi tráng lại bằng nước sạch.
- Khử trùng chuyên sâu: Để xử lý mốc và vi khuẩn cứng đầu, nhóm nhà sinh vật học tại Đại học Alabama ở Birmingham cho biết có thể dùng dung dịch tẩy pha loãng hoặc chất sát khuẩn chuyên dùng cho đồ dùng ăn uống, sau đó phơi khô trước khi sử dụng lại.
Khuyến cáo vệ sinh vòi nước uống đi kèm
Ngoài thân bình, các bộ phận tiếp xúc trực tiếp như vòi nước uống cũng cần được làm sạch định kỳ. Theo nghiên cứu từ nhóm tác giả tại Đại học Tufts, việc ngâm đầu vòi nước trong nước vừa đun sôi khoảng 5 phút có thể loại bỏ hoàn toàn vi khuẩn E. coli.
Cảnh báo sức khỏe: Các thông tin trong bài viết được tổng hợp từ nguồn nghiên cứu và chuyên gia y tế nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo chung, không dùng để tự chẩn đoán hay thay thế tư vấn, điều trị từ bác sĩ.
Những điểm nghiên cứu chưa đề cập
Dù các số liệu đã chứng minh vi khuẩn và màng sinh học phát triển nhanh chóng trong bình nước, nguồn tài liệu hiện tại chưa làm rõ sự khác biệt về khả năng bám dính vi khuẩn giữa các chất liệu bình cụ thể (như nhựa, thủy tinh hay inox). Ngoài ra, mức độ ảnh hưởng lâm sàng của lượng vi khuẩn này tới từng đối tượng sức khỏe cụ thể vẫn cần thêm các đánh giá chuyên sâu hơn.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
