5 phút đọc
Từ thói quen đun các loại lá tươi hằng ngày của người dân vùng quê, các nguyên liệu dân dã như lá vối nếp, lá sen và tía tô đã được nghiên cứu đưa vào quy trình chế biến sấy lạnh bài bản. Mô hình sản xuất trà thảo mộc tại xã Cẩm Tú (Thanh Hóa) không chỉ tận dụng nguồn nông sản sẵn có mà còn mang đến một góc nhìn mới trong việc nâng cao giá trị cho thức uống truyền thống.
Thức uống dân dã từ vườn nhà bước vào quy trình chế biến bài bản
Thói quen hái các loại lá quanh nhà như lá vối, lá sen, tía tô đem đun nước uống đã gắn liền với đời sống thường nhật của người dân ở nhiều vùng quê Việt Nam. Tuy nhiên, các nguyên liệu này chủ yếu được sử dụng ở dạng tươi hoặc phơi nắng thủ công theo kinh nghiệm dân gian, dễ làm suy giảm hương vị tự nhiên và khó bảo quản lâu dài.
Nhận thấy đầm sen rộng 0,7 ha của gia đình rớt giá cùng những cây vối nếp cổ thụ trong làng bị bỏ phí, chị Phạm Thị Hiệp (35 tuổi, ở thôn Bắc Sơn, xã Cẩm Tú, Thanh Hóa) đã tìm hướng đi mới cho các loại nguyên liệu này. Sau khi rời công việc cán bộ xã sau 12 năm gắn bó, chị sử dụng khoản trợ cấp thôi việc gần 147 triệu đồng cùng số tiền 200 triệu đồng vay mượn từ gia đình để xây dựng nhà xưởng rộng 95 m2, bắt đầu sản xuất dòng trà thảo mộc mang tên Mộc Sa.
Nguyên liệu chọn lọc và kỹ thuật sấy lạnh giữ trọn hương vị
Trong ẩm thực và chế biến thức uống thảo mộc, khâu thu hái và xử lý nhiệt đóng vai trò quyết định đến màu sắc cũng như hương vị thành phẩm. Nhờ tham gia khóa đào tạo về chế biến dược liệu và bào chế y học cổ truyền tại Trường Trung cấp Y tế Hà Nội, quy trình thu gom và chế biến nguyên liệu tại xưởng được thực hiện theo các tiêu chuẩn kỹ thuật rõ ràng:
- Lá sen bánh tẻ: Được thu hái trực tiếp từ đầm sen của gia đình vào khoảng 5 giờ sáng để đảm bảo độ tươi nguyên và giữ trọn hương thơm tự nhiên trước khi đưa vào sơ chế.
- Lá vối nếp cổ thụ: Khai thác từ những cây vối nếp lâu năm sẵn có tại địa phương, mang lại hậu vị đặc trưng cho thức trà.
- Lá tía tô: Xưởng chủ động liên kết với các hộ nông dân trên địa bàn để mở rộng vùng trồng, tạo nguồn nguyên liệu ổn định.
Thay vì phơi nắng thủ công dễ khiến lá bị biến màu và thất thoát hương vị, xưởng đầu tư hệ thống phòng sấy lạnh. Phương pháp sấy lạnh giúp rút nước từ từ ở nhiệt độ phù hợp, giữ cho nguyên liệu không bị sẫm màu, bảo toàn được hương vị đặc trưng và các đặc tính tự nhiên của thảo mộc. Toàn bộ quá trình từ khâu thu hái, chế biến đến đóng gói đều được quản lý thông qua mã QR để kiểm soát nguồn gốc.
Mở ra hướng đi mới cho nông sản địa phương
Sau 4 tháng bắt tay vào khởi nghiệp, đầu tháng 10, xưởng trà đã vận hành liên tục để đóng gói và hoàn thành đợt giao hàng đầu tiên. Đến cuối tháng 10/2026, mô hình sản xuất trà thảo mộc của chị Hiệp đã xuất sắc giành giải Ba tại cuộc thi khởi nghiệp thanh niên cấp tỉnh.
Hiện tại, cơ sở chế biến này đang tạo việc làm cho 4 lao động địa phương, đồng thời bao tiêu sản phẩm tía tô cho bà con nông dân trong khu vực. Việc chuyển đổi từ cách dùng lá tươi thô sơ sang sản phẩm trà sấy lạnh đóng gói không chỉ giúp kéo dài thời gian bảo quản mà còn nâng cao giá trị cho các loại cây cỏ quen thuộc trong đời sống.
Những thông tin cần tiếp tục cập nhật
Dù quy trình thu hái và công nghệ sấy lạnh đã được giới thiệu, nguồn tin hiện chưa cung cấp chi tiết về tỷ lệ phối trộn giữa các thành phần lá sen, lá vối và tía tô trong từng dòng sản phẩm trà Mộc Sa. Bên cạnh đó, các thông số kỹ thuật cụ thể như nhiệt độ sấy, thời gian sấy lạnh tiêu chuẩn cũng như hướng dẫn nhiệt độ nước và thời gian ủ trà lý tưởng để đạt hương vị chuẩn nhất vẫn cần được làm rõ thêm trong thời gian tới.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
