7 phút đọc
Bộ Y tế: Đề xuất người dưới 15 tuổi được hiến mô tái sinh cho cha mẹ anh chị em ruột – Họp báo chiều 27/10, Thứ trưởng Y tế Vũ Mạnh Hà cho biết dự thảo luật hiến ghép tạng (sửa đổi) đề xuất người dưới 15 tuổi được hiến mô tái sinh cho cha mẹ anh chị em ruột khi không có người hiến trưởng thành phù hợp.
1. Bối cảnh sức khỏe
Hà NộiHọp báo chiều 27/10, Thứ trưởng Y tế Vũ Mạnh Hà cho biết dự thảo luật hiến ghép tạng (sửa đổi) đề xuất người dưới 15 tuổi được hiến mô tái sinh cho cha mẹ anh chị em ruột khi không có người hiến trưởng thành phù hợp.
Đề xuất này, theo Thứ trưởng Hà, trên cơ sở tham khảo hướng dẫn của Tổ chức Y tế Thế giới và kinh nghiệm quốc tế. Dự thảo thiết kế các điều kiện chặt chẽ, đặt quyền và lợi ích của trẻ lên hàng đầu. Theo đó, cấm lấy bộ phận cơ thể của người dưới 18 tuổi khi còn sống; chỉ xem xét cho phép hiến mô tái sinh, như tế bào gốc tạo máu, trong những trường hợp giới hạn.
Điều 20 Công ước Oviedo của Hội đồng châu Âu cho phép hiến mô tái sinh để điều trị cho anh, chị, em ruột trong những điều kiện chặt chẽ: không có người hiến tương hợp, người hiến không phản đối.
Đối với hiến tạng sau khi qua đời, số liệu năm 2023 của Hội đồng châu Âu ghi nhận nhiều quốc gia như Mỹ, Anh, Đức, Australia, Italy, Thái Lan, Malaysia đã triển khai đối với người dưới 18 tuổi.
"Đây là cơ sở để Ban soạn thảo dự luật tham khảo, nghiên cứu và đánh giá sự phù hợp với điều kiện thực tiễn Việt Nam, bảo đảm khung pháp lý và cơ chế bảo vệ cần thiết", ông Hà nói.
Dự thảo bổ sung các trường hợp được hiến mô bao gồm: Cho phép người hiến mô tái sinh khi còn sống như tế bào gốc, máu, huyết tương… Không cho phép hiến các loại mô không tái sinh khi còn sống như võng mạc, củng mạc, van tim…
2. Dữ kiện cần hiểu đúng
– Người từ đủ 18 tuổi trở lên được hiến mô tái sinh.
– Người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi được hiến mô tái sinh (trừ máu và các thành phần máu) cho thành viên gia đình khi không có người hiến trưởng thành phù hợp và phải đáp ứng các điều kiện bảo vệ người chưa thành niên.
– Người dưới 15 tuổi được hiến mô tái sinh (trừ máu và các thành phần máu) cho cha đẻ, mẹ đẻ, anh ruột, chị ruột, em ruột khi không có người hiến khác phù hợp và phải đáp ứng các điều kiện bảo vệ người chưa thành niên.
Các điều kiện đảm bảo với người hiến là trẻ phải đủ sức khỏe, được tư vấn độc lập, có sự đồng ý của cả trẻ và cha mẹ hoặc người giám hộ. Chỉ được lấy mô, bộ phận cơ thể ở người dưới 18 tuổi sau khi chết đã được Hội đồng chuyên môn độc lập xác định chết não hoặc chết tuần hoàn, đã đăng ký hoặc có cha mẹ/người giám hộ đồng ý.
Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà tại họp báo Bộ Y tế chiều 27/10. Ảnh: Thế Bằng
Dự thảo được xây dựng trong bối cảnh pháp luật hiện hành chưa cho phép người dưới 18 tuổi đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể và chưa có cơ chế phù hợp cho một số trường hợp hiến mô tái sinh. Trong khi đó, nhu cầu ghép tạng ở trẻ em vẫn lớn. Ước tính mỗi năm trẻ em cần khoảng 55 ca ghép gan, 60 ca ghép thận; khoảng 200 bệnh nhi đang chờ ghép gan. Nhu cầu ghép tế bào gốc tạo máu cũng vượt xa khả năng đáp ứng hiện nay. Với một số bệnh như bạch cầu cấp, suy tủy xương, thalassemia và rối loạn miễn dịch bẩm sinh, ghép tế bào gốc tạo máu có thể là cơ hội điều trị mang tính quyết định.
Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM đã thực hiện 57 ca ghép gan cho trẻ em, trong đó 50 ca nhận gan từ người hiến sống, chủ yếu là bố mẹ, và 7 ca từ người chết não. Với trẻ em, các bác sĩ có thể chia gan từ người hiến sống để ghép, nhưng không thể áp dụng cách này với mọi tạng.
3. Lưu ý khi áp dụng thông tin
GS.TS Nguyễn Hoàng Định, Phó giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM, nói: "Không thể lấy tim từ người hiến sống hay chia một trái tim để ghép cho nhiều người. Vì vậy, nếu pháp luật cho phép hiến tạng sau khi chết não ở người dưới 18 tuổi với những điều kiện bảo vệ nghiêm ngặt, nguồn tạng hiến sẽ có thêm cơ hội đến với những bệnh nhi đang chờ ghép".
Còn GS.TS Trần Minh Điển, Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, dẫn ví dụ bệnh nhi mắc bệnh tan máu bẩm sinh (thalassemia) phải truyền máu định kỳ khoảng 20 ngày một lần nếu bệnh nặng. Ghép tế bào gốc tạo máu từ người thân phù hợp giúp trẻ giảm hoặc ngừng phụ thuộc vào truyền máu. Trong một số trường hợp, máu cuống rốn của em bé sinh sau được lưu trữ để ghép cho anh, chị ruột; khi cần, có thể kết hợp thêm tế bào gốc từ tủy xương nếu đáp ứng điều kiện an toàn và tương hợp.
Bệnh viện Nhi Trung ương hiện có khoảng 60 trẻ trong danh sách chờ ghép gan. Trong số này, 25 trẻ có thể tử vong trong 3-5 tháng tới nếu không được ghép kịp thời; 20 trẻ khác cần ghép trong 6-8 tháng, số còn lại có thể chờ khoảng một năm. TS Điển cho rằng mở rộng nguồn tạng từ người hiến sau khi chết có thể tăng cơ hội sống cho trẻ mắc bệnh hiểm nghèo, đồng thời giảm rủi ro sức khỏe cho người thân phải hiến tạng khi còn sống.
Bà Angela Pratt, Trưởng Đại diện WHO tại Việt Nam phát biểu tại họp báo Bộ Y tế, chiều 27/10. Ảnh: Thế Bằng
Phòng chống mua bán mô, tạng người dưới 18 tuổi
Thứ trưởng Hà cho hay dự thảo cũng quy định các biện pháp kiểm soát và phòng chống mua bán mô, bộ phận cơ thể ở người dưới 18 tuổi. Các biện pháp này bao gồm:
– Cần có sự đồng ý của trẻ và cả cha, mẹ hoặc người giám hộ đương nhiên theo quy định tại Điều 52 Bộ luật Dân sự.
– Chỉ giới hạn trẻ 15-18 tuổi được hiến mô tái sinh cho thành viên gia đình.
– Trẻ dưới 15 tuổi được hiến mô tái sinh cho cha, mẹ, anh, chị em ruột. Tuy nhiên Bộ Y tế sẽ tiếp tục nghiên cứu, đề xuất thu hẹp phạm vi hiến là chỉ cho anh chị em ruột.
Thông tin sức khỏe trong bài mang tính thông tin, không thay thế chẩn đoán hoặc tư vấn của nhân viên y tế.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
