7 phút đọc
Căn biệt thự cổ rộng hơn 800 m2 trên phố Hàng Bè (phường Hoàn Kiếm, Hà Nội) với tuổi đời một thế kỷ không chỉ là một công trình kiến trúc độc đáo mà còn là bối cảnh văn hóa từng xuất hiện trong phim điện ảnh “Mùi phở” cùng nhiều tác phẩm về Hà Nội. Được xây dựng từ năm 1926, nơi đây lưu giữ trọn vẹn nếp sinh hoạt, không gian sống và giá trị di sản của một gia đình thương gia Hà thành xưa.
Căn biệt thự cổ nằm trên phố Hàng Bè, thuộc phường Hoàn Kiếm, Hà Nội có tuổi đời tròn 100 năm. Với tổng diện tích ban đầu hơn 800 m2, công trình đến nay vẫn được các thế hệ con cháu trong gia đình tiếp tục trông nom và gìn giữ. Không chỉ mang giá trị lịch sử và kiến trúc, ngôi nhà còn đóng vai trò là không gian văn hóa sinh động, phản ánh nếp sống cùng phong cách sinh hoạt của người dân Hà Nội ở đầu thế kỷ 20.
Kiến trúc chữ ‘Khẩu’ và nếp sống kết nối của gia đình Hà thành xưa
Biệt thự do cụ Trương Trọng Vọng xây dựng vào năm 1926. Cụ Vọng là một thương gia nổi tiếng thời bấy giờ, sở hữu hàng trăm chiếc xe xích lô cho thuê tại Hà Nội. Công trình được thiết kế theo cấu trúc chữ ‘Khẩu’ đặc trưng, bao gồm các dãy nhà khép kín bao quanh một khoảng sân trung tâm. Kiểu bố trí này không chỉ mang lại sự an ninh cho gia chủ mà còn tạo ra giếng trời giúp toàn bộ các phòng nhận được ánh sáng tự nhiên.
Dù được khởi công từ cách đây một thế kỷ, căn nhà được đánh giá sở hữu lối thiết kế rất hiện đại và tiện nghi. Bên trong không gian sống bố trí đầy đủ các khu vực chức năng gồm phòng ngủ khép kín cho từng thành viên, phòng dành cho khách, phòng ăn và khu vực cho người giúp việc. Tất cả các phòng đều được liên kết mạch lạc với nhau thành một thể thống nhất.
blockquote>
“Tất cả các phòng được thiết kế kết nối với nhau, tạo thành một thể thống nhất. Theo lời các cụ kể lại, việc thiết kế này nhằm tạo ra sự kết nối với gia đình, để mọi người yêu thương và tương trợ lẫn nhau”, bà Lê Thanh Thủy (71 tuổi, cháu ngoại cụ Vọng và là người đang trực tiếp quản lý ngôi nhà) chia sẻ.
Sự giao thoa kiến trúc Á – Âu và hệ thống nội thất cổ giá trị
Về mặt kỹ thuật và mỹ thuật, công trình do một kiến trúc sư người Pháp đảm nhiệm thiết kế và huy động lực lượng gần 100 nhân công thi công. Cổng vào của căn biệt thự được xây theo dạng hình tò vò truyền thống của người Việt. Theo dữ liệu từ HANOIDB (Cơ sở dữ liệu kiến trúc Hà Nội thuộc Đại học Kyoto, Nhật Bản), những chi tiết kiến trúc đặc trưng của ngôi nhà bao gồm hàng cột đúc bằng gang chạy quanh hành lang sân và lan can cầu thang tầng trên làm từ sắt rèn.
Một điểm nhấn đặc sắc khác là bốn cột đá nguyên khối được chạm khắc tỉ mỉ hình ảnh tứ quý “Đào – Cúc – Trúc – Mai”. Đây là bốn loài cây tượng trưng cho bốn mùa trong năm, gửi gắm ước vọng về sự hòa thuận, thời tiết mưa thuận gió hòa và bình an cho gia đạo. Cầu thang dẫn lên không gian sinh hoạt chính ở tầng hai được làm bằng gỗ lim chắc chắn, kết hợp với lan can con tiện gỗ tròn và trụ cái tạo hình cầu. Phía trên cầu thang là những ô trang trí mang hoa văn Á Đông cổ truyền, vừa làm ô thoáng đón sáng vừa mang ý nghĩa phong thủy về sự trường tồn.
Không chỉ gây ấn tượng bởi kiến trúc, ngôi nhà còn giữ lại nhiều đồ nội thất cổ nhập khẩu từ châu Âu hoặc Hong Kong từ đầu thế kỷ 20 như bàn ghế, sập gụ, tủ, giường đồng (được đặt mua từ năm 1926). Theo bà Thủy, ở thời điểm 100 năm trước, giá trị của một bộ bàn ghế, tủ phấn và giường ngủ nhập khẩu có thể tương đương với một căn nhà nhỏ. Nhằm bảo tồn vẻ đẹp nguyên bản, gia đình chỉ thực hiện lau chùi bụi bẩn trên bề mặt chứ không đánh bóng lại đồ vật.
Bối cảnh điện ảnh và di sản văn hóa truyền đời
Nhờ không gian trầm mặc và đậm chất cổ kính, ngôi biệt thự trên phố Hàng Bè từng được lựa chọn làm bối cảnh quay cho nhiều tác phẩm điện ảnh và truyền hình nổi tiếng như Mùi phở, Hà Nội mùa đông năm 46, Ngôi nhà cũ, Hoa sữa về trong gió và Hà Nội trong mắt em. Qua những thước phim này, hình ảnh không gian sống cổ xưa của Hà Nội đã lan tỏa rộng rãi tới khán giả.
Về lịch sử biến đổi diện tích, vào năm 1960, gia đình bà Thủy đã hiến một phần căn biệt thự cho Nhà nước để làm không gian học tập. Dãy nhà bên trái từ cổng vào từng là trường tiểu học Bắc Sơn. Đến năm 2018, trường chuyển sang địa điểm mới nhưng lớp học cũ cùng một số thiết bị giáo dục vẫn được lưu giữ lại. Hiện tại, gia đình bà Thủy chỉ trực tiếp quản lý phần diện tích hơn 200 m2.
Ngày nay, ngôi nhà trở thành địa điểm thu hút du khách nước ngoài ghé thăm khi tìm hiểu về văn hóa và di sản Hà Nội. Gia chủ khẳng định không có ý định sang nhượng hay cải tạo công trình, với mong muốn các thế hệ sau tiếp tục giữ gìn những giá trị cổ xưa mà tiền nhân để lại.
Góc nhìn chuyên mục và điều chưa thể hiện trong nguồn tin
Dưới góc độ văn hóa ẩm thực và đời sống Hà thành, không gian phòng ăn và sự xuất hiện của biệt thự trong bộ phim Mùi phở cho thấy mối liên hệ mật thiết giữa kiến trúc nhà ở và văn hóa ăn uống truyền thống. Tuy nhiên, nguồn dữ liệu hiện tại chỉ tập trung mô tả về lịch sử, kiến trúc, nội thất và bối cảnh sử dụng công trình. Nguồn tin không cung cấp chi tiết về công thức nấu ăn, nguyên liệu, quy trình chế biến món phở hay các món ăn cụ thể được chuẩn bị trong không gian phòng ăn của gia đình. Do đó, các khía cạnh về kỹ thuật ẩm thực hoặc giá trị dinh dưỡng của các món ăn liên quan vẫn chưa được đề cập.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
