8 phút đọc
Khuyến cáo y khoa: Thông tin trong bài viết này chỉ mang tính chất tham khảo, tổng hợp từ báo cáo ca bệnh lâm sàng và khuyến cáo của chuyên gia y tế. Người đọc tuyệt đối không tự ý áp dụng các phương pháp điều trị tại nhà, không tự chẩn đoán bệnh tình. Khi có các triệu chứng bất thường, cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.
Thói quen tự sưởi ấm hoặc chườm nóng khi cơ thể cảm thấy lạnh, tê buốt là phương pháp dân gian được nhiều người áp dụng. Tuy nhiên, hành động tưởng chừng vô hại này có thể dẫn đến những hậu quả khôn lường đối với những người bị suy giảm cảm giác vùng ngoại biên. Mới đây, các bác sĩ tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương đã tiếp nhận và điều trị thành công một ca bệnh bỏng sâu, hoại tử nghiêm trọng vùng gan bàn chân do tự chườm nóng sai cách.
Hoại tử nghiêm trọng vùng bàn chân sau nỗ lực tự sưởi ấm tại nhà
Bệnh nhân là một người đàn ông 48 tuổi trú tại Hà Nội. Trước khi xảy ra sự cố, bệnh nhân vốn là người khỏe mạnh bình thường. Tuy nhiên, anh bất ngờ gặp phải tình trạng hai bàn chân lạnh ngắt và tê rần khó chịu kéo dài suốt ba tuần liên tục. Để giải quyết cảm giác bứt rứt này, bệnh nhân đã tự lấy đồ chườm nóng ép chặt vào hai bàn chân nhằm mục đích sưởi ấm.
Chỉ vài ngày sau khi tự áp nhiệt, lớp da ở lòng bàn chân bắt đầu xuất hiện các vết phồng rộp, tấy đỏ rồi nhanh chóng chuyển sang lở loét diện rộng. Tình trạng nhiễm trùng tiến triển nhanh khiến người bệnh rơi vào trạng thái sốt cao liên tục. Mặc dù đã được đưa đến một cơ sở y tế gần nhà để thực hiện nạo vét các mô chết suốt 10 ngày, vết thương vẫn không có dấu hiệu thuyên giảm mà tiếp tục chuyển sang màu đen, bốc mùi hôi thối và lan rộng ra xung quanh.
Khi tình trạng trở nên quá nguy kịch, bệnh nhân được chuyển gấp lên Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương. Lúc này, tổn thương đã ở mức độ rất nặng: bệnh nhân đã mất đi ba ngón chân, phần gân và xương ở vùng bàn chân bị lộ rõ ra ngoài do các mô mềm xung quanh đã bị hoại tử hoàn toàn.
Hành trình 6 giờ phẫu thuật vi phẫu tái tạo và giữ lại đôi chân
Bác sĩ Nguyễn Ngọc Linh, người trực tiếp tiếp nhận và điều trị cho bệnh nhân tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cho biết êkíp điều trị đã phải tiến hành nạo bỏ toàn bộ phần thịt thối rữa qua nhiều đợt khác nhau nhằm ngăn chặn triệt để ổ nhiễm trùng đang ăn sâu.
Thử thách lớn nhất đối với các phẫu thuật viên là bệnh nhân đã bị mất gần một nửa diện tích thịt đệm ở khu vực gan bàn chân. Đây là vùng da thịt cực kỳ quan trọng, có nhiệm vụ gánh chịu toàn bộ trọng lượng của cơ thể mỗi khi con người đứng hoặc bước đi. Theo đánh giá của bác sĩ Linh, phương pháp ghép da thông thường không thể áp dụng hiệu quả trong trường hợp này. Lớp da ghép thông thường quá mỏng, không có đủ độ đàn hồi và khả năng chịu lực ma sát cao, chắc chắn sẽ bị loét lại sau một thời gian đi lại, dẫn đến nguy cơ buộc phải cưa cụt chân.
Trước tình thế đó, êkíp phẫu thuật đã quyết định áp dụng kỹ thuật chuyển vạt vi phẫu để giữ lại đôi chân cho người bệnh. Các bác sĩ đã thực hiện các thao tác cực kỳ phức tạp:
- Bóc tách một khối thịt kèm mạch máu nuôi dưỡng từ một vị trí khác trên cơ thể của chính bệnh nhân để đưa xuống đắp kín vùng lòng bàn chân bị khuyết hổng.
- Sử dụng kính hiển vi chuyên dụng để tỉ mỉ khâu nối từng mạch máu nhỏ li ti của khối thịt ghép với các mạch máu ở vùng cổ chân nhằm tái lập dòng máu nuôi dưỡng vạt da mới.
Ca đại phẫu thuật vi phẫu phức tạp này đã kéo dài liên tục suốt 6 giờ đồng hồ. Đến ngày 15/9, đại diện bệnh viện vui mừng thông báo vết mổ của bệnh nhân đã liền tốt sau 14 ngày phẫu thuật. Hai vạt da thịt được ghép vào lòng bàn chân hiện tại hồng hào, bám sống vững chắc vào nền mô xung quanh. Bệnh nhân đã được cắt chỉ và đang được bác sĩ hướng dẫn các bài tập đặt chân xuống sàn để từng bước phục hồi khả năng đi lại tự nhiên.
Giải mã hiện tượng mất cảm giác nhiệt và những cảnh báo từ chuyên gia
Lý giải về nguyên nhân dẫn đến tình trạng bỏng sâu nghiêm trọng này, bác sĩ Nguyễn Ngọc Linh cho biết nhiều người dân hiện nay vẫn giữ thói quen ngâm chân nước sôi, hơ chân qua lửa hoặc tự chườm nóng mỗi khi gặp hiện tượng bàn chân bị tê lạnh. Tuy nhiên, họ không biết rằng các bệnh lý tiềm ẩn bên trong cơ thể chính là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tai nạn này.
“Các bệnh lý tiềm ẩn như bệnh đái tháo đường hoặc các tổn thương dây thần kinh ngoại biên thường có xu hướng triệt tiêu cảm giác đau và cảm nhận nhiệt độ của người bệnh. Khi dây thần kinh bị tổn thương, người bệnh có thể ngâm hoặc chườm chân vào nguồn nhiệt rất nóng nhưng não bộ hoàn toàn không nhận được tín hiệu cảnh báo đau hay bỏng. Hậu quả là người bệnh bị bỏng rất sâu mà không hề hay biết.”
— Bác sĩ Nguyễn Ngọc Linh
Khi da bị bỏng rách toạc, đây sẽ là cơ hội thuận lợi để các loại vi khuẩn có hại từ môi trường bên ngoài tấn công trực tiếp vào cấu trúc bên dưới, gây ra tình trạng hoại tử, thối rữa các mô mềm và ăn sâu vào xương, khớp bàn chân.
Bên cạnh đó, bác sĩ cũng đặc biệt lưu ý người dân tuyệt đối không tự ý đắp các loại lá cây, các loại thuốc bột tự chế hoặc không rõ nguồn gốc lên các vết thương hở. Việc này không những không giúp làm lành vết thương mà còn làm tăng nguy cơ nhiễm trùng máu (nhiễm trùng nhiễm độc toàn thân), đe dọa trực tiếp đến tính mạng.
Lời khuyên phòng ngừa và những điều cần lưu ý
Để bảo vệ đôi chân trước những biến chứng nguy hiểm từ các thói quen chăm sóc sức khỏe sai cách, người dân cần lưu ý:
- Không tự ý áp dụng các phương pháp sinh nhiệt mạnh như ngâm nước quá nóng, chườm nóng trực tiếp hay hơ lửa khi chưa xác định được nguyên nhân gây tê lạnh chân.
- Khi phát hiện các dấu hiệu bất thường ở bàn chân như: tê dại kéo dài không rõ nguyên nhân, xuất hiện vết phồng rộp, da đổi màu thâm tím, đen hoặc rỉ dịch có mùi hôi, cần đến ngay các cơ sở y tế uy tín để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và xử lý kịp thời.
Điều chưa rõ ràng cần làm sáng tỏ thêm: Mặc dù nguồn tin y tế đã cung cấp chi tiết về quá trình điều trị và cơ chế gây bỏng do tổn thương thần kinh ngoại biên hoặc đái tháo đường, báo cáo lâm sàng này vẫn chưa công bố rõ ràng nguyên nhân bệnh lý nền cụ thể nào đã khiến người đàn ông 48 tuổi (vốn khỏe mạnh bình thường trước đó) đột ngột bị tê buốt và mất cảm giác ở chân suốt 3 tuần. Việc xác định chính xác nguyên nhân gốc rễ gây tê bì chân ở từng bệnh nhân cụ thể là điều vô cùng quan trọng để ngăn ngừa các biến chứng tương tự tái phát trong tương lai.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
