6 phút đọc
Hàng nghìn người Mỹ mỗi năm phải đối mặt với tình huống trớ trêu khi bỗng dưng bị cơ quan chức năng tuyên bố “đã qua đời” trên hệ thống dữ liệu toàn quốc. Sự cố hành chính này không chỉ khiến họ mất đi các quyền lợi an sinh cơ bản mà còn đẩy cuộc sống vào cảnh bế tắc, buộc các nạn nhân phải bước vào hành trình gian nan để tự chứng minh mình vẫn còn sống.
Cuộc sống đảo lộn và những rắc rối hành chính bủa vây
Theo kết quả điều tra từ đài truyền hình KSDK-TV, mỗi năm tại Mỹ có khoảng 12.000 người rơi vào tình cảnh bị “khai tử nhầm” trên hệ thống quản lý dữ liệu. Một lỗi nhập liệu đơn giản từ cơ quan chức năng có thể ngay lập tức xóa bỏ sự tồn tại hợp pháp của một công dân, khiến toàn bộ hoạt động thường nhật của họ bị đóng băng hoàn toàn.
Trường hợp của bà Priscilla Slack, một cụ bà 84 tuổi đang sinh sống tại bang Florida, là một minh chứng điển hình cho sự cố này. Rắc rối ập đến với bà sau khi người chồng qua đời vào năm 2024. Do sai lệch trong quá trình ghi nhận của Cơ quan An sinh Xã hội Mỹ (SSA), hệ thống dữ liệu toàn quốc đã ghi nhận sai sót và khai tử cả hai vợ chồng bà. Hệ quả của sự nhầm lẫn này vô cùng nghiêm trọng: các tài khoản ngân hàng của bà bị khóa, thẻ tín dụng bị hủy, hệ thống bầu cử gạch tên cử tri và SSA lập tức ngừng chi trả toàn bộ các khoản trợ cấp hàng tháng của bà.
Ban đầu, bà Slack cho rằng đây chỉ là một sự cố kỹ thuật thông thường. Theo quy trình của SSA, những công dân gặp lỗi khai tử nhầm cần mang giấy tờ tùy thân đến văn phòng địa phương để xác minh trực tiếp. Sau đó, cơ quan này sẽ cấp văn bản đính chính gửi đến ngân hàng cùng các cơ sở y tế nhằm khôi phục danh tính pháp lý.
Tuy nhiên, thực tế phức tạp hơn rất nhiều. Mới đây, Sở Thuế vụ Mỹ (IRS) đã gửi văn bản cáo buộc bà Slack nộp tờ khai thuế bằng mã số an sinh xã hội của một người đã khuất. Việc này khiến các thủ tục hành chính của bà bị kẹt giữa sự thiếu đồng bộ của hai cơ quan IRS và SSA. Trả lời trên đài WFLA, bà Slack bày tỏ sự bất lực trước việc các cơ quan chức năng không thể đối thoại và phối hợp giải quyết cùng nhau. Sau hơn hai năm ròng rã, sự việc vẫn chưa được giải quyết dứt điểm, buộc cụ bà 84 tuổi phải duy trì cuộc sống bằng khoản tiền tiết kiệm cá nhân do toàn bộ quyền lợi an sinh xã hội vẫn đang bị đóng băng.
Hành trình gian nan đi đòi “quyền tồn tại pháp lý”
Không chỉ riêng bà Slack, nhiều người khác cũng rơi vào “mê cung” hành chính kéo dài hàng thập kỷ. Cô Madeline-Michelle Carthen, sống tại bang Missouri, chia sẻ rằng cô đã phải trải qua nhiều năm đấu tranh để đòi lại quyền tồn tại pháp lý kể từ tháng 11/2006.
Thời điểm đó, tên của cô Carthen vô tình bị đưa vào “Tệp người chết” (cơ sở dữ liệu những người đã chết có mã số an sinh xã hội). Ngay lập tức, cô bị IRS, các ngân hàng và Cơ quan Bảo hiểm Y tế Medicare đồng loạt xóa bỏ sự tồn tại trên hệ thống dữ liệu. Sự tắc trách này khiến cuộc sống của cô Carthen gặp vô vàn khó khăn: cô phải bỏ dở chương trình học đại học do nhà trường từ chối cấp hỗ trợ tài chính, không thể đi làm chính thức vì không có mã số thuế và bị ngân hàng bác đơn xin vay thế chấp mua nhà.
Đến năm 2021, Cơ quan An sinh Xã hội (SSA) cố gắng sửa sai bằng cách cấp cho cô một mã số an sinh xã hội mới, đồng thời cô cũng tiến hành đổi tên hợp pháp từ Madeline-Michelle Coburn sang Madeline-Michelle Carthen. Thế nhưng, hệ thống công nghệ vẫn tự động liên kết số mới với số cũ đã bị khai tử. Mỗi khi các nhà tuyển dụng hoặc ngân hàng tiến hành kiểm tra chéo thông tin, hệ thống vẫn tiếp tục báo lỗi. Rắc rối này thậm chí còn ảnh hưởng đến người con trai 29 tuổi của cô, khi anh không thể nộp đơn xin trợ cấp sinh viên liên bang chỉ vì thiếu chữ ký xác minh mã số hợp lệ từ người mẹ.
Vào năm 2019, cô Carthen từng đệ đơn kiện chính phủ và các cơ quan liên quan nhưng bị tòa án bác bỏ với lý do chính phủ có “quyền miễn trừ tự chủ” (sovereign immunity). Từ đó đến nay, chưa có thêm một phán quyết pháp lý nào có lợi cho cô.
Nguyên nhân và những lỗ hổng hệ thống chưa được khắc phục
Báo cáo kiểm toán của SSA chỉ ra rằng, tình trạng khai tử nhầm lẫn này thường xuất phát từ lỗi nhập liệu thủ công của nhân viên, chẳng hạn như gõ sai mã số an sinh xã hội. Bên cạnh đó, thông tin sai lệch cũng có thể bắt nguồn từ báo cáo thiếu chính xác của người thân, các tổ chức tài chính hoặc các cơ quan chính quyền địa phương.
Mặc dù hậu quả đối với cuộc sống của người dân là vô cùng nặng nề, cho đến nay vẫn chưa có một cơ chế đặc biệt nào được ban hành để giải quyết triệt để lỗi kỹ thuật hệ thống này. Các nạn nhân vẫn phải tự mình đối phó với những rắc rối pháp lý kéo dài để đòi lại danh tính hợp pháp, trong khi câu hỏi về thời điểm cơ quan chức năng đồng bộ hóa và cải thiện hệ thống quản lý vẫn chưa tìm được lời giải đáp.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
