7 phút đọc
Trong bối cảnh thị trường thực phẩm còn nhiều rủi ro, việc lựa chọn thịt lợn an toàn trở thành mối quan tâm hàng đầu của người tiêu dùng. Thịt lợn nhiễm bệnh thường rất khó phát hiện chính xác chỉ bằng mắt thường, đặc biệt là khi đã bị trà trộn hoặc qua chế biến tinh vi. Để bảo vệ sức khỏe gia đình, chuyên mục Sức khỏe & Dinh dưỡng của NsN tổng hợp các khuyến cáo từ chuyên gia về cách nhận biết thịt lợn không an toàn qua dấu hiệu cảm quan và những nguy cơ ngộ độc nghiêm trọng từ loại thực phẩm này.
Nhận diện thịt lợn không an toàn qua dấu hiệu cảm quan
Theo PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, chuyên gia an toàn thực phẩm từ Đại học Bách khoa Hà Nội, không thể xác định chính xác thịt lợn có nhiễm dịch tả lợn châu Phi hay các bệnh truyền nhiễm khác bằng mắt thường mà phải dựa vào kiểm tra lâm sàng ở lợn sống, khám sau giết mổ và xét nghiệm y khoa. Dù vậy, người tiêu dùng vẫn có thể nhận biết một số dấu hiệu bất thường để tránh mua phải thịt kém chất lượng.
Các dấu hiệu bất thường trên thịt lợn tươi sống
- Màu sắc: Thịt khỏe mạnh có màu từ hồng tươi đến đỏ nhạt, bề mặt khô ráo. Thịt bất thường sẽ có màu thâm đen, tím tái hoặc đỏ sẫm, xuất hiện các đốm xuất huyết li ti hoặc mảng bầm dưới da, vùng tai hoặc mõm.
- Độ đàn hồi: Thịt tươi dùng tay ấn vào sẽ đàn hồi nhanh. Thịt kém chất lượng sẽ mềm nhũn, nhão, bề mặt nhớt và để lại vết lõm lâu phục hồi sau khi ấn.
- Mùi vị: Không mua thịt có mùi ôi, chua, hôi bất thường hoặc mùi hóa chất lạ.
- Dịch tiết: Thịt bình thường hầu như không chảy nước. Nếu thịt rỉ nhiều nước đỏ, nước đục hoặc có dịch nhớt thì cần tránh mua.
- Nội tạng: Lợn mắc bệnh thường có gan, lách, hạch bạch huyết sưng to, xuất huyết, hoặc có nhiều đốm tím, đen.
Nhận biết thịt nhiễm dịch tả lợn châu Phi và thịt bị xử lý hóa chất
Riêng đối với thịt nhiễm dịch tả lợn châu Phi, trên da và tai lợn có thể xuất hiện các đốm xuất huyết lấm tấm, tai chuyển sang màu tím xanh. Khi giết mổ, nội tạng thường bị xuất huyết. Miếng thịt có màu sắc lạ như đỏ thâm, nâu, tím tái hoặc xám xanh, không còn màu đỏ tươi tự nhiên. Khi chạm vào, thịt mềm nhão, kém đàn hồi, có thể rỉ nước hoặc chảy nhớt.
Bên cạnh đó, một số cơ sở gian lận có thể dùng hóa chất hoặc phẩm màu xử lý thịt bệnh nhằm đánh lừa người mua. Những miếng thịt này nhìn bên ngoài có thể đỏ tươi bất thường nhưng lại cứng, thiếu độ đàn hồi. Khi cắt ra, bên trong có thể thâm, nhũn và có mùi lạ. Khi rửa, thịt dễ bị nhạt màu, bốc mùi tanh khó chịu và phần mỡ ngả vàng. Khi nấu, nước thịt thường đục, có mùi hôi và mỡ không nổi váng lớn mà tách thành các hạt nhỏ. Tuy nhiên, những dấu hiệu này không phải lúc nào cũng biểu hiện rõ ràng.
PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh cũng cảnh báo các sản phẩm chế biến sẵn như xúc xích hay giò chả rất dễ bị gian lận về nguồn gốc và chất lượng. Do nguyên liệu được xay nhỏ, phối trộn nhiều gia vị, phụ gia và phẩm màu nên các dấu hiệu màu sắc nhợt nhạt hoặc mùi hôi của thịt ôi thiu rất khó nhận ra bằng cảm quan thông thường.
Nguy cơ ngộ độc và nhiễm ký sinh trùng nguy hiểm
Sử dụng thịt lợn không đảm bảo chất lượng có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng đối với sức khỏe, từ ngộ độc cấp tính cho đến các tổn thương cơ quan lâu dài.
“Nhiều loại virus ở lợn không lây trực tiếp qua đường tiêu hóa nhưng có thể lây gián tiếp qua tay hoặc dụng cụ chế biến không sạch. Các độc tố như histamine, endotoxin, mycotoxin vẫn tồn tại dù nấu ở 100°C. Khi ăn phải, người dùng dễ bị ngộ độc cấp với dấu hiệu nôn dữ dội, đau bụng, tiêu chảy, sốt cao, tụt huyết áp. Trường hợp nặng có thể dẫn tới sốc và tử vong.”
– Bác sĩ Lê Văn Thiệu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương
Bác sĩ Thiệu cho biết thêm, tiếp xúc lâu dài với lượng nhỏ độc tố này sẽ gây tổn thương gan, thận, hệ miễn dịch và làm tăng nguy cơ ung thư. Nguy hiểm ở chỗ, thịt chứa chất độc thường không thay đổi màu sắc hoặc mùi vị, dễ khiến người dùng mất cảnh giác. Ngoài ra, thịt lợn nhiễm dịch tả lợn châu Phi còn có nguy cơ đồng nhiễm các bệnh tai xanh, cúm, thương hàn. Độc tố của chúng vẫn tồn tại sau khi nấu chín, có thể gây tiêu chảy, nôn hoặc sốc nhiễm trùng máu. Thịt lợn ốm chết cũng dễ bị nhiễm các loại vi khuẩn (như Salmonella, E.coli) và ký sinh trùng gây ngộ độc hoặc các bệnh tiêu hóa nguy hiểm.
Một mối nguy hại lớn khác là nguy cơ nhiễm ký sinh trùng như giun xoắn và sán dây lợn (sán gạo). Nếu ăn phải thịt nhiễm bệnh chưa nấu chín kỹ, ấu trùng sán sẽ xâm nhập vào cơ thể gây tổn thương cơ, mắt và hệ thần kinh trung ương. Người tiêu dùng cần đặc biệt cảnh giác với thịt xuất hiện các đốm trắng hình hạt gạo, đầu trắng đục, cứng, bên trong chứa dịch và đầu sán – dấu hiệu của sán gạo ký sinh tại các cơ vận động mạnh như gốc lưỡi, đùi, vai, chân, cơ hoành.
Lời khuyên từ chuyên gia để bảo vệ sức khỏe gia đình
Để phòng ngừa các rủi ro từ thực phẩm không an toàn, các chuyên gia khuyến cáo người tiêu dùng cần tuân thủ các nguyên tắc sau:
- Chỉ chọn mua thịt ở nơi uy tín, có kiểm dịch rõ ràng. Tuyệt đối không mua thịt bất thường chỉ vì giá rẻ.
- Tránh mua thịt có dấu hiệu tái nhợt, bầm tím, chảy nước, có mùi hôi tanh hoặc da nổi nhiều nốt xuất huyết.
- Thực hiện nghiêm túc nguyên tắc ăn chín uống sôi, nấu chín kỹ thịt lợn, không ăn các món tái sống như nem chua, tiết canh.
- Khi chế biến, cần rửa tay kỹ bằng xà phòng, dùng dao thớt riêng cho thực phẩm sống và chín để phòng lây nhiễm chéo.
- Tỉnh táo trước các thông tin mạng xã hội, biết chọn lọc và áp dụng đúng kiến thức an toàn thực phẩm để tự bảo vệ mình.
Khuyến cáo y tế: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không nhằm mục đích tự chẩn đoán hoặc điều trị bệnh ở người. Khi có các dấu hiệu ngộ độc thực phẩm, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám kịp thời.
Những giới hạn mà cảm quan chưa thể giải quyết
Dù các dấu hiệu cảm quan là bộ lọc ban đầu hiệu quả, người tiêu dùng cần lưu ý rằng không phải lúc nào các độc tố vi sinh vật hay hóa chất bảo quản tinh vi cũng biểu hiện rõ rệt ra bên ngoài miếng thịt. Khoa học hiện tại vẫn chưa thể cung cấp một phương pháp đơn giản nào giúp người dân tự định lượng chính xác lượng độc tố tồn dư trong thịt tại nhà mà không thông qua các xét nghiệm phòng thí nghiệm chuyên sâu. Do đó, việc phòng ngừa chủ động bằng cách lựa chọn nguồn thực phẩm có kiểm dịch vẫn là giải pháp an toàn hàng đầu.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
