7 phút đọc
Bộ Y tế đang đề xuất lộ trình điều chỉnh mức đóng bảo hiểm y tế (BHYT) tăng lên 5,1% vào năm 2027. Việc tăng mức đóng sẽ tác động trực tiếp đến ngân sách của người lao động lẫn doanh nghiệp. Tuy nhiên, đi kèm với sự điều chỉnh này là kế hoạch mở rộng phạm vi chi trả hướng tới phòng bệnh và tầm soát sớm bệnh tật. Dưới đây là thông tin tóm tắt về đề xuất chính sách mới cùng những tác động thực tế đến người tham gia.
Khuyến cáo: Thông tin về chính sách bảo hiểm và chi phí khám chữa bệnh dưới đây mang tính chất tham khảo, giúp phổ biến kiến thức chung về y tế và an sinh xã hội. Người dân không tự ý áp dụng để tự chẩn đoán hay tự điều trị. Khi có nhu cầu khám chữa bệnh hoặc cần tư vấn cụ thể về quyền lợi bảo hiểm cá nhân, vui lòng liên hệ cơ sở y tế có thẩm quyền hoặc cơ quan Bảo hiểm Xã hội để được hướng dẫn chính xác.
Lộ trình tăng phí đóng BHYT dự kiến từ năm 2027
Theo dự thảo Nghị định do Bộ Y tế soạn thảo về lộ trình tăng mức hưởng và phạm vi hưởng BHYT, mức đóng bảo hiểm dự kiến sẽ tăng từ 4,5% hiện nay lên 5,1% bắt đầu từ ngày 1/4/2027. Sau dấu mốc này, mức đóng được đề xuất tiếp tục điều chỉnh tăng dần lên các mức 5,4% và 6% nhằm bảo đảm khả năng cân đối của Quỹ BHYT.
Sự thay đổi về tỷ lệ đóng này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của người lao động và chi phí của người sử dụng lao động:
- Đối với người lao động có hợp đồng: Hiện tại, mức đóng BHYT là 4,5% tiền lương tháng làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc (trong đó doanh nghiệp chịu trách nhiệm đóng 2/3, người lao động đóng 1/3). Khi mức đóng tăng lên 5,1%, phần đóng của người lao động sẽ tăng từ 1,5% lên 1,7% và phần của doanh nghiệp tăng từ 3% lên 3,4%. Ví dụ, nếu lương căn cứ đóng bảo hiểm là 10 triệu đồng/tháng, tổng tiền đóng sẽ tăng từ 450.000 đồng lên 510.000 đồng. Trong đó, người lao động đóng thêm 20.000 đồng/tháng (tổng 170.000 đồng), còn doanh nghiệp đóng thêm 40.000 đồng/tháng (tổng 340.000 đồng).
- Đối với nhóm tham gia BHYT hộ gia đình: Mức đóng mới dự kiến áp dụng muộn hơn, từ ngày 1/1/2028. Nếu mức lương cơ sở tại thời điểm đó là 2,53 triệu đồng, người tham gia thứ nhất của hộ gia đình sẽ đóng khoảng 119.340 đồng/tháng, tăng thêm khoảng 6.000 đồng so với hiện hành. Cơ chế giảm trừ mức đóng cho các thành viên tiếp theo khi cùng tham gia trong hộ vẫn được giữ nguyên.
Tăng đầu tư cho phòng bệnh và tầm soát sớm ung thư
Đại diện Vụ BHYT thuộc Bộ Y tế cho biết việc điều chỉnh mức đóng là cần thiết để bảo đảm khả năng chi trả của quỹ khi hướng tới mục tiêu mở rộng quyền lợi, tăng mức hưởng tiến tới miễn viện phí toàn dân. Số liệu thực tế năm 2024 cho thấy nhu cầu khám chữa bệnh đang gia tăng mạnh mẽ với 183,6 triệu lượt khám (tăng 9,7 triệu lượt so với năm 2023). Khoảng 40 triệu người sử dụng thẻ BHYT thường xuyên với tần suất trung bình 4,5 lần mỗi năm, đẩy tổng chi khám chữa bệnh toàn quốc lên gần 140.000 tỷ đồng (tăng 15% tương đương hơn 18.000 tỷ đồng so với năm trước).
Mặc dù ngân sách chi trả lớn, người dân hiện vẫn phải tự gánh vác hơn 40% chi phí khám chữa bệnh thực tế, tạo ra gánh nặng tài chính lớn cho người nghèo và người mắc bệnh mạn tính.
Để giảm thiểu gánh nặng này, dự thảo đề xuất đưa thêm một số dịch vụ phòng bệnh, phát hiện sớm vào danh mục chi trả của BHYT bao gồm:
- Khám sức khỏe định kỳ.
- Sàng lọc sớm 7 nhóm bệnh ung thư phổ biến bao gồm: ung thư cổ tử cung, vú, phổi, tiền liệt tuyến, đại trực tràng, dạ dày, gan cùng với viêm gan B và C.
- Hỗ trợ kinh phí cho phòng bệnh mạn tính, dinh dưỡng và nâng mức hưởng từ 80% lên 85% cho một số nhóm đối tượng có hoàn cảnh khó khăn.
Kỳ vọng khác nhau giữa các nhóm người tham gia BHYT
Tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe cá nhân, phản ứng và kỳ vọng của người tham gia đối với chính sách đóng thêm phí có sự khác biệt rõ rệt:
Với những người đang phải điều trị bệnh mạn tính nặng, mối quan tâm lớn nhất là mức đóng tăng thêm liệu có giúp cắt giảm số tiền thực tế họ phải tự chi trả cho các dịch vụ ngoài danh mục hay không. Điển hình như trường hợp của anh Hùng (36 tuổi, sống tại Hà Nội), người bị suy thận giai đoạn cuối từ 4 năm trước và phải lọc máu chu kỳ 3 lần mỗi tuần. Dù BHYT chi trả tối đa 567.000 đồng cho mỗi lần chạy thận đúng tuyến, tổng chi phí đồng chi trả cùng các khoản thuốc men, xét nghiệm ngoài danh mục vẫn khiến anh tốn từ 2,5 đến 12 triệu đồng mỗi tháng (trong đó phần tự trả ngoài danh mục chiếm từ 3 đến 5 triệu đồng). Đối với anh Hùng, việc đóng thêm phí không đáng ngại bằng việc các dịch vụ y tế thiết yếu vẫn nằm ngoài danh sách được hỗ trợ.
Trong khi đó, đối với những người trẻ, khỏe mạnh và chưa từng phải dùng đến thẻ bảo hiểm như chị Ngọc (35 tuổi, Hà Nội), việc đóng thêm phí khiến họ băn khoăn về quyền lợi thực tế của mình. Chị Ngọc chia sẻ bản thân còn khá mơ hồ về lợi ích do chưa từng đi khám bằng thẻ BHYT. Việc bổ sung danh mục khám sức khỏe định kỳ và tầm soát sớm có thể giúp những người khỏe mạnh nhận thấy rõ hơn giá trị thiết thực từ khoản tiền đóng góp hàng tháng.
Những điểm chính sách còn bỏ ngỏ
Mặc dù lộ trình tăng phí đóng cùng định hướng mở rộng danh mục quyền lợi đã được phác thảo trong dự thảo Nghị định của Bộ Y tế, hiện vẫn còn một số vấn đề chưa có thông tin chi tiết chính thức:
- Thời điểm chính thức thông qua và ban hành Nghị định vẫn cần đợi quá trình phê duyệt và thông qua của các cấp có thẩm quyền.
- Các tiêu chuẩn, điều kiện cụ thể để người dân được thụ hưởng dịch vụ khám sức khỏe định kỳ và tầm soát 7 loại ung thư bằng quỹ BHYT vẫn chưa có hướng dẫn chi tiết.
- Danh mục các loại thuốc, vật tư y tế đi kèm dành riêng cho nhóm bệnh nhân mạn tính nặng có được điều chỉnh mở rộng đồng thời với đợt tăng phí này hay không vẫn chưa được làm rõ trong các văn bản hiện tại.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
