7 phút đọc
Chiều ngày 17/8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thảo luận và cho ý kiến về dự thảo luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Chuyển giao công nghệ. Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất trong lần sửa đổi này là đề xuất phân quyền trực tiếp cho Bộ Khoa học và Công nghệ trong việc ban hành hoặc trình cấp có thẩm quyền các chính sách liên quan đến nhập khẩu, chuyển giao và đổi mới công nghệ. Dự luật quan trọng này dự kiến sẽ được Quốc hội xem xét thông qua vào ngày 24/8 tới đây.
Đẩy mạnh phân cấp quản lý từ Thủ tướng về Bộ Khoa học và Công nghệ
Theo báo cáo tại phiên họp, dự thảo luật mới đề xuất chuyển một số thẩm quyền quản lý chuyên ngành từ Thủ tướng Chính phủ sang Bộ Khoa học và Công nghệ. Sự thay đổi này được kỳ vọng sẽ giúp tăng cường tính chủ động cho cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành, đồng thời rút ngắn đáng kể thời gian xây dựng, thẩm định và ban hành các chính sách công nghệ.
Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, trọng tâm của dự luật lần này hướng đến việc đơn giản hóa tối đa các thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đồng thời hoàn thiện hành lang pháp lý để thúc đẩy phát triển hạ tầng viễn thông.
Cụ thể, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ đảm nhận vai trò chủ trì, phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành liên quan và Ủy ban nhân dân (UBND) cấp tỉnh để xây dựng các chương trình, đề án và chính sách về nhập khẩu công nghệ, phát triển thị trường khoa học công nghệ, cũng như thúc đẩy hoạt động ứng dụng, chuyển giao và đổi mới công nghệ. Bộ được quyền ban hành các chương trình, chính sách thuộc thẩm quyền quản lý của mình. Đối với các vấn đề lớn vượt thẩm quyền, Bộ sẽ xây dựng và trình lên cấp có thẩm quyền để xem xét và đưa ra quyết định. Ngoài ra, Bộ cũng chủ trì xây dựng và ban hành chương trình phát triển thị trường khoa học và công nghệ quốc gia.
Chính phủ đánh giá sự điều chỉnh này hoàn toàn phù hợp với các luật hiện hành như Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo. Việc phân cấp này vẫn đảm bảo duy trì cơ chế trình cấp có thẩm quyền đối với những chủ trương lớn, mang tính liên ngành.
Để đảm bảo chất lượng, các chương trình quốc gia vẫn phải trải qua quá trình thẩm định nghiêm ngặt bởi một hội đồng chuyên môn bao gồm đại diện từ các bộ, ngành, địa phương cùng các chuyên gia. Các nội dung được thẩm định sẽ tập trung vào tính cần thiết, mục tiêu đề ra, kết quả dự kiến đạt được, tính khả thi của đề án, khả năng thương mại hóa sản phẩm công nghệ và những tác động cụ thể đến kinh tế – xã hội.
Đặc biệt, việc bổ sung UBND cấp tỉnh vào quá trình phối hợp xây dựng chính sách được xem là một bước đi thực tế, giúp các chính sách khi ban hành sát với nhu cầu thực tiễn của từng địa phương, xác định rõ ràng nguồn lực thực hiện và tạo điều kiện thuận lợi hơn trong quá trình triển khai sau này.
Kỳ vọng làm chủ công nghệ mới và nâng cấp hạ tầng viễn thông
Trong quá trình thảo luận, đã có những ý kiến đề nghị cần chuyển đổi trọng tâm chính sách từ việc nhập khẩu đơn thuần sang tiếp nhận và làm chủ công nghệ, đặc biệt là trong các lĩnh vực có tính đặc thù cao như y tế.
Phản hồi về vấn đề này, phía Chính phủ cho biết hệ thống pháp luật hiện hành của Việt Nam đã có những quy định điều chỉnh đối với các hoạt động chuyển giao tri thức, quy trình chuyên môn, công tác đào tạo, hỗ trợ kỹ thuật cũng như vận hành và bảo trì thiết bị công nghệ. Đối với những nội dung phức tạp hơn như định giá công nghệ, hỗ trợ phát triển công nghệ lõi và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn ngân sách nhà nước, các cơ quan chức năng đã ghi nhận và sẽ tiếp tục nghiên cứu, tích hợp khi thực hiện sửa đổi toàn diện Luật Chuyển giao công nghệ trong thời gian tới.
Bên cạnh câu chuyện chuyển giao công nghệ, dự thảo luật cũng hướng tới mục tiêu tối ưu hóa hạ tầng viễn thông di động. Cụ thể, luật bổ sung các quy định nhằm thúc đẩy phát triển và sử dụng hiệu quả hạ tầng kỹ thuật viễn thông thụ động, từ đó đáp ứng kịp thời nhu cầu triển khai các mạng di động sử dụng băng tần cao.
Cắt bỏ rào cản hành chính và thiết lập cơ chế hậu kiểm chặt chẽ
Nhằm tạo hành lang thông thoáng cho doanh nghiệp công nghệ hoạt động, dự luật đề xuất bãi bỏ, sửa đổi hoặc đơn giản hóa tới 54 điều kiện kinh doanh, đồng thời xóa bỏ hoàn toàn 2 thủ tục hành chính. Đại diện Chính phủ khẳng định, từng nội dung cắt giảm đều đã được tiến hành đánh giá kỹ lưỡng về mục tiêu quản lý, những rủi ro có thể phát sinh và các công cụ thay thế phù hợp.
Để ngăn ngừa tình trạng buông lỏng quản lý hoặc tạo ra khoảng trống pháp lý sau khi cắt giảm thủ tục, dự thảo đã xác định rõ cơ quan chịu trách nhiệm hậu kiểm, phương thức tiến hành kiểm tra, nguồn dữ liệu phục vụ quản lý và các biện pháp xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.
Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường – cơ quan thẩm tra của Quốc hội – bày tỏ sự nhất trí cao với các nhóm chính sách lớn trong dự thảo, bao gồm cả phương án chuyển giao thẩm quyền từ Thủ tướng Chính phủ sang Bộ Khoa học và Công nghệ.
Những điểm cần theo dõi trong thời gian tới
Dù nhận được sự đồng thuận lớn, cơ quan thẩm tra vẫn lưu ý Chính phủ và Bộ Khoa học và Công nghệ cần nhanh chóng chuẩn bị và ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết để đảm bảo các văn bản này có hiệu lực đồng thời với luật khi được thông qua.
Người dùng và cộng đồng doanh nghiệp công nghệ cần tiếp tục theo dõi sát sao hai vấn đề lớn chưa được định hình chi tiết hoàn toàn hiện nay:
- Công tác phân bổ nguồn lực cho hoạt động hậu kiểm: Đặc biệt là trong các lĩnh vực quan trọng như quản lý tần số vô tuyến điện, quản lý hệ thống tên miền quốc gia ‘.vn’, và hoạt động của các dịch vụ chứng thực chữ ký số. Việc phân bổ nguồn lực này có đủ nhanh và mạnh để đáp ứng yêu cầu quản lý mới sau khi cắt giảm thủ tục hay không vẫn là câu hỏi cần thời gian trả lời.
- Thời điểm ban hành và nội dung cụ thể của các văn bản hướng dẫn: Liệu các văn bản hướng dẫn từ Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các bộ ngành liên quan có kịp tiến độ để ban hành song song với luật, tránh tạo ra độ trễ chính sách gây khó khăn cho doanh nghiệp hay không.
Mọi quyết định cuối cùng về việc thông qua dự luật này sẽ được định đoạt tại phiên họp của Quốc hội dự kiến diễn ra vào ngày 24/8.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
