7 phút đọc
Viện Y học Phòng không – Không quân vừa đưa ra đề xuất mang tính chiến lược về việc phát triển đội máy bay cứu thương chuyên dụng, chuẩn hóa công tác đào tạo bác sĩ và điều dưỡng để từng bước hình thành hệ thống cấp cứu đường không quốc gia (Aeromedical Evacuation – AME). Đây được xem là giải pháp then chốt nhằm giải quyết bài toán vận chuyển y tế khẩn cấp, bảo vệ tính mạng cho người dân và chiến sĩ tại các vùng địa hình chia cắt, biên giới và hải đảo xa xôi của Tổ quốc.
Khuyến cáo từ chuyên mục Sức khỏe & Dinh dưỡng: Các thông tin về hội chứng giảm áp, đột quỵ, nhồi máu cơ tim hay chấn thương sọ não được đề cập trong bài viết nhằm phản ánh nhu cầu cấp cứu thực tế, mang tính chất tham khảo kiến thức y học công cộng. Người đọc tuyệt đối không tự ý chẩn đoán hoặc tự điều trị khi gặp các tình huống khẩn cấp, mà cần nhanh chóng liên hệ với các cơ sở y tế gần nhất hoặc lực lượng cứu hộ chuyên nghiệp để được xử trí đúng cách.
Nhu cầu cấp thiết từ địa hình đặc thù của Việt Nam
Với đường bờ biển dài hơn 3.260 km, sở hữu hàng nghìn đảo lớn nhỏ cùng nhiều khu vực vùng sâu, vùng xa, biên giới hiểm trở, nhu cầu vận chuyển cấp cứu nhanh tại Việt Nam là cực kỳ lớn. Đặc biệt, tại các khu vực trọng điểm như huyện đảo Trường Sa, nhà giàn DK1 hay các vùng biển xa, ngư dân và chiến sĩ thường phải đối mặt với các nguy cơ tai nạn lao động gây đa chấn thương, chấn thương sọ não, hoặc các bệnh lý nội khoa cấp tính như nhồi máu cơ tim, đột quỵ và hội chứng giảm áp cực kỳ nguy hiểm ở thợ lặn.
Theo BS Nguyễn Hải Đăng thuộc Viện Y học Phòng không – Không quân, những ca bệnh này thường diễn biến rất nhanh và phức tạp. Trong khi đó, nếu vận chuyển cấp cứu bằng đường biển truyền thống, hành trình có thể kéo dài từ 24 đến 48 giờ, làm mất đi “khung giờ vàng” để cứu sống bệnh nhân hoặc để lại di chứng nặng nề. Do đó, đường không chính là phương thức duy nhất giúp người bệnh vượt qua rào cản địa lý trong khoảng thời gian quyết định sự sống còn.
Bộ hồi sức cấp cứu di động phù hợp cho môi trường hàng không được giới thiệu tại hội nghị khoa học.
Đề xuất chuyển đổi từ các chuyến bay đơn lẻ sang hệ thống quốc gia
Hiện nay, phần lớn các chuyến bay cấp cứu đường không tại nước ta vẫn mang tính chất đơn lẻ, chủ yếu sử dụng các dòng máy bay vận tải quân sự được cải tiến tạm thời theo từng nhiệm vụ cụ thể. Từ thực tế này, Viện Y học Phòng không – Không quân đề xuất cần xây dựng một hệ thống cấp cứu đường không được tổ chức bài bản, chuẩn hóa và vận hành thống nhất ở quy mô quốc gia.
Nội dung trọng tâm của đề xuất bao gồm:
- Phát triển đội bay chuyên dụng: Trang bị các dòng máy bay cánh bằng tầm trung sở hữu cấu hình hồi sức tích cực (ICU) hiện đại, cùng các trực thăng thế hệ mới tích hợp hệ thống tời cứu hộ và sàn y tế cố định, phù hợp cho công tác tìm kiếm cứu nạn ở địa hình phức tạp.
- Mở rộng mạng lưới hạ tầng: Xây dựng và tích hợp các bãi đáp trực thăng tại các bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh, bệnh viện tuyến Trung ương nhằm tạo ra một mạng lưới tiếp nhận, vận chuyển và điều trị liên thông thông suốt.
- Xây dựng Bộ Tiêu chuẩn quốc gia: Ban hành quy định rõ ràng về năng lực của kíp y tế bay, các tiêu chuẩn an toàn cho thiết bị y học trên khoang và quy trình phối hợp nhịp nhàng giữa hai lực lượng quân y và dân y.
- Hỗ trợ chính sách tài chính: Nghiên cứu cơ chế lồng ghép chi phí vận chuyển cấp cứu đường không vào chính sách bảo hiểm y tế cũng như các chính sách an sinh xã hội dành riêng cho người dân khu vực biển đảo.
Trực thăng chuyên dụng vận chuyển các ngư dân gặp nạn từ huyện đảo Trường Sa về đất liền điều trị.
Thách thức đặc thù của y học hàng không
Cấp cứu trên cabin máy bay đòi hỏi kỹ thuật và thể lực hoàn toàn khác biệt so với cấp cứu mặt đất. Các yếu tố vật lý đặc thù như sự thay đổi áp suất khí quyển, nồng độ oxy giảm, hiện tượng rung xóc, tiếng ồn lớn, gia tốc và không gian làm việc vô cùng hạn chế có thể gây tác động bất lợi trực tiếp đến sinh hiệu của người bệnh cũng như hoạt động của các thiết bị y tế đi kèm.
Vì vậy, trước khi cất cánh, người bệnh bắt buộc phải được đánh giá kỹ lưỡng khả năng chịu đựng chuyến bay. Đồng thời, các trang thiết bị hồi sức phải được thiết kế tương thích tuyệt đối với môi trường hàng không. Để giải quyết bài toán nhân lực, Viện đề xuất xây dựng một Trung tâm Huấn luyện Cấp cứu đường không mô phỏng. Tại đây, cabin máy bay giả định sẽ tái tạo chân thực các điều kiện bất lợi như rung lắc, tiếng ồn, áp suất thay đổi và ánh sáng hạn chế ban đêm, giúp các bác sĩ và điều dưỡng bay rèn luyện bản lĩnh trước khi thực hiện nhiệm vụ thực tế.
Đại tá Nguyễn Quang Luyến, Chủ nhiệm Hậu cần – Kỹ thuật Quân chủng Phòng không – Không quân, nhận định cấp cứu đường không là một chuyên ngành kỹ thuật cao, mang tính liên ngành sâu sắc. Hiệu quả của mỗi chuyến bay cứu hộ phụ thuộc chặt chẽ vào quy trình chỉ định, công tác chuẩn bị bệnh nhân và năng lực của toàn bộ kíp phối hợp từ cơ quan chỉ huy đến bệnh viện tiếp nhận.
Những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu và làm rõ
Dù đề xuất mang tính chiến lược và mở ra hy vọng lớn cho y tế biển đảo, song việc hiện thực hóa hệ thống cấp cứu đường không quốc gia vẫn còn nhiều điểm cần được tiếp tục làm rõ trong thời gian tới:
- Lộ trình cụ thể để lồng ghép chi phí vận chuyển trực thăng vốn rất đắt đỏ vào danh mục được chi trả bởi Bảo hiểm y tế hiện vẫn chưa có phương án chi tiết.
- Nguồn ngân sách và thời gian triển khai xây dựng đồng bộ các bãi đáp trực thăng đạt chuẩn tại toàn bộ các bệnh viện đa khoa tỉnh vẫn là một bài toán kinh tế lớn cần các bộ, ngành phối hợp giải quyết.
- Việc xây dựng và vận hành Trung tâm Huấn luyện mô phỏng đòi hỏi sự chuyển giao công nghệ và đầu tư trang thiết bị chuyên sâu từ các quốc gia có nền y học hàng không phát triển, điều này cần có kế hoạch hợp tác quốc tế cụ thể hơn.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
