7 phút đọc
Trong bối cảnh nền kinh tế đối mặt với nhiều thử thách, thói quen ăn uống và sinh hoạt của một bộ phận lao động trẻ tại Trung Quốc đang có những thay đổi rõ rệt. Để đối phó với nguy cơ mất việc và thu nhập sụt giảm, nhiều người trẻ đã lựa chọn phương án tự nấu ăn tại nhà thay vì ăn ngoài, đồng thời áp dụng những biện pháp tiết kiệm nghiêm ngặt như thuê chung giường với người lạ. Câu chuyện thắt lưng buộc bụng này không chỉ ảnh hưởng đến lối sống cá nhân mà còn tác động mạnh mẽ đến thị trường tiêu dùng tại các đô thị lớn.
Tự nấu ăn và cắt giảm chi tiêu để đối phó áp lực tài chính
Winnie Zeng, một cô gái 25 tuổi hiện đang sống tại thành phố Vũ Hán, là một minh chứng điển hình cho xu hướng này. Công việc chính của Zeng là livestream giới thiệu các mặt hàng tiêu dùng. Tuy nhiên, trước tình trạng thu nhập không tăng trưởng và nỗi lo sợ bị mất việc luôn thường trực, cô đã buộc phải tái cơ cấu toàn bộ ngân sách cá nhân để duy trì cuộc sống ổn định.
Biện pháp đầu tiên của cô là thay đổi hoàn toàn thói quen ăn uống bằng cách tự nấu ăn tại nhà, đồng thời ngừng việc mua sắm các loại quần áo đắt đỏ. Không dừng lại ở đó, để giảm thiểu tối đa chi phí cố định lớn nhất là tiền thuê nhà, Zeng đã tìm một người phụ nữ khác để thuê chung một căn phòng có chiếc giường lớn nằm trong một căn hộ 5 phòng ngủ. Trước khi đặt bút ký hợp đồng thuê nhà dài hạn, hai người đã thỏa thuận sống thử cùng nhau trong vòng 8 ngày nhằm đánh giá mức độ hòa hợp trong sinh hoạt hàng ngày.
Nhờ việc tự nấu nướng và san sẻ không gian ngủ nghỉ, Zeng đã tiết kiệm được thêm 66 USD mỗi tháng. Số tiền tiết kiệm này giúp cô giữ lại được khoảng 3/4 mức thu nhập hàng tháng vốn khá ít ỏi, chỉ ở mức 590 USD của mình. Dù phải chấp nhận sự bất tiện khi chia sẻ không gian riêng tư nhất, Zeng vẫn cố gắng tìm kiếm khía cạnh tích cực:
“Trở về nhà và biết có người đang đợi mình cũng là một cảm giác dễ chịu.”
Tác động đến ngành dịch vụ ăn uống và làn sóng thắt chặt chi tiêu
Sự khó khăn về tài chính không chỉ dừng lại ở câu chuyện cá nhân tự nấu ăn để tiết kiệm, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh doanh của ngành ẩm thực. Câu chuyện của Morgan Pan, 39 tuổi, đang sinh sống tại Bắc Kinh là một ví dụ khác cho thấy áp lực từ sự suy giảm kinh tế đối với đời sống đô thị.
Sau khi công ty cũ bị phá sản, thu nhập hiện tại của Pan đã giảm xuống chưa đầy một nửa so với giai đoạn trước. Để duy trì cuộc sống tại thủ đô đắt đỏ, Pan phải chọn giải pháp ở ghép nhằm đưa tổng chi phí thuê nhà và tiền điện nước mỗi tháng xuống còn 177 USD. Đáng chú ý, người bạn cùng phòng của anh lại chính là một nạn nhân trực tiếp từ sự ảm đạm của thị trường kinh doanh ẩm thực, khi người này đang phải gánh trên vai một khoản nợ lớn sau một thương vụ đầu tư mở nhà hàng thất bại.
Sự cộng hưởng của những hoàn cảnh khó khăn khiến không gian sống chung trở nên ngột ngạt hơn. Khác với sự lạc quan của Zeng, Pan thẳng thắn chia sẻ về thực tế phũ phàng:
“Chẳng có gì ấm áp cả. Đó chỉ là áp lực cuộc sống.”
Hiện tượng người trẻ phải tìm mọi cách thắt chặt chi tiêu từ ăn uống đến nhà ở đang lan rộng trên các nền tảng mạng xã hội Trung Quốc. Tính đến cuối tháng 6, từ khóa “ngủ chung giường với người lạ” đã thu hút hơn 14 triệu lượt xem trên nền tảng Weibo. Trên ứng dụng Douyin, các nội dung có liên quan cũng đạt con số ấn tượng với gần 40 triệu lượt xem. Thậm chí, nền tảng phong cách sống Xiaohongshu cũng ghi nhận tới hơn 37.000 bài đăng chia sẻ về chủ đề này, trong đó rất nhiều người chủ động đăng tải thông tin tìm kiếm đối tác để ở ghép phòng hoặc chung giường nhằm giảm bớt gánh nặng chi phí.
Góc nhìn chuyên gia về sự thay đổi thói quen tiêu dùng
Mặc dù số lượng lao động trẻ lựa chọn hình thức sống chung giường vẫn là một bộ phận nhỏ nếu so sánh với cộng đồng 260 triệu người đang thuê nhà tại Trung Quốc, nhưng xu hướng này là tín hiệu rõ nét cho thấy một bộ phận giới trẻ đang phải thực hiện những biện pháp cắt giảm chi phí sinh hoạt một cách quyết liệt.
Theo phân tích từ ông Mingwei Liu, Giám đốc Trung tâm Việc làm và Lao động toàn cầu thuộc Đại học Rutgers (Mỹ), hiện tượng này phản ánh thực trạng khó khăn của người lao động trẻ trong việc duy trì cuộc sống lâu dài tại các thành phố lớn. Khi việc làm trở nên thiếu ổn định và nguồn thu nhập khó dự đoán, họ bắt buộc phải dè dặt và cân nhắc kỹ lưỡng đối với từng khoản chi tiêu nhỏ nhất, từ bữa ăn hàng ngày cho đến chỗ ở.
Vị chuyên gia này cảnh báo rằng, nếu tâm lý thắt lưng buộc bụng và thói quen tiết kiệm triệt để này tiếp tục lan rộng, nó có thể dẫn đến những hệ lụy lâu dài cho nền kinh tế, bao gồm việc sụt giảm nhu cầu mua sắm nhà đất, suy giảm tỷ lệ kết hôn và kéo tụt sức tiêu dùng chung của toàn xã hội. Ông nhận định:
“Lương khởi điểm khá thấp, còn chi phí sinh hoạt lại cao. Bạn buộc phải thỏa hiệp một chút.”
Kết luận và những khía cạnh chưa được làm rõ
Việc chuyển hướng sang tự nấu ăn tại nhà và chia sẻ không gian sinh hoạt tối đa đang là phương thức giúp nhiều lao động trẻ vượt qua giai đoạn kinh tế biến động. Tuy nhiên, do giới hạn từ nguồn thông tin thu thập, bài viết hiện vẫn chưa thể làm rõ những khía cạnh cụ thể sau:
- Thực đơn tự nấu hàng ngày của những người trẻ này bao gồm những món ăn cụ thể nào, và liệu họ có phải cắt giảm các thành phần dinh dưỡng quan trọng để tối ưu hóa chi phí hay không?
- Các nhà hàng và quán ăn tại các đô thị lớn ở Trung Quốc đang phải điều chỉnh thực đơn hoặc đưa ra những chiến lược giá như thế nào để thích ứng với làn sóng tự nấu ăn và hạn chế chi tiêu ngoài của giới trẻ?
- Sự thất bại của các dự án đầu tư nhà hàng (như trường hợp người bạn cùng phòng của Morgan Pan) phản ánh xu hướng sụt giảm doanh thu chung của toàn ngành dịch vụ ăn uống ở mức độ nào?
Mặc dù vậy, có thể thấy rõ ràng rằng ẩm thực gia đình tự nấu và lối sống tiết kiệm đang trở thành một phần không thể thiếu trong chiến lược sinh tồn của giới trẻ đô thị hiện nay.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
