7 phút đọc
Chương trình thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) sử dụng thiết bị bay không người lái (UAV) tại Điện Biên vừa ghi nhận những kết quả tích cực đầu tiên trong việc phát triển kinh tế tầm thấp. Gần 6 tấn cà phê đã được vận chuyển từ các vùng nguyên liệu trên núi cao xuống khu vực sơ chế bằng đường hàng không tầm thấp, mở ra tiềm năng ứng dụng công nghệ để giải quyết các điểm nghẽn logistics tại các địa bàn có địa hình hiểm trở.
Hiệu quả thực tế từ những chuyến bay chở nông sản xuống núi
Tại huyện Mường Ảng, tỉnh Điện Biên, việc ứng dụng UAV vào hỗ trợ sản xuất nông nghiệp và vận chuyển hàng hóa đã bước đầu chứng minh được hiệu quả vượt trội so với phương thức truyền thống. Trong tháng 9, một chiến dịch vận chuyển nông sản bằng thiết bị bay không người lái đã được triển khai với tổng cộng 118 chuyến bay hoàn thành an toàn.
Kết quả từ đợt thử nghiệm này cho thấy, gần 6 tấn cà phê thu hoạch từ các sườn núi dốc đã được đưa thẳng xuống khu vực sơ chế, sản xuất một cách nhanh chóng. Theo thông tin từ ông Nguyễn Bá Anh, Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Điện Biên, mỗi chuyến bay thử nghiệm có tải trọng thiết kế 50 kg và toàn bộ các chuyến bay đều được thực hiện nghiêm ngặt tại những khu vực đã được cấp phép.
Không dừng lại ở việc vận chuyển hàng hóa, công nghệ UAV cũng được đưa vào thử nghiệm trong khâu phun thuốc bảo vệ thực vật tại khu vực đồi dốc của Mường Ảng. Đối với một khu đồi có diện tích 1 ha, thiết bị bay chỉ mất từ 7 đến 10 phút để hoàn thành việc phun thuốc. Trong khi đó, nếu sử dụng lao động thủ công di chuyển trên địa hình có độ dốc lớn, người lao động có thể phải mất từ 3 đến 4 tiếng đồng hồ liên tục.
Hiện thực hóa mô hình thử nghiệm “sandbox”
Chiến dịch vận chuyển nông sản và phun thuốc bằng UAV tại Điện Biên là những kết quả bước đầu của chương trình thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) phương tiện bay không người lái nhằm mục tiêu phát triển kinh tế tầm thấp. Chương trình này đã được UBND tỉnh Điện Biên chính thức phê duyệt và cấp phép thực hiện từ tháng 6.
“Qua thực tế vận hành, các chuyến bay cơ bản bảo đảm yêu cầu về tuyến bay, phạm vi, tải trọng và mục đích vận chuyển,” ông Nguyễn Bá Anh cho biết.
Đại diện Sở Khoa học và Công nghệ Điện Biên nhấn mạnh thêm, việc dịch chuyển từ mô hình nghiên cứu lý thuyết sang thực tế vận hành có ý nghĩa rất lớn. Quá trình này giúp tỉnh từng bước hình thành và tích lũy được nguồn dữ liệu quan trọng về việc vận hành UAV trong những điều kiện địa hình đồi núi phức tạp và thời tiết biến động đặc thù của vùng cao.
Bên cạnh vận chuyển nông sản, tỉnh Điện Biên cũng đã xác định được hàng loạt bài toán thực tế có thể ứng dụng UAV trong tương lai gần, bao gồm: vận chuyển vật tư phục vụ sản xuất, dịch vụ logistics y tế, vận chuyển hàng hóa thiết yếu, khảo sát và lập bản đồ số, quản lý tài nguyên rừng, đất đai, cũng như phục vụ công tác phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn.
Nhìn nhận từ góc độ quản lý vĩ mô, ông Nguyễn Văn Thuật, Phó vụ trưởng Vụ Kinh tế số và Xã hội số thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ, nhận định rằng cơ chế sandbox sẽ thúc đẩy mạnh mẽ quá trình “làm chủ công nghệ”. Theo ông Thuật, bản thân thiết bị UAV không trực tiếp tạo ra giá trị, mà giá trị thực sự nằm ở chính các chuyến bay, dữ liệu thu thập được trong quá trình bay và khả năng khai thác nguồn dữ liệu đó để giải quyết những bài toán thực tế của đời sống và sản xuất.
Cơ hội thu hút đầu tư trăm tỷ và những rào cản thực tế
Sự xuất hiện của cơ chế sandbox tại Điện Biên đã nhanh chóng thu hút sự chú ý của giới công nghệ và các doanh nghiệp. Hiện tại, đã có doanh nghiệp chủ động đề xuất với tỉnh Điện Biên để nghiên cứu ba dự án công nghệ lớn với tổng số vốn dự kiến lên tới gần 200 tỷ đồng. Các dự án đề xuất bao gồm: Trung tâm thử nghiệm và thực hành bay UAV; Nhà máy sản xuất UAV; cùng với Trung tâm giới thiệu, đào tạo công nghệ UAV và hàng không vũ trụ.
Dù mở ra nhiều triển vọng lớn, đại diện Sở Khoa học và Công nghệ Điện Biên cũng thẳng thắn chỉ ra những thách thức không nhỏ trong quá trình triển khai thực tế. Rào cản lớn nhất hiện nay là hành lang pháp lý và cơ chế phối hợp liên ngành vẫn là một trong những khó khăn lớn khi triển khai loại hình dịch vụ đặc biệt này. Ngoài ra, các yếu tố về địa hình chia cắt, thời tiết miền núi phức tạp cùng sự hạn chế về hạ tầng kỹ thuật và nguồn nhân lực chuyên môn tại địa phương cũng đặt ra những yêu cầu vô cùng khắt khe.
Từ góc độ của đơn vị vận hành dịch vụ, Tổng giám đốc Vietnam Post, ông Chu Quang Hào cho biết những kinh nghiệm thực tế có được từ việc cung cấp dịch vụ chuyển hàng bằng UAV tại địa hình vùng núi Điện Biên sẽ được doanh nghiệp nghiên cứu kỹ lưỡng. Đây sẽ là cơ sở quan trọng để doanh nghiệp đánh giá khả năng nhân rộng mô hình này sang các địa phương khác có đặc thù địa lý tương tự.
Những điều cần theo dõi trong thời gian tới
Chương trình thử nghiệm sandbox UAV tại Điện Biên được lên kế hoạch kéo dài đến hết tháng 5/2027 với mục tiêu thực hiện khoảng 6.000 chuyến bay. Để đánh giá tính khả thi và khả năng thương mại hóa diện rộng của công nghệ này, người dùng cần theo dõi các yếu tố then chốt sau:
- Sự hoàn thiện của hành lang pháp lý: Các cơ quan chức năng sẽ tháo gỡ các vướng mắc về cơ chế phối hợp liên ngành như thế nào để tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tham gia sâu hơn?
- Tiến độ của các dự án đầu tư: Đề xuất xây dựng nhà máy sản xuất UAV và trung tâm đào tạo trị giá gần 200 tỷ đồng có sớm được hiện thực hóa tại Điện Biên hay không?
- Khả năng khắc phục hạn chế hạ tầng: Các giải pháp kỹ thuật nào sẽ được áp dụng để đảm bảo UAV hoạt động ổn định trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt và địa hình phức tạp của vùng núi phía Bắc?
- Kế hoạch mở rộng của Vietnam Post: Mô hình logistics bằng UAV sẽ được thử nghiệm tiếp theo tại những địa phương nào và mức độ tối ưu chi phí so với vận chuyển truyền thống ra sao?
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
