8 phút đọc
Một vụ bê bối rò rỉ bí mật công nghệ quy mô lớn vừa bị phanh phui bởi các công tố viên Hàn Quốc, hé lộ cách thức nhà sản xuất chip nhớ Trung Quốc ChangXin Memory Technologies (CXMT) nhanh chóng vươn lên trên bản đồ bán dẫn toàn cầu. Các tài liệu rò rỉ từ tòa án cho thấy CXMT đã triển khai một kế hoạch dài hạn mang tên “Dự án Hợp Phì” nhằm thu thập công nghệ cốt lõi và nhân lực chất lượng cao từ Samsung Electronics.
“Dự án Hợp Phì” và con đường tắt sở hữu quy trình sản xuất DRAM 10 nm
Theo tài liệu được nhật báo NoCut News của Hàn Quốc công bố, CXMT đã xây dựng kế hoạch dài hạn mang tên “Dự án Hợp Phì” vào tháng 8/2016, chỉ vỏn vẹn hai tháng sau khi công ty này được thành lập tại tỉnh An Huy, Trung Quốc. Đáng chú ý, dự án này được thiết lập bởi trưởng bộ phận nghiên cứu của CXMT, người đồng thời là cựu lãnh đạo của Samsung Electronics.
Mục tiêu trọng tâm của dự án là sở hữu tài liệu tổng hợp quy trình (PRP) sản xuất DRAM công nghệ 10 nm của Samsung trước tháng 9/2016. PRP là một bộ tài liệu kỹ thuật cực kỳ bảo mật gồm 620 bước, chứa các thông tin chi tiết về thiết bị và các giá trị thông số cần nhập vào hệ thống sản xuất. Đây là loại tài sản trí tuệ vô giá, được tích lũy từ nhiều năm sản xuất thực tế và sửa lỗi liên tục để tối ưu sản lượng, thứ không thể dễ dàng sở hữu được bằng tiền hay thời gian đơn thuần. Để phát triển quy trình sản xuất hàng loạt DRAM 10 nm này, Samsung Electronics đã phải đầu tư tới 1.600 tỷ won (tương đương 1,1 tỷ USD) trong vòng 5 năm.
Bên cạnh việc nhắm vào tài liệu PRP, “Dự án Hợp Phì” còn vạch ra lộ trình chi tiết:
- Tháng 10/2016: Hoàn tất tuyển dụng các kỹ sư then chốt từ Samsung.
- Tháng 7/2017: Hoàn thành quá trình nghiên cứu và phát triển (R&D).
- Tháng 8/2018: Bắt đầu sản xuất tấm wafer DRAM đầu tiên với công suất mục tiêu 10.000 tấm mỗi tháng.
Ban đầu, CXMT từng cố gắng chế tạo chip 18 nm bằng cách dựa trên trí nhớ của những kỹ sư cũ mới tuyển dụng từ Samsung. Tuy nhiên, phương án này không mang lại hiệu quả mong muốn. Công ty sau đó đã tự xây dựng tài liệu kỹ thuật riêng vào tháng 9/2016 sau khi thu thập thành công tài liệu PRP của tập đoàn Hàn Quốc.
Sự trỗi dậy thần tốc định hình lại thị trường chip nhớ toàn cầu
Vào thời điểm năm 2016, thị trường DRAM thế giới gần như nằm trọn trong tay ba hãng lớn: Samsung, Micron và SK Hynix. Khi mới thành lập, CXMT hoàn toàn không có cơ sở hạ tầng nghiên cứu lẫn một kế hoạch phát triển cụ thể nào.
Theo phân tích từ chuyên trang công nghệ Tom’s Hardware, việc một doanh nghiệp đi từ vạch xuất phát bằng không đến lúc xuất xưởng tấm wafer DRAM đầu tiên chỉ trong vòng hai năm là một thành tích chưa từng có tiền lệ. Thông thường, quá trình xây dựng và vận hành một nhà máy sản xuất chip nhớ phải mất từ 2 đến 4 năm, đó là chưa tính đến thời gian nghiên cứu công nghệ ban đầu. Do đó, bước tiến này gần như là bất khả thi nếu không có sự giúp sức từ các tài liệu sở hữu trí tuệ của đối thủ đối diện. Đến năm 2019, CXMT chính thức tuyên bố tự thiết kế thành công chip DDR4 dung lượng 8 Gb bằng “công nghệ độc lập, mang tính nhảy cóc” và bắt đầu bán DRAM tại thị trường Trung Quốc.
Sự bùng nổ của làn sóng trí tuệ nhân tạo (AI) đã mang lại mức độ tăng trưởng đáng kinh ngạc cho CXMT. Thị phần DRAM toàn cầu của hãng đã tăng vọt từ mức 4% trong quý II/2025 lên tới 10% chỉ sau một năm. Sự trỗi dậy này đã trực tiếp phá vỡ thế thống trị kéo dài hơn một thập kỷ, đánh dấu lần đầu tiên tổng thị phần của ba ông lớn hàng đầu thế giới giảm xuống dưới mức 90%.
Năng lực sản xuất của CXMT liên tục được mở rộng với ba nhà máy chuyên chế tạo wafer kích thước 300 mm. Sản lượng dự kiến của hãng đạt 350.000 tấm mỗi tháng trong năm nay, áp sát năng lực sản xuất của Micron (khoảng 375.000 đến 385.000 tấm/tháng). CXMT cũng đang lên kế hoạch xây dựng nhà máy thứ hai tại Bắc Kinh, hướng tới mục tiêu nâng tổng sản lượng vượt mốc 600.000 wafer mỗi tháng khi cơ sở này đi vào hoạt động.
Sự bành trướng này mang lại cho CXMT những kết quả tài chính vượt bậc. Doanh thu của hãng đã tăng trưởng tới 716% trong quý II/2026. Sự kiện mở bán công khai trên sàn chứng khoán STAR tại Thượng Hải vào tháng 7 cùng năm đã giúp giá trị cổ phiếu công ty tăng vọt 466%, mang về khoản vốn trị giá 8,6 tỷ USD. Thành tích này biến CXMT trở thành nhà sản xuất bán dẫn đắt giá nhất trên thị trường chứng khoán Trung Quốc.
Thiệt hại khổng lồ và hành trình điều tra của Hàn Quốc
Các công tố viên Hàn Quốc bắt đầu vào cuộc điều tra từ tháng 1/2024 sau khi phát hiện các dấu hiệu cho thấy công nghệ bán dẫn cốt lõi của Samsung Electronics bị rò rỉ sang Trung Quốc từ năm 2016. Theo hãng tin NoCut News, sự việc này không đơn thuần là “một công ty đánh cắp, sao chép công nghệ nào đó từ doanh nghiệp cùng ngành” mà là cả một chiến dịch có hệ thống.
Vào ngày 23/12/2025, Đơn vị Điều tra Tội phạm công nghệ thông tin thuộc Văn phòng Công tố quận Trung tâm Seoul đã chính thức truy tố 10 cựu nhân viên và nhà nghiên cứu của Samsung Electronics vì làm rò rỉ công nghệ cốt lõi của quốc gia. Trong số đó, một chuyên gia bị cáo buộc đã chép tay toàn bộ dữ liệu về quy trình sản xuất DRAM 10 nm của Samsung lên 12 trang giấy, sau đó chuyển đến làm việc cho CXMT vào tháng 9/2016.
Các cơ quan chức năng Hàn Quốc ước tính vụ rò rỉ này có thể đã khiến Samsung phải chịu thiệt hại ít nhất hàng chục nghìn tỷ won. Trong khi đó, nguồn tin từ Tom’s Hardware nhận định con số thiệt hại thực tế có thể lên tới khoảng 40.000 tỷ won (tương đương 29,5 tỷ USD).
Điều người dùng công nghệ cần theo dõi
Vụ bê bối pháp lý này đang đặt ra nhiều câu hỏi lớn đối với ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu. Người dùng và các chuyên gia công nghệ hiện đang đổ dồn sự chú ý vào các diễn biến tiếp theo:
- Liệu các cơ quan quản lý quốc tế hoặc phía Hàn Quốc có đưa ra những biện pháp trừng phạt pháp lý hay rào cản kỹ thuật mạnh mẽ hơn đối với CXMT để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ?
- Samsung Electronics sẽ cải tổ và thắt chặt các quy trình bảo mật thông tin nội bộ như thế nào để ngăn chặn các hình thức rò rỉ thô sơ nhưng cực kỳ nguy hại như việc chép tay tài liệu?
- Trong bối cảnh thị phần biến động, cuộc cạnh tranh giá cả và nguồn cung DRAM toàn cầu sẽ ảnh hưởng thế nào đến giá thành của các thiết bị công nghệ tiêu dùng trong tương lai gần?
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
