7 phút đọc
Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang đặt ra những thách thức và cơ hội chưa từng có cho hệ thống giáo dục toàn cầu. Trước sự lo ngại của nhiều phụ huynh về việc cho trẻ tiếp xúc sớm với thiết bị số, ông Dominic Liechti – Giám đốc cấp cao phụ trách Tiếp thị sản phẩm toàn cầu của Apple – đã đưa ra những góc nhìn thực tế về vai trò của công nghệ trong trường học. Với hơn 15 năm kinh nghiệm trong ngành giáo dục, từng là giáo viên, hiệu trưởng tại Thụy Sĩ và điều hành các ngôi trường thực nghiệm danh tiếng tại Mỹ như Silicon Valley International School và Khan Lab School, ông Liechti nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cân bằng giữa công nghệ và các năng lực cốt lõi của con người.
Công nghệ là công cụ kích hoạt kỹ năng, không phải đích đến
Dẫn số liệu từ Diễn đàn Kinh tế Thế giới, ông Dominic Liechti cho biết năng lực hiểu biết về AI và công nghệ là những kỹ năng hàng đầu trong những năm gần đây. Tuy nhiên, báo cáo này cũng nhấn mạnh sự sáng tạo, tính tò mò và tư duy phản biện có tầm quan trọng tương đương đối với tương lai của thế hệ trẻ. Do đó, bài toán đặt ra cho giáo dục không phải là cấm đoán, mà là tìm ra sự cân bằng.
“Chúng tôi không khuyến nghị chỉ sử dụng công nghệ, giáo viên hoàn toàn có thể giảng dạy không cần công nghệ ở một mức độ nhất định. Công nghệ đơn giản là công cụ giúp kích hoạt và phát triển các kỹ năng tương lai,” đại diện Apple chia sẻ.
Quan điểm của Apple là kết hợp công nghệ với tính nhân văn để thay đổi sâu sắc cuộc sống của người học. Để hiện thực hóa điều này, hãng đã triển khai chương trình Học tập Chuyên nghiệp của Apple (Apple Professional Learning). Sáng kiến này tập trung hỗ trợ giáo viên cách tích hợp các thiết bị số vào giảng dạy một cách chủ động, có chủ đích và phù hợp với từng nhóm tuổi cụ thể của học sinh.
Sự thay đổi vai trò của người thầy: Từ truyền đạt sang điều phối
Sự xuất hiện của các thiết bị như iPad, Mac và các công cụ AI trong lớp học đòi hỏi vai trò của người làm giáo dục phải dịch chuyển mạnh mẽ so với 5-10 năm trước. Thay vì đứng một chỗ giảng bài theo phương pháp truyền thống, giáo viên ngày nay đang dần chuyển mình thành người điều phối (facilitator) và người hướng dẫn (coach).
Mục tiêu cốt lõi của sự dịch chuyển này là thúc đẩy tính tự chủ, giúp học sinh độc lập hơn và biết tự định hướng lộ trình học tập của mình. Trong một lớp học có quy mô từ 30 đến 40 học sinh, công nghệ đóng vai trò hỗ trợ đắc lực cho giáo viên trong việc quản lý và duy trì sự tập trung. Thiết bị số cho phép giáo viên phân chia lớp học thành các nhóm nhỏ để hướng dẫn chuyên sâu cho một vài em, trong khi các nhóm còn lại vẫn tiếp tục tự học theo vòng xoay. Cách tiếp cận này giúp cá nhân hóa và phân hóa năng lực giảng dạy hiệu quả hơn trong môi trường học đường.
AI xử lý tư duy bậc thấp, học sinh vẫn phải tự viết bản thảo đầu tiên
Trước làn sóng AI bùng nổ, Apple xác định trí tuệ nhân tạo chỉ là một công cụ trong hộp công cụ để khuếch đại kỹ năng tương lai. Hãng đang xây dựng một tài liệu hướng dẫn mới nhằm cung cấp khung làm việc cho giáo viên để sử dụng AI một cách có trách nhiệm và khơi nguồn cảm hứng học tập.
Đáng chú ý, ông Liechti khẳng định học sinh vẫn cần tự viết bản thảo đầu tiên của mình trước khi tìm đến sự trợ giúp của máy móc:
“Học sinh vẫn cần tự viết bản thảo đầu tiên của mình, sau đó mới dùng AI để phản biện, đưa ra câu hỏi gợi mở hoặc kiểm tra tính chính xác.”
Ông lấy ví dụ về Chương trình Đánh giá học sinh quốc tế (Pisa) sắp tới sẽ thử nghiệm cho học sinh đối chiếu, đánh giá tính xác thực của một văn bản do AI soạn thảo dựa trên các nguồn tài nguyên và sách vở sẵn có. Đây chính là cách rèn luyện tư duy phản biện – một kỹ năng thuộc nhóm tư duy bậc cao mà AI không thể thay thế, bởi các công cụ AI hiện nay chủ yếu mới chỉ giải quyết được các kỹ năng tư duy bậc thấp.
MacBook Neo và nỗ lực đưa AI an toàn vào trường học
Để hỗ trợ học sinh và giáo viên tiếp cận công nghệ dễ dàng hơn, Apple đã giới thiệu dòng sản phẩm hoàn toàn mới mang tên MacBook Neo, định vị bên cạnh hai dòng Pro và Air quen thuộc. Tại thị trường Mỹ, thiết bị này đang ghi nhận xu hướng chuyển dịch tích cực khi một số khu học chánh bắt đầu lựa chọn sản phẩm này để thay thế cho Chromebook.
MacBook Neo được thiết kế như một chiếc máy Mac thực thụ với đầy đủ tính năng nhưng có mức giá đột phá dành cho giáo dục. Thiết bị sở hữu hiệu năng mạnh mẽ, thời lượng pin tốt, độ bền cao và đặc biệt là vi xử lý AI Neural Engine của chip Apple Silicon. Bộ xử lý này cho phép máy xử lý các tác vụ trí tuệ nhân tạo (như trải nghiệm AI craft) ngay trên thiết bị mà không cần kết nối Internet đến máy chủ bên ngoài. Điều này giải quyết triệt để bài toán bảo mật thông tin và an toàn dữ liệu cá nhân của học sinh trong môi trường học đường.
Điều người dùng cần theo dõi tiếp theo
Dù MacBook Neo và các giải pháp AI giáo dục của Apple đang nhận được những phản hồi tích cực ở giai đoạn triển khai đầu tiên, người dùng và các nhà giáo dục vẫn cần tiếp tục theo dõi các yếu tố thực tế sau:
- Khả năng tiếp cận tại các thị trường ngoài Mỹ: Liệu dòng máy MacBook Neo với mức giá “đột phá” có sớm được phân phối rộng rãi tại các nước đang phát triển như Việt Nam để thay thế các dòng máy tính giá rẻ hiện nay hay không?
- Hiệu quả thực tế của bộ tài liệu hướng dẫn AI: Khung làm việc sử dụng AI có trách nhiệm mà Apple đang xây dựng sẽ được các giáo viên đón nhận và áp dụng vào chương trình học thực tế như thế nào?
- Kết quả từ các kỳ thi thực nghiệm: Cách học sinh tương tác và đối chiếu thông tin từ AI trong các chương trình đánh giá chuẩn quốc tế như Pisa sẽ mang lại bài học gì cho phương pháp dạy và học thời đại mới?
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
