5 phút đọc
Trong chuyên mục Món ngon & Ẩm thực kỳ này, chúng tôi không giới thiệu những công thức cầu kỳ hay những nhà hàng sang trọng. Thay vào đó, kính mời độc giả cùng ngược dòng thời gian về những năm tháng chiến tranh gian khổ qua cuốn nhật ký “Vào tuyến lửa” của liệt sĩ Nguyễn Ngọc Quỳnh. Cuốn nhật ký bằng giấy dó khâu chỉ, được gia đình lưu giữ trang trọng trên bàn thờ suốt 56 năm qua, không chỉ là kỷ vật thiêng liêng mà còn tái hiện chân thực cách người lính Trường Sơn tự cung tự cấp, sinh tồn giữa đại ngàn bằng những bữa cơm dã chiến ấm lòng đồng đội.
Bữa cơm dã chiến từ cân gạo đeo vai và nguồn nước hố bom
Tháng 1 năm 1970, người chiến sĩ trẻ Nguyễn Ngọc Quỳnh bắt đầu hành trình hành quân bộ vào Trường Sơn để chi viện cho chiến trường miền Nam. Trong những trang viết tay mộc mạc, ông đã ghi lại chi tiết những trải nghiệm ăn uống dã chiến đầy gian khổ của bộ đội ta thời bấy giờ. Để chuẩn bị cho chặng đường dài, mỗi người lính được phát đủ lượng gạo ăn trong vòng 12 ngày. Nhằm phân bổ sức nặng và tiện di chuyển, ông Quỳnh chia gạo làm hai túi: một túi cõng trên vai và một túi đeo trước ngực, cùng với đạn dược và tư trang đè nặng trên vai dưới trời mưa lầy lội.
Tại mỗi trạm dừng chân dọc đường hành quân, công việc đầu tiên của những người lính là đào bếp nấu cơm và đào hầm hào làm nơi ngủ. Việc tìm kiếm nguồn nước nấu ăn giữa rừng sâu là một thách thức cực kỳ lớn. Nhiều lúc, bộ đội phải leo xuống vực sâu để lấy nước, khi leo lên bắp chân căng cứng, đầu óc chóng mặt vì mệt mỏi. Trong những hoàn cảnh ngặt nghèo không tìm được suối, những người lính phải tận dụng nguồn nước tích tụ ở các hố bom. Dù váng nổi đầy trên mặt nước, họ vẫn phải chắt chiu mang về để thổi cơm, duy trì sức lực cho chặng đường hành quân tiếp theo.
Rau rừng, củ mài và chút hương vị Tết giữa ngàn khơi Trường Sơn
Khi nguồn lương thực tiếp tế trở nên khan hiếm, những người lính Trường Sơn phải tìm cách thích ứng với tự nhiên để sinh tồn. Họ đi sâu vào rừng đào củ mài và hái các loại rau rừng để nấu ăn qua ngày. Những bữa ăn được gọi là “cải thiện” và đem lại niềm vui lớn cho cả đơn vị chính là những ngày họ bắt được cá dưới suối sâu.
Dù đối mặt với đói khát, mưa rừng, đường dốc trơn trượt và hiểm họa sốt rét rình rập, tinh thần lạc quan của người lính vẫn thể hiện rõ nét qua những trang viết về ngày Tết cổ truyền giữa rừng sâu. Liệt sĩ Nguyễn Ngọc Quỳnh kể lại rằng, ngay giữa đại ngàn gian khổ, bộ đội vẫn chuẩn bị được gạo nếp và đậu xanh để đón năm mới. Thay cho tiếng pháo xuân quen thuộc ở quê nhà, họ bị đánh thức và đón mừng năm mới bằng những loạt pháo cao xạ nổ vang trên bầu trời.
Bối cảnh lịch sử và tâm nguyện tìm kiếm của gia đình
Cuốn nhật ký khép lại những dòng viết cuối cùng khi người lính trẻ đến gần chiến trường vào khoảng tháng 5 năm 1970. Theo giấy báo tử, liệt sĩ Nguyễn Ngọc Quỳnh hy sinh ngày 2/5/1971. Do hoàn cảnh chiến tranh và thông tin thất lạc, phải đến năm 1976 gia đình mới nhận được giấy báo tử, và cho đến nay vẫn chưa xác định được nơi ông được an táng.
Mới đây, vào đầu tháng 7, chị Nguyễn Hồng Nhung (36 tuổi, Hà Nội – cháu ruột của liệt sĩ) đã mang cuốn nhật ký từ bàn thờ xuống để đọc và sao lưu lại thông tin với hy vọng tìm kiếm phần mộ của bác mình. Những dòng nhật ký ghi lại chi tiết về các trạm giao liên, phiên hiệu Tiểu đoàn 534 và tên tuổi những người đồng đội thân thiết như Dương Văn Tụng (quê Quảng Xương, Thanh Hóa) được gia đình chia sẻ rộng rãi, mong muốn sẽ chạm đến hồi ức của những người đồng đội còn sống, từ đó tìm lại được manh mối nơi người chiến sĩ năm xưa đang yên nghỉ.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
