6 phút đọc
Trong các cuộc vui bên bàn tiệc, không khó để bắt gặp hình ảnh nhiều người bị đỏ bừng mặt chỉ sau vài ngụm rượu bia đầu tiên. Hiện tượng này không đơn thuần là biểu hiện ngoài da mà là một phản ứng sinh lý có liên quan mật thiết đến yếu tố di truyền và cách cơ thể xử lý chất cồn. Việc hiểu rõ cơ chế này giúp người yêu thích văn hóa ẩm thực và đồ uống có thêm góc nhìn khoa học để bảo vệ sức khỏe bản thân.
Hiện tượng “Asian flush” và trải nghiệm thực tế
Lucas Kwan Peterson, một người Mỹ gốc Trung Quốc, lần đầu tiên nhận ra cơ thể mình phản ứng mạnh với đồ uống có cồn tại một bữa tiệc ở Chicago (Mỹ). Chỉ sau vài ngụm rượu đầu tiên, hai má và vùng da quanh mắt của anh đã ửng đỏ. Khi anh tiếp tục uống, vùng da đầu và cổ bắt đầu nóng lên, tim đập nhanh, kèm theo cảm giác đau đầu và buồn nôn xuất hiện.
Hiện tượng mà Peterson gặp phải thường được gọi phổ biến là “Asian flush” hoặc “Asian glow” (hội chứng đỏ mặt châu Á). Theo dữ liệu từ tờ Washington Post, có khoảng 38% người Đông Á gặp phải phản ứng này khi sử dụng đồ uống có cồn. Trên toàn thế giới, ước tính có khoảng 560 triệu người đang mang biến thể gene liên quan đến hiện tượng trên.
Cơ chế sinh học từ biến thể gene ALDH2 và tích tụ acetaldehyde
Sự khác biệt trong phản ứng với chất cồn nằm ở cách thức cơ thể phân giải chúng. Quy trình chuyển hóa thông thường diễn ra như sau: khi cồn đi vào cơ thể, nó sẽ biến đổi thành acetaldehyde – một chất có độc tính cao. Ở người bình thường, một loại enzyme có tên là ALDH2 sẽ chịu trách nhiệm phân giải chất độc acetaldehyde này thành các dạng chất ít độc hại hơn để cơ thể dễ dàng đào thải ra ngoài.
Tuy nhiên, đối với những người mang biến thể gene ALDH2, enzyme này hoạt động kém hiệu quả hơn rất nhiều. Điều đó khiến quá trình phân giải chất độc bị đình trệ, dẫn đến việc acetaldehyde không được đào thải kịp thời và tích tụ lại trong cơ thể.
Bà Becca Krock, nhà khoa học làm việc tại công ty xét nghiệm di truyền 23andMe (Mỹ), khẳng định chính việc tích tụ lượng lớn acetaldehyde này là nguyên nhân trực tiếp gây ra hiện tượng đỏ mặt, tim đập nhanh, đau đầu hoặc buồn nôn ở người uống rượu.
Không chỉ gây ra những cảm giác khó chịu tức thời, acetaldehyde còn là chất có khả năng gây ung thư. Việc cơ thể chuyển hóa acetaldehyde kém ở người mang gene ALDH2 làm gia tăng mức độ phơi nhiễm chất độc này sau khi uống rượu. Các nghiên cứu khoa học đã ghi nhận nguy cơ mắc ung thư thực quản cùng một số loại ung thư vùng đầu và cổ ở những người mang biến thể gene này là cao hơn thông thường.
Hiểu đúng về tửu lượng và những sai lầm khi tìm cách che giấu triệu chứng
Mặc dù biến thể gene ALDH2 gây ra phản ứng đỏ mặt, nhưng chưa thể khẳng định ngay rằng những người mang biến thể này đều có tửu lượng kém. Một nghiên cứu được đăng tải trên tạp chí Thư viện Y khoa Mỹ (PubMed) vào năm 2024 chỉ ra rằng, khả năng uống rượu của một người còn chịu tác động bởi nhiều yếu tố khác bao gồm: gene ADH1B (gene chuyển hóa ethanol thành acetaldehyde), cân nặng, giới tính, tốc độ uống, việc có ăn no hay không, tình trạng hoạt động của gan cũng như mức độ quen thuộc với đồ uống có cồn.
Để hạn chế tình trạng đỏ mặt khi nhập tiệc, Peterson từng áp dụng nhiều phương pháp khác nhau như cố gắng ăn no trước khi uống, tắm nước nóng, sử dụng các loại thuốc kháng axit dạ dày hoặc thuốc chống dị ứng. Tuy nhiên, anh nhận thấy tất cả những phương pháp này đều không đem lại hiệu quả.
Trên thực tế, có rất nhiều người sử dụng thuốc kháng histamine hoặc thuốc giảm axit dạ dày với mục đích che giấu đi biểu hiện đỏ mặt bên ngoài. Tuy nhiên, các loại thuốc này hoàn toàn không hỗ trợ cơ thể phân giải chất độc acetaldehyde tốt hơn.
Ông Che Hong Chen, nhà nghiên cứu tại Đại học Stanford (Mỹ), giải thích rằng những cảm giác khó chịu xuất hiện sau khi uống rượu thực chất là một tín hiệu cảnh báo quan trọng, nhắc nhở cơ thể nên dừng lại. Nếu người uống dùng thuốc để che giấu các biểu hiện này, họ dễ lầm tưởng rằng bản thân vẫn có thể chịu đựng được rượu và tiếp tục nạp thêm chất cồn vào cơ thể, trong khi chất độc thực tế vẫn đang tích tụ liên tục ở bên trong.
Sau khi nhận thức rõ về cơ chế hoạt động của cơ thể mình, Peterson đã chủ động thay đổi thói quen khi trưởng thành. Anh chọn những loại đồ uống có nồng độ cồn thấp hoặc chuyển sang dùng nước ngọt. Sự thay đổi này không chỉ giúp anh tiết kiệm chi phí, đảm bảo an toàn cho bản thân khi chưa từng lái xe trong trạng thái say xỉn, mà còn giúp anh thoải mái hơn khi từ chối những lời mời rượu bia mà không còn cảm giác e ngại.
Lời kết
Hiện nay, tầm ảnh hưởng cụ thể của sự tương tác giữa biến thể gene ALDH2 với các thói quen sinh hoạt cá nhân khác lên sức khỏe lâu dài của từng người vẫn là điều chưa được làm rõ hoàn toàn. Dù vậy, việc hiểu đúng tín hiệu cảnh báo của cơ thể là cơ sở để mỗi người tự điều chỉnh hành vi sử dụng đồ uống có cồn một cách khoa học và an toàn.
*Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo, không có tác dụng thay thế chẩn đoán hay điều trị y khoa.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
