6 phút đọc
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam vừa đưa ra khuyến nghị đề xuất các cơ quan quản lý áp dụng quy định bắt buộc in nhãn cảnh báo dinh dưỡng ở mặt trước bao bì thực phẩm chế biến sẵn. Song song với đó, tổ chức này cũng nhấn mạnh việc cần thiết phải siết chặt các hoạt động quảng cáo hướng đến trẻ nhỏ nhằm ngăn chặn làn sóng các bệnh không lây nhiễm đang có xu hướng gia tăng.
Khuyến cáo y khoa: Các thông tin trong bài viết được tổng hợp từ dữ liệu nghiên cứu và khuyến nghị của WHO Việt Nam nhằm mục đích cung cấp kiến thức dinh dưỡng cộng đồng. Người đọc không nên tự ý sử dụng các thông tin này để tự chẩn đoán bệnh lý hoặc tự thiết lập các phác đồ điều trị y tế khi chưa có sự tư vấn của chuyên gia sức khỏe.
Thực trạng đáng báo động về thói quen ăn uống của người Việt
Theo khảo sát mới nhất từ WHO Việt Nam, chi tiêu bình quân của người tiêu dùng trong nước cho các sản phẩm siêu chế biến như xúc xích, mì ăn liền, snack đã tăng mạnh trong những năm qua. Cụ thể, mức chi tiêu này đã chạm mốc gần 3,1 triệu đồng một người mỗi năm vào năm 2024, tăng đáng kể so với con số 2,4 triệu đồng được ghi nhận vào năm 2017.
WHO nhận định rằng, lối sống bận rộn của xã hội hiện đại đang đẩy các loại thực phẩm giàu muối, nhiều đường ngọt và chứa các chất phụ gia vào bữa ăn hằng ngày của nhiều gia đình. Thói quen này đang trực tiếp đe dọa đến sức khỏe của nhóm trẻ vị thành niên.
Thực tế tiêu thụ thức ăn nhanh của học sinh và sinh viên tại Việt Nam cũng ghi nhận những biến động rất nhanh chóng:
- Năm 2013: Tỷ lệ học sinh ăn thức ăn nhanh ít nhất 1 lần mỗi tuần là 30%, và tỷ lệ ăn từ 3 lần trở lên chỉ chiếm 8,8%.
- Năm 2019: Số liệu tăng vọt khi có đến quá nửa số học sinh, sinh viên ăn đồ ăn nhanh tối thiểu 1 lần mỗi tuần, trong đó có 17% đối tượng ăn từ 3 lần trở lên.
Các món ăn nhanh thường chứa lượng muối, mỡ xấu và đường tinh luyện vượt quá ngưỡng an toàn cho phép, đồng thời lại thiếu hụt nghiêm trọng chất xơ và rau xanh cần thiết cho cơ thể. Theo lý giải từ WHO, không phải mọi đồ đóng hộp đều có hại, nhưng mức độ ảnh hưởng đến sức khỏe phụ thuộc rất lớn vào tần suất sử dụng, định lượng ăn thực tế và bảng thành phần dinh dưỡng cụ thể của từng sản phẩm.
Giải pháp từ chiếc nhãn dán phía trước bao bì
Hiện nay, quy định tại Việt Nam chỉ yêu cầu các doanh nghiệp in bảng thành phần dinh dưỡng ở mặt sau của gói hàng. Tuy nhiên, vị trí này thường sử dụng cỡ chữ rất nhỏ, gây khó đọc cho người tiêu dùng. Khi chọn mua nhanh tại các siêu thị hoặc cửa hàng tiện lợi, các bậc phụ huynh rất khó để phát hiện sản phẩm có chứa lượng mỡ hoặc đường vượt chuẩn hay không.
Việc áp dụng nhãn dán cảnh báo ở mặt trước bao bì sẽ đóng vai trò như một “biển báo giao thông” trực quan. Người nội trợ có thể nhận diện ngay lập tức sản phẩm nào chứa hàm lượng chất gây hại vượt ngưỡng để chủ động đưa ra lựa chọn lành mạnh hơn.
Hiệu quả của giải pháp này đã được chứng minh trực quan qua bài học thực tế tại quốc gia Nam Mỹ Chile. Khi chính phủ nước này áp dụng dán nhãn cảnh báo màu đen ở mặt chính diện của bao bì:
- Doanh số thực phẩm chứa nhiều đường đã giảm ngay 37%.
- Doanh số các món ăn chứa nhiều muối giảm 22%.
- Các mặt hàng thừa chất béo bão hòa (loại mỡ xấu dễ gây tắc nghẽn mạch máu) giảm 16%.
Đặc biệt, quy định nghiêm ngặt này còn tạo ra áp lực buộc các nhà sản xuất phải tự động thay đổi công thức, cắt giảm lượng gia vị có hại để tránh việc sản phẩm của mình bị dán tem cảnh báo lên nhãn hàng.
Siết chặt quảng cáo dụ dỗ trẻ em và lời khuyên cho gia đình
Bên cạnh giải pháp dán nhãn, WHO Việt Nam cũng đề nghị các cơ quan quản lý ban hành khung phân loại dinh dưỡng chuẩn hóa. Khung pháp lý này sẽ là cơ sở để cấm tuyệt đối việc sử dụng hình ảnh hoạt hình, tặng kèm đồ chơi hoặc các giai điệu bắt tai nhằm thu hút và kích thích trẻ nhỏ tiêu thụ các loại bánh kẹo, đồ uống ngọt. Sở thích vị giác được hình thành ngay từ những năm tháng đầu đời sẽ bám theo trẻ cho đến khi trưởng thành, vô tình biến các em thành đối tượng có nguy cơ cao phải gánh chịu các căn bệnh nguy hiểm như tim mạch hay tiểu đường trong tương lai.
Để bảo vệ sức khỏe gia đình, cơ quan y tế khuyến nghị các bậc phụ huynh thực hiện ngay các thay đổi thiết thực trong sinh hoạt:
- Ưu tiên tối đa việc lựa chọn và chế biến thực phẩm tươi sống hằng ngày.
- Tập thói quen lật xem kỹ nhãn dinh dưỡng trước khi quyết định mua bất kỳ sản phẩm đóng gói nào.
- Kiên quyết cắt giảm khẩu phần ăn nhanh trong thực đơn dinh dưỡng hằng tuần của trẻ nhỏ.
Những điều cần tiếp tục làm rõ trong tương lai
Mặc dù khuyến nghị của WHO mang lại một hướng đi rõ ràng dựa trên các bằng chứng quốc tế thành công như tại Chile, việc hiện thực hóa giải pháp này tại Việt Nam vẫn còn nhiều câu hỏi mở. Hiện tại, chúng ta chưa rõ liệu các cơ quan chức năng của Việt Nam sẽ mất bao lâu để xây dựng lộ trình luật hóa và áp dụng bắt buộc quy định dán nhãn mặt trước này. Bên cạnh đó, việc xây dựng một bộ tiêu chuẩn phân loại dinh dưỡng phù hợp với khẩu vị và thể trạng của người Việt Nam, cũng như phản ứng và khả năng thích ứng thực tế của các doanh nghiệp sản xuất thực phẩm trong nước trước các quy định siết chặt quảng cáo vẫn là những bài toán cần thời gian để trả lời.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
