6 phút đọc
Kết quả đánh giá mới từ công ty độc lập Artificial Analysis cho thấy các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) trọng số mở của Trung Quốc vẫn tụt hậu đáng kể so với các đối thủ độc quyền từ Mỹ. Việc điều chỉnh phương pháp kiểm thử đã làm nới rộng khoảng cách hiệu năng, thách thức nhận định trước đó cho rằng năng lực công nghệ giữa hai bên đang nhanh chóng thu hẹp.
Hệ thống kiểm thử mới làm bộc lộ khoảng cách thực sự
Công ty đo lường hiệu suất AI Artificial Analysis vừa cải tiến hệ thống đánh giá nhằm phản ánh chính xác hơn cách người dùng vận hành công nghệ này ngoài đời thực. Thay đổi quan trọng nhất là giữ bí mật nhiều bài kiểm tra, khiến các doanh nghiệp AI không thể huấn luyện mô hình dựa trên các bộ đề kiểm thử có sẵn.
Theo Business Insider, chuyên gia Ramaswamy giải thích rằng khi các công ty biết trước nội dung kiểm thử, họ có thể tối ưu hóa để mô hình đạt điểm số cao trong các bài test đó, nhưng điều này không đồng nghĩa mô hình hoạt động hiệu quả tương tự trong ứng dụng thực tế. Nathan Lambert, đồng sáng lập công ty nghiên cứu mô hình ngôn ngữ lớn Trillium Labs, cũng thừa nhận rằng các bảng xếp hạng cũ đã đánh giá mô hình trọng số mở cao hơn thực tế.
Kết quả từ hệ thống mới cho thấy chênh lệch lớn về hiệu năng, đặc biệt ở các nhiệm vụ khoa học phức tạp. Mô hình dẫn đầu hiện nay là Claude Opus 5.5 của Anthropic (Mỹ) đạt 58 điểm. Trong khi đó, Kimi K3.1 Pro của startup Moonshot AI (Trung Quốc) – đại diện tốt nhất của nhóm mô hình trọng số mở – đạt 46 điểm.
Khoảng cách 12 điểm này đã tăng mạnh so với mức chênh lệch chỉ 3 điểm ở hệ thống đánh giá cũ. Sự thay đổi chỉ ra rằng năng lực xử lý bài toán chuyên sâu của các mô hình mở Trung Quốc chưa tiệm cận nhóm dẫn đầu của Mỹ như những ước tính trước đây.
Sức hút về chi phí và bức tranh lưu lượng sử dụng
Dù bị nới rộng khoảng cách trên bảng xếp hạng mới, các mô hình trọng số mở từ Trung Quốc vẫn có sức hút lớn nhờ chi phí thấp và tính linh hoạt. Doanh nghiệp có thể tải về và tùy chỉnh mô hình theo nhu cầu mà không phải trả phí sử dụng đắt đỏ như các dịch vụ đóng từ OpenAI hay Anthropic.
Dữ liệu từ nền tảng Hugging Face cho thấy các mô hình Trung Quốc chiếm gần một nửa tổng số lượt tải AI mã nguồn mở trong giai đoạn từ tháng 2/2025 đến năm 2026. Hồi tháng 7, Cien Solon, CEO kiêm nhà sáng lập nền tảng tác nhân LaunchLemonade, cho biết Claude và ChatGPT vẫn chiếm ưu thế về mức sử dụng, nhưng mô hình GLM 5.2 của startup Zhipu AI (ra mắt tháng 6) cũng đã lọt vào top 5 trên nền tảng này.
Giải thích về động lực adoption này trên CNBC vào tháng 7, Kyle Chan, chuyên gia tại Trung tâm Trung Quốc John L. Thornton thuộc tổ chức nghiên cứu Brookings, nhận định yếu tố chi phí đóng vai trò then chốt. Khi chi phí AI tăng vọt, các doanh nghiệp Mỹ bắt đầu chú trọng hơn đến bài toán kinh tế thay vì ưu tiên ứng dụng bằng mọi giá. Ông Chan khi đó ước tính các mô hình Trung Quốc có chi phí chỉ bằng một phần nhỏ nhưng hiệu năng ngày càng nâng cao, chỉ đi sau các mô hình tiên tiến của Mỹ khoảng 6–9 tháng.
Tuy nhiên, số liệu về lưu lượng sử dụng thực tế lại ghi nhận những tín hiệu bất ngờ. Dax Raad, đồng sáng lập công ty phần mềm OpenCode, đã phân tích lưu lượng truy cập qua OpenRouter – nền tảng phổ biến cho phép lập trình viên truy cập mô hình AI từ nhiều nhà cung cấp.
Ông ước tính gần như toàn bộ lưu lượng truy cập các mô hình DeepSeek qua OpenRouter trong ngày 27/10 có thể được xử lý chỉ bằng một tủ máy chủ Nvidia hiệu năng cao, với chi phí khoảng 6–7 triệu USD. Mức sức mạnh điện toán này là thấp đáng kinh ngạc nếu so với sự chú ý truyền thông khổng lồ dành cho các mô hình Trung Quốc. Mặc dù vậy, một số chuyên gia lưu ý OpenRouter chỉ đại diện cho một phần thị trường nên số liệu này chưa phản ánh toàn bộ nhu cầu thực tế.
Tác động thị trường và điều cần tiếp tục theo dõi
Những bằng chứng kiểm thử mới đã thách thức quan điểm cho rằng các mô hình trọng số mở Trung Quốc đang nhanh chóng thu hẹp khoảng cách và đe dọa trực tiếp mô hình kinh doanh độc quyền của các phòng thí nghiệm hàng đầu tại Mỹ.
Dù vậy, Nathan Lambert từ Trillium Labs đánh giá mô hình trọng số mở vẫn duy trì tính cạnh tranh cao trong các tác vụ cụ thể như phát triển phần mềm, đồng thời mang lại cho doanh nghiệp khả năng kiểm soát dữ liệu tốt hơn với chi phí tối ưu.
blockquote>Bằng chứng mới từ hệ thống kiểm thử giấu đề thách thức quan điểm cho rằng các mô hình trọng số mở Trung Quốc đang nhanh chóng đe dọa mô hình kinh doanh AI độc quyền của Mỹ.
Hiện tại, thị trường AI vẫn còn những điểm chưa thể xác định rõ và cần tiếp tục theo dõi:
- Liệu khoảng cách 12 điểm giữa mô hình độc quyền Mỹ và mô hình mở Trung Quốc có tiếp tục nới rộng khi các phương pháp kiểm thử thực tế khác được áp dụng hay không.
- Khả năng các công ty AI Trung Quốc cải thiện hiệu năng trong các nhiệm vụ khoa học phức tạp mà không làm gia tăng chi phí triển khai.
- Mức độ phản ánh chính xác của dữ liệu lưu lượng trên các nền tảng phân phối khác ngoài OpenRouter và Hugging Face đối với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.
Nguồn tham khảo: Xem bài gốc
